Advertisement

Koronavirüs salgınının şiddeti ve süresine ilişkin belirsizlik ekonomik etkileri hakkında kesin bir yargıya varmayı imkansızlaştırıyor. Ancak piyasalar en kötüsünü beklerken hem Çin hem de küresel riskler açısından değerlendirme yapılabilir.

Çin'deki ekonomik etkisini düşünmek için 2003'teki SARS deneyimi ele alınabilir. Şiddetli akut solunum yolu sendromunun kısaltması olan SARS virüsü yaklaşık 800 kişinin hayatını kaybetmesinden sorumluydu. Ayrıca Çin'in ekonomik büyümesinden 2 yüzde puanı götürdü.Çin 2003'ün ilk çeyreğinde yüzde 11.1 büyürken ikinci çeyrekte yüzde 9.1 büyüme kaydetti. Salgının kontrol altına alınmasıyla birlikte büyüme üçüncü çeyrekte toparlanarak yüzde 10'a yükseldi.

O zaman hükümetin salgını kontrol altına almak için uyguladığı seyahat yasağı ve diğer önlemlerden en fazla etkilenen sektörler GSYİH'nin yüzde 42'sini oluşturan perakendeciler, restoranlar, eğlence ve turizm olmuştu. O dönemden beri hizmet sektörünün ekonomi içerisindeki payı yüzde 54'e yükseldi. Ayrıca Çin'in küresel ekonomideki yüzde 4'lük payı yüzde 17'ye yükseldi. Yani küresel ekonomiye etkisi de daha fazla olabilir.

Bloomberg ekonomistleri Chang Shu, Jamie Rush ve Tom Orlik, 2003'teki SARS tecrübesine dayanarak ve Çin'in o zamandan bu yana değişimini hesaba katarak, koronavirüsün Çin ve küresel büyüme üzerindeki olası etkilerine ilişkin senaryoları kaleme aldı. Salgının Çin'de tüketimin zirve yaptığı yeni ay yılı tatili esnasında olduğu gibi telafi edilemeyecek unsurlar da dikkate alındı.

Aynı zamanda seyahat kısıtlamaları da SARS dönemine kıyasla daha geniş. Ayrıca Çin'in büyüme volatilitesi de 17 yıl öncesine göre önemli ölçüde daha düşük. O zamanlar GSYİH'deki sert dalgalanmalar sıra dışı görülmüyordu. Bu durum kısmen de olsa Çin ekonomisinin olgunlaştığını gösteriyor.

Salgının kısa ömürlü ancak etkili olduğu, önlenebildiği bir senaryoda virüs, ilk çeyrekte büyümeye önemli ölçüde negatif etki edebilir. İkinci çeyrekte ise toparlanma ve istikrar görülebilir. Bu senaryoya göre yıllık büyüme Bloomberg Economics'in salgın öncesinde yaptığı tahminden 0.2 yüzde puanı aşağıda yüzde 5.7 seviyesinde gerçekleşebilir. Çin ekonomisi 2019'da yüzde 6.1 büyümüştü.

Ayrıca küresel bir perspektiften bakıldığında salgından ekonomik olarak en fazla etkilenebilecek olanlar Çin'in Asya'daki komşuları ve emtia ihracatçıları. Özellikle emtia ihracatçıları için bölgesel tedarik zincirleri, Çin'deki müşterilerine yönelik satışlar ve Çinli turistlere oldukça önemli.

Bloomberg Economics'in simülasyonuna göre Hong Kong en kırılgan konumda bulunuyor. Güney Kore ve Vietnam da en fazla etkilenecek ülkeler arasında. Emtia ihracatçılarından Avustralya ve Brezilya da risk altında. Batılı büyük ekonomiler ise Çin talebine daha az bağımlı.