Advertisement

Türkiye'de imalat satın alma yöneticileri endeksi Ekim'de 51,2 oldu.

Eylül ayında endeks 52,5 değerini almıştı.

Endekste 50 değerinin üstü büyümeye, altındaki seviyeler ise daralmaya işaret ediyor.

İSO tarafından paylaşılan bültende sektördeki yavaşlama belirtilerinin özellikle üretim ve yeni siparişlere ilişkin verilerde ön plana çıktığı ifade edildi. Her iki gösterge de yılın son çeyreğinin başlangıcında hız kaybetti.

Girdi temininde yaşanan zorluklar ve döviz kurlarındaki olumsuz dalgalanmalar aktiviteyi sınırladı ve üretim hacmi son beş ayda ilk kez azaldı. Söz konusu gelişmeler yeni siparişlerin de ılımlı düzeyde olmakla birlikte yavaşlamasına yol açtı.

Firmalar yeni siparişleri kısıtlayan etmenler arasında özellikle elektronik parça tedarikindeki yetersizliklere işaret etti.

Diğer yandan, toplam yeni siparişlerdeki görünümün aksine yeni ihracat siparişlerinde artış güçlü şekilde devam etti. Ekim ayında tedarik zincirlerindeki gecikmeler sektör içerisinde yaygın olarak devam etti ve teslimat süreleri Eylül ayına kıyasla daha yüksek oranda arttı.

Girdi maliyetleri yükseldi

Tedarikçilerden gelen bildirimler, malzeme temininde zorluklar yaşandığı yönündeydi. Bunun yanı sıra nakliye sıkıntılarının ve mal ithalatında yaşanan sorunların da teslimat sürelerinin artmasında rol oynadığı ifade edildi. Arz kısıtları talep ve üretim hacimlerini sınırlamanın yanı sıra fiyat artışlarına da yol açtı.

Girdi maliyetleri keskin bir şekilde arttı ve bu artış son üç ayın en yüksek oranında kaydedildi. Türk lirasındaki değer kaybı da girdi fiyatlarındaki yükselişin temel sebeplerinden biri oldu.

Bunun sonucunda firmalar kendi satış fiyatlarını artırdı ve enflasyon oranı Eylül 2018’den beri en yüksek seviyeye ulaştı.

Girdi stokları artıyor

Gelecekteki olası fiyat artışlarına ve ham madde arz kısıtlarına karşı güvenlik sağlama çabaları, girdi stoklarının aylık bazda üst üste üçüncü kez artmasına yol açtı. Söz konusu artışın hızı, Eylül’de kaydedilen 45 aylık rekor düzeyinin hemen altında kaydedildi.

Son aylarda dikkat çektiğimiz arz kısıtları, Türk imalat sektörünü gerçekten olumsuz etkilemeye başladı. Elektronik parçalar gibi bazı önemli ürünler çoğu zaman temin edilemezken bu durum üretim ve yeni sipariş hacimlerini sınırlıyor. Ürün temin edebildikleri durumlarda ise firmalar, Türk lirasındaki değer kaybının güçlendirdiği enflasyonist baskılar sonucu giderek daha yüksek fiyatlar ödemek zorunda kalıyorlar. Son PMI anketinin yeni ihracat siparişlerinde devam eden artış gibi olumlu bir gelişme içermesine rağmen, yılın dördüncü çeyreği firmalar için zor geçecek gibi görünüyor IHS Markit Ekonomi Direktörü Andrew Harker

Sektörlerin tamamında teslimat süresi uzadı

İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI ekim verilerine göre, tedarik zincirlerinde yaşanan aksamalar geçen ay öne çıkan özelliklerden biri oldu.

Teslimat sürelerindeki artışlar enflasyonist baskılara katkı yaptı ve üretim hacmini sınırladı. Yine de çoğu sektörde yeni ihracat siparişlerinin ve istihdamın artması gibi bazı olumlu işaretler de dikkat çekti.

Ekim'de yine 10 sektörün tamamında teslimat süreleri uzadı ve gecikmeler çoğu sektörde eylül ayına kıyasla çok daha belirgin oldu.

Tedarikçi performansında bozulma

Tedarikçi performansında en ciddi bozulmalar makine ve metal ürünleri, kimyasallar, plastik ve kauçuk, kara ve deniz taşıtları, elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde gerçekleşti.

Arz yetersizlikleri enflasyonist baskılara katkı yaparken Türk lirasındaki değer kaybı da bu etkiyi güçlendirdi. En yüksek girdi maliyetleri enflasyonunun yaşandığı sektör, girdi fiyatlarının yıl başından bu yana en keskin artışı kaydettiği metalik olmayan mineral ürünler oldu. Satış fiyatlarında en sert artış ise ana metal sanayi sektöründe görüldü.

Arz sorunları üretimi olumsuz etkiledi

Arz tarafındaki sorunlar ekim ayında üretim hacmini olumsuz etkiledi ve sadece iki sektörde -giyim ve deri ürünleri ile gıda ürünleri- üretim artışı yaşandı.

Üretimdeki en belirgin yavaşlamalar ise ağaç ve kağıt ürünleri ile elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde gerçekleşti.

Yeni siparişlerde ivme kaybı

Ekim ayında yeni siparişlerde de genele yayılı bir ivme kaybı gözlendi. Bu dönemde yeni siparişleri artan tek sektör kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler sektörü oldu. Bu durum, yeni ihracat siparişleri açısından çok daha pozitif bir genel tabloya rağmen gerçekleşti.

Takip edilen 10 sektörün yedisinde yurt dışından alınan yeni iş hacmi artış kaydetti.

Girdi tedarikini güvenceye almaya yönelik çabaların tedarik zinciri sorunları nedeniyle sekteye uğraması, Ekim ayında birçok firmayı satın alma faaliyetlerini artırmaktan vazgeçirdi. Bunun sonucu olarak, 10 sektörün dokuzunda girdi stokları azaldı.

En keskin düşüşler, elektrikli ve elektronik ürünler ile tekstil sektörlerinde gerçekleşti.

İstihdam göstergeleri arttı

Sektörlerin büyük bir bölümü, gözlenen yavaşlama belirtilerine rağmen ekimde istihdamı artırmaya devam etti. En hızlı artış ana metal sanayiinde gerçekleşirken, bu sektörü metalik olmayan mineral ürünler yakından takip etti. İstihdamdaki artış, firmaların iş yükünü yönetebilmelerine yardımcı oldu. Böylece birikmiş işler sadece iki sektörde artış gösterdi.