TVRadyo
Açıl Sezen
Açıl Sezen

Borsa neden cüzzamlı muamelesi görüyor?

Türk halkı neden borsadan uzak duruyor?

Bu sorunun yanıtını bulmak çok zor değil. 
İlk akla gelenleri sayalım:  
- Sorunlu Halka arzlarla yatırımcı küstürüldü. 
- Kapanan tahtalarda onbinlerce yatırımcı mağdur oldu.
- Borsanın kısa yoldan köşe dönülecek bir yer olduğu "borsa yatırımının kumar olduğu" algısı yerleşti. 
- Derinliği olmayan hisselerde "büyükler" "küçükleri" silkeledi. 
- Bireysel yatırımcıların hakları hukuki olarak da şirketler tarafından da korunmadı. 
- Devletin yaptığı sermaye piyasası düzenlemeleri yeterli olmadı. 
- Aracı kurumların verdiği hizmetin kalitesi gelir elde edemedikleri için düştü. 
- Banka aracı kurumları bankaların mevduat müşterilerini küstürmemek için vermeleri gereken yerde bir türlü "sat" tavsiyesi veremedi. 
- Yabancı işlemlerini görmek için kullanılan aracı kurum bilgileri kapatıldı, yatırımcı yabancıyı göremez hale geldi. (Bunun yanlış olduğunu savunmuyorum. Sadece yatırımcı eğitilebilse kapatmaya gerek olmazdı diyen taraftayım.)
- Serbest komisyon aracı kurumları bitirdi, geliri düşen kurumların hizmet kalitesinde bozulma yaşandı.
Bu liste uzayabilir. 
-Çok çarpıcı rakamlar

Şimdi de geldiğimiz noktayı özetleyelim. 
1) Türkiye'de halka açık şirketlerin toplam piyasa değeri 609 milyar TL. Dolar bazında 234 milyar dolar. 
2) Bu şirketlerin halka açık kısımlarının büyüklüğü 188 milyar TL (72 milyar dolar). Bu, ülkenin milli gelirinin sadece yüzde 9'una denk geliyor. 
3) Şirketlerin halka açık kısımlarındaki yabancı takası yüzde 64. Yani yerli takası yüzde 36. Bu durumda yerli yatırımcıların elindeki hisse stoku sadece 26 milyar TL. 4) Türkiye'de sadece İstanbul'da yaşayanların toplam tasarruflarına bakıldığında rakam 260 milyar TL. Yani sadece İstanbul'daki tasarruflar, yerlilerin elindeki toplam hisse senedi stokunun 10 katı.  
5) Bu hisselerin çok önemli bir kısmı şirketlerin patronlarının elinde. Bu kısım dışarda bırakılınca, halkın tasarrufları içinde hisse senedi oranı sadece yüzde 2.5'larda kalıyor. 
Bireysel emeklilik de yüksek

Bardağın dolu tarafına bir göz atalım. Bireysel emeklilik tarafında halkın hisse senedi tercih etme oranı yüzde 14-16 arasında değişiyor. Yani yatırımcılar, uzun vadeli yatırımlar için hisse senedini tercih ediyor. Ancak tasarruflarını doğrudan hisse senedine yönlendirmek istemiyor. "Ne güzel, zaten bireysel yatırımcı borsada olmasın, fonlar aracılığıyla gelsin" deniyorsa, o zaman dönüp fonların getirilerine bir bakalım mı? "Haksızlık etmeyin, bakın geçen yıl şu kadar getirdik" diyenler için ise ölçünün sadece borsanın yükseldiği yıllar olmadığını, gerçek fon yönetiminin borsa düşerken de getiri sağlayabilmeyi gerektirdiğini söyleyebiliriz sanırım.
-Halka arzla yatırımcı çekmek
Bunu çözebilmek için ne yapmak gerektiğini tartışmak gerekiyor. Bunun önemli bir yolu, büyük şirketleri halka açık hale getirebilmekten geçiyor. Her büyük halka arz, önemli sayıda bireysel yatırımcıyı borsaya çekebilmek için fırsat yaratıyor. Geçmişte bunun örnekleri çok görüldü. 
Tabii unutmamak lazım, son dönemde halka açılan şirketlerin önemli bir bölümünde satışın yabancıya tercih ediliyor, yurtiçi yatırımcılara ancak halka arz büyüklüğünün yüzde 15-20'si kadar pay ayrılıyor. 
Bu tema nasıl değişir, bilmiyorum. Aracı kurum satışı blok şekilde yabancıya yapmayı tercih ediyor (içerde yatırımcı peşinde koşmak daha zor), patron doğal olarak alacağı kaynağa bakıyor. Talebin içerden ya da dışardan gelmesi önemli olmuyor. 
-Büyük şirketler neden gelmiyor?

