TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Dünyanın denize en uzak noktasından...

URUMÇİ - Neyin ne kadar gerçek olduğunu Çin'de anlamak ne kadar güçse, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin başkenti Urumçi'de bu zorluk iki katına çıkıyor. Üzerinde durmak istediğim sadece Çin'de üretilen ve dünyaya yayılan ticari ürünler değil, neredeyse her şey bu şekilde. Anlatılanların başka bir cephesi de olabiliyor. Ekseriyetle Çin içinden turist aldığı için bilgiler onlara göre dizayn ediliyor. Seyahatim boyunca da turistik bölgelerde bile başka ülkeden gelenlere pek rastlamadım. Ancak şaşkınlığımı gizleyemeyeceğim bir tecrübe yaşadım. Başına "en" getirilen birçok bilgiye vâkıf oldum.
Türkiye'de Doğu Türkistan olarak bilinen bu bölgede, en önemli avantajımız Türkiye'den gelmiş olmak. Selam verdiğimiz gençlerle biraz zorlansak da Türkçe anlaşabiliyoruz. İlk önce Polat Alemdar'ı soruyor, hatta halen daha Çakır'dan bile bahsediyorlar. Birçok diziyi takip ediyor, Kemal Sunal'dan replikler sunuyor, İstanbul'u merak ettiklerinin altını çiziyorlar.
İpek Yolu'nun önemli güzergâhı Urumçi'ye havadan köprü kurulmasına uydudan takip edilen Türk filmlerinin etkisi olacaktır. Ve yolcu profiline iş dünyası dışında meraklı bir kitle de eklenebilir. Ancak kameraman getirmeme müsade edilmediğinin altını çizip, seyahat meraklılarının önünün açılması için biraz sabretmek gerektiğini hatırlatayım. Zira Çin, sadece Sincan Uygur Bölgesi'nden değil, ülke genelinden yurtdışına turisti sınırlı sayıda gönderiyor. Önümüzdeki on yıl içinde Çin'den dünyaya 80 milyon turist çıkması bekleniyor. İyimser bakışla Türkiye bunun yüzde 2'sini alsa bile ciddi rakam.
Görebildiğim kadarıyla Urumçi'yi Türkiye'ye bağlayan Hanian Grubu'nun ülkemizdeki yatırımlarının bir tarafında da turizm olacak. Yakında Çinli işadamlarından büyük montanlı alımlar, yatırımlar duyarsanız şaşırmayın.
Ayrıca Hanian, havayolu şirketiyle Türkiye'de yatırım yapmaktan öteye Urumçi-İstanbul direkt seferlerini başlatmış olmakla iki ülkenin yakınlaşmasını sağlayacak bir girişimin öncüsü oldu. Daha çok siyasi detaylara bağlı olan ikili ilişkilerin gelişme trendine ticaretin ciddi katkı sağlayacağı muhakkak. Gelecek günlerin ne getireceğini kestirmek zor, ancak Çin-Türkiye ilişkilerinin iyi boyut kazanmasının, iki yükselen ekonominin sağlıklı ilişki kurmasının önünde bir engel yok. Yeter ki diyalog kapısı ticaretle de olsa süreklilik kazansın.
Merkez Asya'nın en büyük şehri Urumçi ve etrafı, tarihi eserler açısından da ayrıcalıklı konumda. Fakat Urumçi'ye iki saat uzaklıktaki Çin'in en sıcak bölgesi ve deniz seviyesinden 150 metre aşağıdaki bir Uygur şehri olan Turpan'da ayrı bir zenginlik söz konusu. Aklınıza gelmeyecek şekilde envai türde üzüm yetiştiriliyor. Ve köklü bir bağcılık geçmişi var. Ziyaret ettiğimiz bir Uygur evinde ikram edilen her biri ayrı tat ve lezzette, tam 12 çeşit doğal yöntemle kurutulmuş üzüm damağımda unutulmaz iz bıraktı. Üzüm bağlarını gezenlere nefis taze sıkılmış üzüm suları ikram ediliyor. Ayrıca bu bölge kavun ve karpuzlarıyla da meşhur. Bazı kavun türlerinin fiyatının neden yüksek olduğu ise tadına bakınca ortaya çıkıyor. Rehberimizin söylediğine göre dağlardan gelen kar suyunun bu lezzette ciddi katkısı varmış. Ve Çin'in en tatlı meyveleri de burada yetişiyormuş.
Tienşan Dağları'nın eteğindeki çiçeklerden ise cilt bakım ürünleri yapılıyormuş. Çin, Fransa, Rusya ve Japonya'nın da burada üretim tesisleri bulunuyormuş. Turpan'da kırmızı topraklı geniş arazi üzerine bir de film platosu kurulmuş. Müze gibi tasarlanmış tanıtım merkezine büyük bir dereceyi heykel gibi dikip dünyanın en sıcak noktası ilan etmişler. Ben de bir delilik yapıp bu bölgeyi yaklaşık 50 dolar vererek planörle havadan keşfe koyuldum.
Urumçi aynı zamanda önemli bir rekorla da anılıyor. 2.500 km mesafeyle dünyanın denize en uzak şehri. Sincan Uygur Bölgesi uçsuz bucaksız alanıyla Alaska'dan büyük ve 3 milyonu Urumçi'de olmak üzere yaklaşık 30 milyon insana ev sahipliği yapıyor.
Sincan olabildiğince büyük, ama kısa bir iş gezisi kapsamında Urumçi'yi dahi yeterince hissedemedim. Bir yanıyla tarihi, masal şehir, diğer yanıyla modern ve gelişimiyle baş döndürüyor.

Yukarı