TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Silahlanma yarışında rekor sonuçlar

 

Türkiye bir yandan kendi savunma sanayiini geliştirmeye çalışıp kendi ihtiyaçlarını karşılamak için ciddi efor sarf ederken, aynı zamanda da ihracatta önemli oranlarda artışlar sağlıyor. Tam bu noktada dünyadaki gelişmelere baktığımızda, ülkelerin büyük meblağlar harcayarak silahlanmada rekor kırdığını görüyoruz. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) yayınladığı en son rapora göre, 2007-2011 ve 2012-2016 dönemlerinde, Asya ve Avustralya ile Ortadoğu’ya doğru silah akışları hızlanmış. Kürenin bu tarafında silahlanma yarışı var, ama satanlar diğer yarımküredeki silah devleri. Avrupa, Amerika ve Afrika’da silahlanma yavaşlamış.

Ancak silah satışının ve savunma sanayiinin lider ülkesi Amerika, her halükârda terazinin iki tarafında da yer alıyor. Her ne kadar oransal anlamda bir gerileme olsa da rakamlar yüksek olduğu için tartışmasız lider ABD oluyor. Yani dünyanın en büyük silah ihraç eden ülkeleri sıralamasında birinci ABD, ikinci Rusya ve üçüncü Çin. Bu sıralama yakın bir zamanda değişmeyecek gibi görünüyor. Tek istisnası Çin’in kendine yetecek seviyede üretime geçecek olması. Ama ihracatta ikinciliğe yükselmesi için biraz daha zamana ihtiyacı var. Avrupa’ya gelince; Fransa ve Almanya ilk 5’te yer alıyor. Fakat her iki ülkenin üretim anlamında yeni atılımlar içinde olduğunu belirtmeli, özellikle Almanya’nın füze dahil savunmanın her kısmı için yatırımları bulunuyor.

Dünya silah ihracatının yaklaşık % 74’ünü yukarıda saydığım 5 ülke yaparken, geriye kalanlar ise % 26’lık dilim için yarışıyor. Türkiye’nin dünya savunma sanayii liginin ilk 100 şirketi arasına sokabildiği ASELSAN ve TAI gibi şirketleri var. Ancak asıl ciroları ilk 20’deki ülkeler yapıyor. 

SOĞUK SAVAŞTAN SONRA ŞAŞIRTICI YÜKSELİŞ

SIPRI’nın raporları çok fazla güvenli bulunmasa da yine de yorum yapmaya fırsat sağlayabilen önemli bir kaynak. Bu sebeple tespitlerini belli limitler ölçüsünde dikkate almak gerekiyor. Zira hataları özellikle ilk 5 ülke için olmuyor. Genellikle Türkiye gibi ülkelerden tedarik ettikleri bilgilerde sorun olabiliyor. Fakat SIPRI raporları silah satışlarının, “soğuk savaş”tan bu yana ilk kez rekor kırdığını gösteriyor. Hayra alamet değil. Kaç kutuplu olduğu belli olmayan dünya birbirine girmek için gün sayıyor olmalı. 2012-2016 yılları arasındaki 5 yıllık dönemde, bir önceki 5 yıla oranla silah satışının yüzde 8.4 oranında artmış olmasının başka türlü izahı da yok. Türkiye’nin savunma sanayiinde yakın işbirliği içine girdiği Körfez ve Ortadoğu ülkelerinin de silahlanmada önemli oyuncu olduklarını unutmayalım.

Ve kürenin diğer tarafından ilginç silahlanma detayları: Asya ve Avustralya’da silah ithalatı son 5 yıllık dönemde % 7.7 oranında yükselerek toplam ithalatın yüzde 43’üne denk gelecek seviyeye yükselmiş. İlginçtir, rakipleri Çin ve Pakistan ile yarış içinde olan Hindistan da son 5 yılda silah kapasitesini yüzde 43 artırmış. Hâsılı kürenin diğer tarafındaki silahlanma yarışının araları açık olan, Çin, Japonya, G. Kore ve Vietnam’ı da içine alan bölgede yüksek seviyeye çıkması durumu daha da endişeli hale getiriyor.

TÜRKİYE YOLUNA DEVAM ETMELİ

Türkiye 2009-2013 yılları arasında en fazla silah ithal eden ülkeler arasında 11. sırada yer alıyordu. 2010-2014 arasında ise Türkiye, silah ithal eden ülkeler arasında 7’nciliğe yükselmişti. Ancak bu yükselişte dönem itibarıyla maliyet yüksek (Barış Kartalı vs. gibi) ABD’den siparişler vardı. Ancak aynı dönemlerde silah ihraç eden ülkeler arasındaki konumumuz ise 18’incilikten 17’nciliğe, yani bir basamak yükselmişti. Dolayısıyla savunma sanayiinde yapılan yatırımların karşılığı alınmaya başlandığında ilk 10’a doğru yaklaşma şansımız olacak. Fakat bölgemizdeki Suriye krizinin Ortadoğu’da silah ithalatını ikiye katlamasına rağmen, Türkiye’nin bu bölgeye savunma ihracatında aynı oranda bir gelişme yok. Dikkat çeken en önemli husus, Körfez ülkeleriyle, Türkiye öncülüğünde gerçekleşen ortak savunma yatırımlarıdır.

SIPRI’ye göre Ortadoğu ülkeleri son 5 yıllık iki dönemde, özellikle Batı’dan silah alımını yüzde 86 artırmış. Ama Türkiye ile de yatırıma yöneliyorlar. Hem bölgede güçlü olmak, hem ihracatı artırmak, hem de savunma sanayii kanalıyla başka sektörlere de uzanabilmek için Türkiye’nin doğru modellerle, bu alanda güçlü bir şekilde var olması şart. Rapordan şimdilik bu kadar. Daha ilginç detayları bir sonraki yazıda aktaracağım.

Yukarı