TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Petrol Kongresi gölgesinde yeni düzen tartışması

 

Körfez’in en küçük ülkesi Katar’a karşı gelişen güçlü hamlenin arka planındaki büyük oyuncuları Amerika ve Rusya’nın, çeşitli açılardan izaha ihtiyaç duyulan politik hesapları şüphesiz vardır. Ama işin karışık enerji boyutuyla olaya bakıldığında durum hem daha anlaşılır oluyor, hem de bundan sonraki hamlelerin nasıl gelişeceğini kısmen de olsa kestirmek için ipuçlarını yakalama imkânları ortaya çıkıyor.

Mesela Kuzey Irak’ta yapılacak bağımsızlık referandumuna Rusya ve ABD nasıl bakacak? Görünürdeki açıklama ve tepkiler ile uygulamalar birbirini tutacak mı? Kuzey Irak’ın en büyük iki yabancı enerji şirketi Rusya (Rosneft) ve ABD (Exxon Mobil) tescilli. Kısacası Irak Kürt Bölgesel Yönetim (IKBY) Başkanı Mesud Barzani, bu iki büyük ülkeye enerjiden düşen paylarını verdiğine göre referanduma yüksek sesle “Hayır” demeleri için ne gerekir? Bağdat’ın daha fazla pay vermesi mi?

Türkiye’deki enerji oyuncularının değişmesine de bu gözle bakmakta fayda var. Petrol Ofisi’ni Avusturyalı OMV satışa çıkardığında, Avrupa ile olan ilişkiler dikkate alındığında bu coğrafyadan ilgi duyan olmayacağı sanılıyordu. Ama en sorunlu olduğumuz, merkezi Hollanda’da bulunan enerji şirketi Vitol, ilgi duymakla kalmadı hem de iyi bir parayla Petrol Ofisi’nin sahibi oldu. Vitol Başkanı ve CEO’su Ian Taylor da, bu yatırımı şöyle değerlendirmişti: “Türkiye, güçlü ekonomik performansa ve büyüyen enerji ürünleri talebine sahip bir ülke. Petrol Ofisi’ni satın alarak büyüyen bir piyasaya güçlü bir yatırım yaptık.”

Petrol Ofisi’nin yeni sahibi Vitol Grubu, 10 ayrı şirketten oluşuyor ve ilginç noktalardan operasyon yapıyorlar. Houston, Londra, Cenevre ve Singapur’da olmak üzere 40 ayrı ofiste faaliyet gösteriyor. Türkiye ve arka planda Kuzey Irak ise yeni sahaları olacak.

Şöyle düşünün: Suudi Aramco, Azerbaycan’ın enerji şirketi Socar da teklif veriyor, ama Petrol Ofisi 1 milyar 368 milyon Euro’ya satılıyor.

Diğer tarafta ise Rus Rosneft’in % 10’unu Katar fonu alıyor. Petrol Ofisi’nin yeni sahibi Vitol ile Rosneft arasında da ciddi bağlantılar, ticari ilişkiler olduğu biliniyor. Yoksa Hollanda merkezli bir şirket, iki ülke ilişkilerinin bozuk olduğu bir dönemde, arkalarında Rusya olmasa niçin gelip Petrol Ofisi’ni alsın? Kuzey Irak’ta Rosneft’in petrol sahalarında varlık gösterip ürünü de en yakın ülkede Petrol Ofisi kanalıyla direkt pazara sunmak istemesinden daha doğal ne olabilir? Önemli bir enerji uzmanının tespitleri böyle. Ayrıca Rusya’nın enerji şirketi Rosneft ile BP’nin ortak hareket ettiği, işbirliği yaptığı da bilinmeyen bir şey değil.

Rusya-Katar doğalgaz birlikteliğinin oluşması için küçük ülkeyle, büyüğü arasında bir nakit akışı olmuş. Amerika, Suudi Arabistan ile enerji defterinde hesapları oturttuktan sonra savunma boyutuna geçip devasa rakamlı adımlar atmışsa biz bu tabloyu nasıl okuyacağız?

İstanbul’da 9 Temmuz’da başlayacak 22. Dünya Petrol Kongresi, coğrafyamızdaki yeni hamleleri okuma açısından önemli olabilir. Kongreye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, devlet başkanları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak, Rusya Enerji Bakanı Aleksander Novak, Bahreyn Petrol Bakanı Şeyh Muhammed bin Halife bin Ahmed El Halife ve Hindistan Petrol ve Doğalgaz Bakanı Dharmendra Pradhan gibi isimlerin katılması bekleniyor. Ayrıca Azerbaycan devlet şirketi SOCAR’ın Başkanı Rövnag Abdullayev, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) Genel Sekreteri Muhammed Sanusi Barkindo, Royal Dutch Shell CEO’su Ben van Beurden, Exxon Mobil CEO’su Darren W. Woods, BP Grubu CEO’su Bob Dudley, Saudi Aramco Başkan ve CEO’su Amin H. Nasser, Total Üst Yöneticisi Patrick Pouyanne ve GE Oil & Gas CEO’su Lorenzo Simonelli gibi bölgemizde enerji yatırımı olan, bölgenin geleceğinin şekillenmesinde strateji geliştiren önemli şirketlerden isimler katılacak.

Barzani’nin Kuzey Irak’ı, Bağdat’ın Irak’ı, İran’ın Rusya’nın ve ABD’nin Suriye’si, güçlü ülkelerin arkasında durdukları Körfez’in Arap ülkeleri ve tüm karmaşanın ortasındaki Türkiye, bakalım eylülde yollar nereye çıkacak?

 

Yukarı