Halka arz demişken sözünü ettiğimiz küçük ve dar sermayeli şirketlerin halka açılması değil, gerçekten büyük ölçekli işletmeleri sermaye piyasasında görebilmek. Örneğin neden Enka İnşaat endekste yer alırken, Rönesans gibi yurtdışında büyük iş yapan bir şirketi, Limak gibi çok büyük projelere imza atan bir grubu borsaya çekemiyoruz? Bu kadar büyük inşaat şirketleri varken neden borsaya getiremiyoruz? Yerine neden Petrol Ofisi gibi dev şirketlerin kottan çıkışlarını konuşuyoruz?
Halka açık olmanın getirdiği yükümlülükler mi fazla? Diğer kaynaklar halka arza göre daha mı ucuz hale geldi? Değerlemelerde mi sorun var?  Yatırımcı talebi mi azaldı? 
Tüm bu sorulara bir şekilde yanıt bulamazsak, piyasayı geliştirme imkanını da yitiriyoruz. 
Her gelen Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı, her İMKB ya da Borsa İstanbul yöneticisi sistemdeki tıkanıklığı gördü, bir şeyler yapmaya çalıştı, ancak sermaye piyasası bir türlü istenen noktaya ulaşamadı. 
Belki de artık taş üstüne taş koyma, neyi nasıl düzeltebilirizi hep beraber konuşmaya başlama dönemidir.
BU YAZIYA YORUM YAZ
 
27 Nisan 2015 Pazartesi, 01:20 Misafir Ekonomide durgunluk ve siyasetteki gerginlik, üreticinin de tüketicinin de moralini bozdu. Reel kesimin ekonomideki gidişata olan güveni azaldı. Tüketici güveni de tarihinin en düşük düzeyine geriledi.Ekonomik sorunlar ile güven arasında karşılıklı etkileşim var. Güven azalması ekonomide durgunluğu artırıyor. Yatırım ortamını köstekliyor. Buna karşılık ekonomide durgunluk artıkça da üretici ve tüketicinin morali bozuluyor. Güveni azalıyor. Sorun ekonominin içine düştüğü bu bunalımdan nasıl çıkacağıdır?
07 Nisan 2015 Salı, 23:52 Misafir açıl bey çok güzel konulara temas etmişsiniz bende bir aracı kurum çalışanı olarak tavsiyede bulunayım devlet her çocuk doğduktan sonra çocuğun adına açılan bir hisse senedi hesabına kamu kağıtlarından oluşan örneğin 1 lot halkb,2 lot vakbn 1lot asels,1lot ttkom,5 lot ekgyo,1 lot thy vb.den oluşan 100 tl lik bir hisse portföyü hediye etse ailelerde bunun üzerine mutlaka koyacaktır uzun vadede hisseler tabana yayılacaktır bizim milletimiz aslında bu tarz yatırımı seviyor önder doğan
07 Nisan 2015 Salı, 17:13 Misafir ege yeni yatırımcı derdımız varsa yatırımcıların yasadıgı haksızlıkları giderecek bır sıstem gerekır.bır numaralı sorun bana gore var olan sırketlerın sahıplerının turlu oyunlarla dıger borsa yatırımcılarını mağdur etme cabasıdır.kotu yonetılen bırsırkete yatırım yapıp gerçekten zarar edılse ınsanlar uzulse de dıgerı kadar rahatsız etmıyor.ornek anel elektrık.pıyasaya 5 sene once 2,28 fiyattan arzolmus.5 senede 850 calısan 2500 calısana cıkmıs.ıs hacmı 4 kat artmış.var olan bınası%300 deger kazanmış.bu arada borsa 0 artmış.anel ise 1,20 fıyatta.spk ılgılenmıyorsa hala bu ınsanlar gıder.
Yukarı