TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Zorunlu yabancı yatırımlar...

 

Türkiye yeni nesil 4.5G mobil şebekelerini 1 Nisan’da kullanmaya hazırlanırken, altyapı yatırımlarından önemli oranda pay alan telekomünikasyon şirketlerinden de yatırım haberleri geliyor. Ericsson, Huawei, ZTE ve Samsung gibi GSM sektörünün önemli altyapı oyuncuları, Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom’a verdikleri ürünlerde aranan yerlilik şartlarını yerine getirmek için ülkemizde yatırım yapmak zorundalar. Bu şirketlerin tesis kuracakları, üretim yapacakları ve Ar-Ge’ye bütçe ayırıp personel istihdamını artıracaklarına dair açıklamalarına bu gözle bakılması gerekiyor. Ancak bunlar medyaya aktarılırken ihale şartnamesindeki, birinci yıl % 30, devam eden yıllarda 40 ve 45 oranındaki yerlilik kriterleri geçilerek sunuluyor.

Böylece sanki yabancı şirketler, kendi arzu ve istekleriyle yatırıma geliyormuş gibi bir hava doğuyor. Bu doğru değil. Doğru aktarma yapılırsa, ihale şartnamelerini hazırlayan kamu yetkilileri de, bürokratlar da hem motive olur, hem de yerlilik şartları daha titiz takip edilerek yabancı yatırım oranının yukarı çıkması sağlanır.

Mesela demiryolu yatırımlarında, ihale şartnamelerinde yerlilik şartı olmasına rağmen bu kriterlere olması gereken oranda uyulmadığı için önemli başarılara imza atan yerli raylı sistemler üreten şirketlerimiz ciddi zarar gördü. Yabancılar da yurtdışından getirdikleri hazır ithal ürünleriyle Türkiye’de arz-ı endam ettiler. Kanadalı uçak ve raylı sistemler üreticisi Bombardier’nin Türkiye’nin önde gelen raylı sistem şirketi Bozankaya ile anlaşması önemli, ama detayında TCDD’ye sağlayacağı 80 adetlik yüksek hızlı tren seti için ihale şartnamesinde yerli üretim şartı olduğunu da unutmayalım. Devletimiz elindeki imkânları iyi kullanır, kendi şirketlerimizi desteklerse hedefe ulaşırız.

 

YERLİ KÖMÜR VEYERLİ İLAÇ STRATEJİSİ

Bu köşede en fazla gündeme getirdiğim iki konuda; yerli ilaç ve yerli kömürün değerlendirilmesi hususunda, hükümet ülkemize ciddi katkılar sağlayacak çok önemli strateji değişikliğine gidiyor.

Yıllardır eleştiri konusu yaptığım iki konudaki gelişmeleri yakından takip ediyorum. İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası (İEİS) Başkanı Nezih Barut da son dönemde yapılan kamu düzenlemelerinin ilaç endüstrimizi dünyada daha güçlü bir noktaya taşıyacağına dikkat çekmiş. 2016 yılı eylem planında yer alan, yerli ilaçların geri ödeme, fiyatlandırma ve ruhsatlandırma süreçlerini iyileştirme gibi strateji değişikliği bu alanda katma değer getirecek, istihdamı artıracak ve 160 ülkeye olan ihracatımıza da ciddi katkı sağlayacaktır.

Yerli kömürde önemli bir strateji değişikliğine giden Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın çalışmalarını da takdirle karşılıyorum. Kömür artık yerde yatmayacak. “Şu kadar kömür rezervimiz var” diye de anlamsız övünmeler olmayacak. Ama yerli kömürden azami verimi alıncaya kadar, konuyu gündeme getirmeye devam edeceğim...

 

YERLİ CEPTELEFONLARININ NE KADARI YERLİ?

Teknolojide yerlileşmek, bilinçle yerlilik oranını artırmak önemli. Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nın (SSM) desteğiyle Aselsan öncülüğünde Argela ve Netaş’ın geliştirdiği ve 4.5G’de önemli oranda kullanılmasını umduğumuz yerli baz istasyonu ULAK Projesi bu sebeple önemli. Elinizde yerlilik oranı ne olursa olsun kendi tasarımınız bir ürün yoksa, o alanda gelişmeniz zor. Çünkü geliştireceğiniz bir parçayı, donanımı veya yazılımı, başkasının tasarımına koyamazsınız. Veya onun izin verdiği sınırlar içinde hareket edersiniz.

Bu sebeple kamunun, teknoloji ürünlerini desteklerken kalıcı başarı için belli kritik alanlara yönelmesi gerekir. Aksi takdirde ürünleri bütün olarak değil, parça parça ithal ederek kendimizi kandırmış oluruz. Bu sebeple yerli bölgesel uçak projesi, özellikle milli insansız hava araçları ve THY’nin çatısı altında üretilen uçak koltuğu ve mutfağı çalışmaları bu alanda gelişmemizin kilometre taşları konumundadır.

Barcelona’da Vestel Grubu İcra Kurulu Başkanı Turan Erdoğan ile de Venüs cep telefonlarını tanıttıkları stantlarında buluştuğumuzda, Türk cumhuriyetlerine ihracat yaptıklarını, İspanya gibi noktalara açılmanın da çalışması içinde olduklarını öğrendim. Bir şeyi daha merak ediyordum; Venüs’teki yerlilik oranını... Onun da cevabını aldım. Cep telefonu üretirken önemli oranda ithal ürün ve lisans hakları için para ödendiğine dikkat çeken Erdoğan, Venüs’ün üretiminde şu an % 30’luk kısmını yerlileştirebildiklerini söyledi. Oranı artırmak için çalışmamız gerekiyor.

 

Yukarı