Asya Krizi Kapıda

Asya Krizi Kapıda

Temennim 1997 yılındaki gibi bir krizin Asya’yı vurmaması. Herkesin Avrupa’daki devletlerin borç krizine ve bugün “not” düşürmelere odaklandığı bir atmosferde, asıl tehlikenin Asya’da olduğunu belirtmek zorundayım. Yine vurgulamalıyım ki, uyarılar ne kadar çabuk öne çıkar algılanırsa büyük bir krizin yaşanması önlenebilir.

Çin’de artan enflasyon, işsizlik ve düşük büyüme hızı kaygıları zaten yükselmiş durumda. Avrupa’da tüketim talebinin belki yaklaşık bir yılda, en iyimser tahminle ancak yavaş artış gösterebileceği de dikkate alındığında; Çin’in ihracatında da olumlu seyir beklemek zor. Peki ihracatta ve iç piyasada olumsuz tablo ile karşılaşma olasılığı yüksek olan bir Çin’in kendisinden ziyade kimlere daha büyük acı yaşatacağını tecrübe ile biliyoruz sanırım.

1997 yılında Tayland’ın para birimi Baht’ın devalüe edilmesiyle kıvılcımın ateşe dönüştüğü Asya ekonomisi, Çin değil ama Çin’in komşu ülkelerinin krizi olarak tarihe geçmişti. Öyle ki, bu komşular Güney Kore ve hatta Japonya ardından Rusya oluverdi. Uzaktan komşu olan (okyanus aşırı komşular) Latin Amerikan ülkeler de geri kalmadı ve sistemik riskin de etkisiyle orta şiddetli bir global ekonomik kriz yaşanmıştı.

Peki şimdi ne oluyor. 2008 finansal çöküşünün ardından, sanki kendisi krizde imiş gibi Çin, Devlet desteklerini hızla uygulamaya koymuş ve 2009 yılında düşman çatlatırcasına üretime hız vermişti. Nasıl olsa rezerv de var, ucuz işgücü de var. Evdeki hesap çarşıya uymadı; rekabet gücünü kaybetmiş Avrupa yeniden ayağa kalkamadı. Rezervlerini de Çin’e kaptırmış bir durumda iken, Çin stokta ürettiği malları kime satacak. Alım gücü kalmamış, üretim gücü zayıflamış, Avrupa belini uzun süre doğrultamayınca BUMERANG döndü şimdi Çin’i vuruyor.

Çin’e bağımlı olarak canlanma gösteren dünya ekonomisi için aslında erken uyarı sinyallerini hemen 2008 sonlarından itibaren dökme yük taşımacılığı verilerinden edinebiliyorduk. Nitekim 2009 yılının ikinci yarısından itibaren global krizden çıkış yaşanmaya başlanmıştı. Şimdi ise, gerek büyük tonaj taşımacılık endekslerinde (BCI) gerekse küçük tonaj endekslerini (ISTFIX) irdelediğimizde görüntü hiç de iç açıcı değil. BCI son 1 ayda %55 geriledi. Gerileminin küçük bir kısmı yeni gemi inşa arzındaki (teslimler) beklenen artıştan diye arındırma yapsak dahi; taşımacılık talebindeki gerilemenin “anormal sorunlu” bir döneme işaret ettiğini düşünüyoruz. Kimilerine göre işin uzantısı “komplo” olabilir ama potansiyel Asya Krizi hakkında ABD ne düşünüyor acaba???

Yazarın diğer yazıları »