Advertisement

Özellikle dokuz yıldır ilk kez politika faizini yükseltmeye niyetlenen ABD’de enflasyonun hedefin altında seyretmesi gözleri Çin meşeli ürünlere çeviriyor. Blomberg’de yayınlanan bir incelemede, ABD’deki tüketici ürünlerindeki düşük fiyatların Çin’de 43 aydır baş aşağı giden üretici fiyatlarından kaynaklandığına dikkat çekiliyor.

İncelemeye göre perakende devi Wal-Mart’ta 81 inç bir yüksek tanımlı RCA marka televizyonun fiyatı yalnızca 160 dolar. Kısa bir süre önce ortalama bir Amerikan ailesinin böyle bir televizyon için haftalarca para biriktirmesi gerekirdi. Bloomberg İstihbarat servisinin verilerine göre Çin’de 81 inç bir televizyonun üretim maliyeti bu ay 94 dolardan 67 dolara geriledi.

Çin’in elektronik ürünlerden güneş panellerine, oyuncaklara ve el aletlerine kadar imalat gücü dünya genelinde arz fazlası yaratarak fiyatların düşmesine yol açıyor. Çin üst düzey endüstriyel ürün üretiminde yatırımlarını arttırmasıyla artık akıllı telefonlar, yeni enerji araçları ve robotik cihazlarda da aynı süreç işliyor. Bu durum Çin’in uluslararası rakiplerinin fiyat düşürerek kâr marjının daralmasına ve dünya genelinde fiyatlar genel seviyesinin düşmesine yol açıyor.

Çin’in fiyatlarının düşmesine yol açtığı bir diğer alansa emtia. Çin ekonomisindeki yavaşlama emtia talebinde, dolayısıyla fiyatlarında keskin bir düşüşle yol açtı. Bütün bunlara ek olarak 2008 krizinden beri sermaye yoğun sektörlerde kapasite fazlası yaratan Çin, para birimini devalüe etti. Yuandaki zayıflık sürerse bu durum, Çin mallarının küresel pazarlarda daha da ucuzlamasına, Çin’de yabancı mallara talebin azalmasına yola açabilir.

Uluslararası Para Fonu’nun tahminine göre gelişmiş ekonomilerde fiyat artışları bu yıl yüzde 0,3 oranında kaydedilerek ekonomik durgunluk yılı olan 2009’dan beri en düşük seviyede gerçekleşecek. Fonun gelecek yıl için yüzde 1,2 enflasyon tahmini de birçok merkez bankasının hedefi olan yüzde 2’nin epey altında kalıyor.

Peki dezenflasyonist sürecin tek sorumlusu Çin mi?

Endüstrileşmiş ekonomilerde 2008 krizinden beri atıl kapasite, zayıf yatırım düzeyleri, cansız talep ve azalmak bilmeyen işsizlik söz konusu. Buna karşılık Standard Chartered’ın bir raporu bardağın dolu tarafına bakıyor ve enflasyonun orta vadede yükselebileceği bir senaryoya yer veriyor. Buna göre ücretler artmaya başlayıp, merkez bankaları genişlemeci politikalarını sürdürüp mali politika daha az kısıtlayıcı olmaya devam ederse orta vadede enflasyon yükselecek. Ama şimdilik tahvil işlemcileri finans krizinden beri fiyatların en düşük seviyede seyretmesi ve düşük enflasyon beklentilerine göre pozisyon alıyorlar.