Nur topu gibi bir krizimiz oldu: İspanyol bankaları

Normalde yılın bu mevsimlerinde İspanya konuşulur, doğalı budur. Muhteşem plajları, sıcak kanlı insanları eşsiz doğası, tutku dolu dansları, gırtlak dağlayan yemekleri ve gövdeli şarapları ile tatil planı ya da hayalleri kuran herkesin aklından teğet de olsa geçer. Fakat bu kez dünyanın hiç de istemediği bir başlıkla gündemde: Bankacılık krizi.

Sadık okuyucularımızın hatırlayacağı üzere herkes Yunanistan'ı konuşurken 20 nisan tarihli "Boğalar, Matadorlara Karşı" başlıklı yazımızda asıl dikkat edilmesi gerekenin İspanya ve bankaları olduğunu yazmıştık: Şişen emlak balonuna karşı gerekli önlemleri zamanında alamayan bankacılık sektörü piyasalara ağırlık yapıyor.

Piyasalar bundan bir hafta önce Standard and Poor's'un aralarında Bankia, Bankinter ve Banco Popular Espanol'un da bulunduğu 5 İspanyol bankasının kredi notunu düşürmesi ile tüm dikkatini bu noktaya verdi.

Haftasonu gelen İspanya'nın özerk bölgesi Katalonya'nın parasının bittiği ve borç finansman seçeneklerini tüketirken ay sonunda ödeme yapmak durumunda olduğu haberi ise durumun ciddiyetini gözler önüne serdi.

-Bankia S.O.S. dedi

Kamulaştırılan İspanyol bankası Bankia 19 milyar euro devlet yardımına ihtiyacı olduğunu açıkladı. Ardından İspanyol hükümetinin Bankia'yı devlet tahvilleri ile yeniden sermayelendirme planına Avrupa Merkez Bankası ECB karşı çıktığı ve planı "kabul edilemez" diye nitelediği haberi duyuldu.

Haberin hemen arkasından İspanya Merkez Bankası Başkanı Miguel Angel Fernandez Ordonez istifa etti. Başkan'ın görev süresinin dolmasına bir ay kala havlu atmasının ardından İspanya ve Almanya'nın 10 yıllık tahvil faiz oranları arasındaki fark yüzde 5,19'a yükselirken İspanyol tahvillerini temerrüte karşı sigorta maliyetleri CDS'leri 3 baz puan yükselerek 583 baz puanla rekor kırdı.

-FROB devreye giriyor

Piyasalar tepetaklak olmuştu ki İspanya Ekonomi Bakanı Luis de Guindos, Bankia için hiçkimseye gitmediklerini dolayısı ile de kimse tarafından reddedilmediklerini açıkladı. Guindos, Bankia'ya gerekli olan 19 milyar euroyu temin edebilmek için Bankacılık Sektörü Kurtarma Fonu FROB'un tahvil ihraç edeceğini belirterek bunun olağan bir mekanizma olduğunu ve FROB'un daha önce de kullanıldığını ifade etti.

Fakat bu açıklama Avrupa Komisyonunu tatmin etmeye yetmedi. Avrupa Komisyonu'nun ekonomik ve parasal işlerden sorumlu Başkan Yardımcısı Olli Rehn'in sözcüsü Amadeu Altafaj, "Belirsizliğin devam etmesine izin veremeyiz" diyerek Bankia'nın kurtarılmasına ilişkin planın Avrupa Komisyonu'na iletilmesinin, piyasalardaki güven sorunu ortadan kaldıracağını söyledi.

Piyasalar bu kadar kırılganken "Kurt dumanlı havayı sever" düsturu ile manipülatörler de iş başında haliyle. IMF'nin İspanya'ya yardım hazırlığı içinde olduğu haberi yayılmaya başlamıştı ki Başkan Christine Lagarde'tan dedikodulara yalanlama geldi.

Söz konusu söylentilerin çıkmasında İspanya'dan 66 milyar euroluk sermaye çıktığını gösterir veriler ve buna karşılık Ekonomi Bakanı Luis de Guindos'un "Uçurumun eşiğinde miyiz, bilmiyorum. Ancak çok, çok, çok zor durumdayız" açıklaması etkili oldu. Bakan, önümüzdeki günlerde İspanya ve İtalya'nın eurodaki geleceğinin tartışılmaya başlayacağını vurguladı.

-Bankalar stres testine girecek

Beklenen oldu ve İspanya Ekonomi Bakanı Guindos, İspanyol bankalarının yüzde 70'inin Uluslararası Para Fonu IMF'nin stres testinden geçeceğini bildirdi. Guindos yaptığı açıklamada, IMF'nin 11 Haziran'da sonuçlarını açıklaması beklenen stres testinin ülke bankalarının yüzde 70'inin durumunun iyi olduğunu ortaya koyacağını, yalnızca yüzde 30'unda sorun bulunduğunu belirtti.

-Fitch, 8 bölgenin notunu kırdı

İspanya bankaları ile uğraşadursun Fitch'in İspanya'nın sekiz özerk bölgesinin kredi notunu aşağı yönlü revize etmesinin ardından tüm özerk bölgelerin görünümünün ''negatif'' olduğunu açıkladı. Fitch'in yazılı açıklamasına göre, özerk bölgelerin kredi notu ''BBB'' olarak revize edilirken, Madrid bölgesinin notu ''A-''ye düşürüldü.

-Halkın en büyük korkusu: İşsizlik

İspanya Ulusal İstatistik Enstitüsü INE 3 yıl ve üzerinde işsiz olanların sayısının 2011 yılında yüzde 43 arttığını açıkladı. Raporda İspanya'da 2011 yılında sayıları 4,58 milyon olan işsizlerin yüzde 15,4'ünü 3 yıl ve daha fazla süreli işsizler oluştururken, bu kişilerin 2010'a oranla 3,9 puan daha fazla oldukları belirtildi. Sosyolojik Araştırmalar Enstitüsü ise halkın yüzde 81,7'sinin en büyük endişe kaynağının işsizlik olduğunu duyurmuştu...

-Özetle...

Stres testine girecek bankalar, tırmanan işsizilik, endişeli bürokratlar ve hayalkırıklığı yaratan veriler... Piyasalar önümüzdeki hafta da "euro bölgesi", "kim gitsin kim kalsın?", "euro toparlanamıyor, yatırımcı dolara kaçıyor, altın bu yüzden düşüyor", "Suudi Arabistan çok petrol üretti, ABD arzı arttı petrol tepetaklak oldu"yu zaten konuşmaya devam edecekti. Fakat İspanya'nın bağrından kopup gelen tüm bu faktörleri de eklediğimizde özellikle küçük yatırımcı spekülasyonları ve olası manipülasyonları da hesaba katıp adım atmadan önce iki kere düşünmeli.

syilmaz@bloomberght.com