Advertisement

TEPAV: Cari açık küreselleşme bağlamında incelenmeli

TEPAV: Cari açık küreselleşme bağlamında incelenmeli

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) tarafından yapılan çalışmada, cari açık sorununun küreselleşme bağlamında yeniden düşünülmesi gerektiğini belirtildi

04 Mart 2011 Cuma, 11:51 Güncelleme: 04 Mart 2011 Cuma, 11:51

TEPAV Araştırmacısı Ayşegül Dinççağ tarafından hazırlanan ''Küreselleşme ile değişen kavramlar: Apple ABD ekonomisine zarar mı veriyor?'' başlıklı çalışmada, dış ticaret ve ödemeler dengesi hesaplarında ulus devlet esaslı analizlerin durumu olduğundan farklı yansıtabileceğine dikkat çekildi. Çalışmada, bu hesaplarda uluslararası ticaret ağlarını da dikkate alacak şekilde, yeni tanımların göz önünde bulundurulması gerektiği belirtildi.

Asya Kalkınma Bankası tarafından yayınlanan bir raporda, ABD merkezli Apple firmasının iPhone üretimini Çin'de gerçekleştirmesi sonucunda ABD-Çin ticaret dengesinin ABD aleyhine daha da bozulduğunun anlatıldığı hatırlatılan çalışmada, şunlara yer verildi:

''iPhone üretim sürecinde Apple haricinde 9 firma rol oynamaktadır. Bu firmalar ABD, Almanya, Japonya, Kore ve Tayvan firmalarıdır. 8 firmanın ürettiği parçalar, Tayvan merkezli Foxconn şirketinin Çin'deki üssünde bir araya getirilmektedir. Üretilen telefonlar, Çin üzerinden ABD ve diğer ülkelere ihraç edilmektedir. iPhone'un üretim süreci ve maliyet yapısı, ABD-Çin ticaret dengesini ABD aleyhine bozmaktadır: Bir iPhone'un 178.96 dolar olan maliyetinin sadece 6.5 dolarlık kısmı (yüzde 3.6'sı) Çin'den kaynaklandığı halde, Çin'den ABD'ye satılan ürünler tamamen Çin'in ihracatı olarak görünmektedir. Oysa 2009 yılında Çin'den ABD'ye yapılan 2 milyar dolarlık iPhone ihracatının sadece 73 milyon dolarlık kısmı Çin'de yaratılan katma değerden kaynaklanmaktadır.''

Çalışmada, bu örneğin, çok uluslu üretim zincirlerinin giderek yayıldığı bir dünyada, dış ticaret dengelerinin sadece ulus-devlet tanımına göre hesaplanmasının yeterli olmadığını gösterdiğine işaret edilen çalışmada, standart ülke sınırlarına göre hesaplanan ''ticaret dengesi=ihracat-ithalat'' formülüne ek olarak, ''ticaret dengesi=katma değer- ithalat'' formülünün de dikkate alınmasının, mevcut durumu daha iyi yansıtabileceği belirtildi.

''BAZI GÖSTERGELERİN ÜZERİNDE YENİDEN DÜŞÜNÜLMESİ GEREK''

TEPAV'ın çalışmasında, çok uluslu şirketlerin dünyaya yayılmasının ülkeler arası dengeleri değiştirdiğinden bu süreçte bazı göstergelerin üzerinde yeniden düşünülmesi gerektiği açıklanarak, şu ifadelere yer verildi:

''Gelişmiş ülkelerde ticaret ve ödemeler dengesi gibi göstergeleri olumsuz etkileyen bu süreç, gelişmekte olan bazı ülkelerde de tam tersine durumu olduğundan daha iyi gösterebilir. Örneğin, çok uluslu şirketlerin üretim üssü olarak yerleştiği ülkelerde dış ticaret ve ödemeler dengesi olumlu etkileneceğinden bu ülkelerde ekonominin taşıdığı risk daha düşük görünebilir. Klasik tanımların yerine, dış ticaret dengesinin katma değere göre, ödemeler dengesinin ise mülkiyete göre hesaplanması ekonomilerin durumları hakkında alternatif bir fikir verecektir. Ayrıca, bir ülkede ekonominin durumunu gösteren Borsa endeksleri gibi göstergeler de çok uluslu şirket kararlarından etkileneceğinden, küreselleşme sürecinde tüm bu göstergelerin yeniden yorumlanması gerekmektedir.''

TÜRKİYE'DE DURUM

Söz konusu kavramaların Türkiye gibi orta teknolojiden yüksek teknolojili üretim desenine geçme sürecindeki ülkeler için de önem taşıdığına dikkat çekilen çalışmada, ''Çok uluslu şirketlerin ülkemizde yapmakta olduğu üretim sonucu ihracat desenimizde görülen değişikliklerin ekonomiye etkilerinin incelenebilmesi için uluslararası değer zincirleri dikkate alınmalı, bunun yanı sıra cari açık sorunu da küreselleşme bağlamında yeniden düşünülmelidir'' ifadesine yer verildi.



ÖNE ÇIKAN HABERLER
PİYASA ÖZET
Son %
BIST 100 99.835 -3,45
USD/TRY 5,7651 5,42
EUR/TRY 6,5229 4,70
EUR/USD 1,1305 -0,63
FAİZ 18,58 1,64
ALTIN/ONS 1.313,68 0,33
BRENT 67,03 -1,22
© haberturk.com
Yukarı