TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Petrol tartışmasından referandum çıkmazına...

 

Yaklaşık 3 yıl önce, Türkiye’nin ana oyuncusu haline geldiği “Kuzey Irak Kürt Petrolü” tartışmasının nasıl biteceğini tartışıyorduk. Zira merkezi Bağdat Hükümeti’nin tüm itirazlarına rağmen Kuzey Irak’tan petrol boru hattı döşenmiş ve Kürt petrolünün Ceyhan’a akıtılması sağlanmıştı. O zamanlar, Kuzey Irak’ın Bağdat’tan kopacağı, sonraki yıllarda ise Kürt petrolüyle birlikte gazının da Türkiye üzerinden dünyaya pazarlanacağına dair senaryolardan bahsediliyordu. Ama referandum tartışmasına en sert tepkiyi gösteren taraflardan birinin Türkiye olması gösteriyor ki, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne (IKBY) bakışımız değişmiş.

Peki, 3 yılda ne değişti? Zira Türkiye ile Irak arasında 1973’te imzalanan ve 2010’da yenilenen Petrol Boru Hattı Anlaşması’na aykırı olarak ve Bağdat’ın onayı olmadan Kürt petrolü bu hattan taşındı ve Bağdat’ın itirazlarına rağmen dünyaya pazarlandı. Bağdat Hükümeti’nin uyarılarını dikkate almayarak iki taraf arasında gerginliğin zirve yapmasına Kürt Yönetimi birlikte katkı sağladı.

Şu an Irak’ın toprak bütünlüğünü savunup referanduma da kuvvetli bir şekilde tepki koyduğumuza göre başa döndük sayılır mı?

************** 

KUZEY IRAK PETROLÜNÜ NEDEN CEYHAN’A AKITTIK?

Arşivi karıştırıp 3 Temmuz 2014 tarihli yazıma bir göz atalım:

“Bağdat ile Erbil’in petrol paylaşım kavgasında Türkiye’nin uluslararası mevzuatları bir kenara bırakıp IKBY ile ilerlemeye çalışmasına, bugünlerde yaşanan gelişmelere bakıp ‘İyi strateji gütmüşüz’ de diyemeyiz. Zira güdülen stratejiler, enerji politikaları maalesef milli değil, neredeyse tamamı İngiltere kaşeli. Mesela bu hengâme arasında, ‘İlk raunt Kürt petrolü’nün şeklinde verilen haberlere de itibar etmemek gerekir. Irak’ta mevcut atmosferde ‘Irak Federal Temyiz Mahkemesi, Bağdat yönetiminin, Ceyhan üzerinden yapılan petrol ihracatına itirazını oybirliği ile reddetti’ gibi kararları dikkatlice okumamız icap ediyor.

Petrol ihracatı kadar, petrolün sevkıyatı yani korsan bir şekilde Kerkük- Yumurtalık Boru Hattı’na eklemlenen Kürt petrol borusu da tartışmanın bir kenarında duruyor. Dolayısıyla Türkiye’de bu konularda estirilen ılımlı havalar uluslararası realitede gerçeği yansıtmıyor.”

Bir düşünelim: Bölgedeki gelişmeleri uluslararası mevzuatlar çerçevesinde değerlendirip, yaklaşık 3 yıl önce Irak’ın toprak bütünlüğüne vurgu yaparak, İngiltere’nin öncülüğünde Kuzey Irak petrolüyle bu tarz ilişkilere girmemiş olsaydık, acaba bugün nasıl bir tabloyla karşı karşıya olurduk? İngilizlerin akıl oyunlarıyla Kerkük- Yumurtalık Boru Hattı’na Kürt hattı eklendi. Ceyhan’a gelen Kürt petrolünün müşterisi de İsrail oldu? Referandum tartışmalarında ise Türkiye, Irak’ın toprak bütünlüğünü savunarak Barzani’nin girdiği serüvene “hayır” diyor. İsrail destekliyor, İngiltere ortada görünmüyor. Peki biz bu işe niçin ve kimin aklıyla girdik?

************** 

THY, BOEİNG İLE AİRBUS’I YARIŞTIRACAK!

Boeing ve Türk Hava Yolları (THY), 20+20 toplamda 40 adet ve 2019’dan başlayıp 2023’te tamamlanmak üzere 787-9 Dreamliner satın alma görüşmelerine başladı. Haberin özeti bu. Uçak alım görüşmelerine başlamanın anlamı ise daha önemli. Çünkü THY’nin bu uçakları istediği tarih belli, ama Boeing tarafında bu uçakları istenen tarihte teslim etme durumu karışık. Şu an yürütülen müzakerelerde de uçakların teslim edileceği “slot” durumu konuşuluyor. İşin bu tarafı da tamamlandığı zaman uçak alım anlaşmasına imza atılacak. Boeing’in en fazla sipariş aldığı kompozit gövdeli bu modeli ve muadili Airbus’ın A350’ler için THY yetkilileri uzun bir süredir araştırma yapıyorlardı. Karar verilmiş, ama alım anlaşması için diğer detayların netleşmesini beklemek gerekiyor. Ayrıca THY, Boeing ile ön protokol yaparak Airbus’a da böylece bir işaret vermiş oluyor. İki üretici arasında, bu süreçte THY’ye uçak satışı için rekabet olacağını da bir kenara not edelim. Rekabet ise hem uçak birim fiyatlarında hem de yapılacak off set (Türkiye’ye verilecek işler) Kürşat bağlamında olacak.

Yukarı