Değil QE3, isterse QE33 hatta iPhone33 gelsin...
Dünyanın en büyük ekonomisi ABD'den Japonya'ya dek tüm lokomotif ülkeler ekonomilerini desteklemek adına teşviğe gittiler. Fakat bırakın ekonomilerin desteklenmesini piyasaların yalancı baharı bile pek uzun sürmedi
-Kısaca hatırlayacak olursak eğer...
Önce 6 eylül tarihinde Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi, borçlu ülkelerin tahvillerinde "sınırsız" alım yapılacağını açıkladı. Aradan 1 hafta geçti ve 1 numaralı ekonomi ABD'nin merkez bankası Federal Rezerv'in Başkanı Ben S. Bernanke, 13 eylülde üçüncü tur parasal genişlemeyi ilan etti. Fakat bu seferki QE'nin diğerlerinden farkı vardı, devlet tahvili yerine açık uçlu olarak her ay 40 milyar dolarlık mortgage destekli tahviller alınacaktı. Ardından Japon merkez bankası BOJ da teşvik ilan ederken Çin ise altyapı hizmetleri için ayrılan bütçeyi onayladı.
Yetkililer bu sürecin reel ekonominin desteklenmesi ve istihdamın artırılması için yaratıldığı söyleyedursunlar, teşvikler piyasalara bile yaramadı. Eskiden teşvik ile ilgili spekülasyon dahi piyasaların toparlanmasına yeterken artık eylemin gerçeklemiş olması bile yalancı baharı sürdürmeye yetmiyor.
-Altın ve diğerleri...
Süreçten karlı çıkan yegane varlık "alternatif yatırım aracı", "güvenli liman" altın oldu. Kıymetli metal, yatırımcısının kar satışlarına da gitmiş olmasına rağmen üçüncü çeyrekte yüzde 11 değer kazandı. 13 eylülü ons başına 1,767.04 dolardan kapatan altın gün itibarı ile TSİ 12.17'de 1,779.55 dolara yükseldi.
S&P 500 ise 1,435.62 seviyesinden kapandığı 13 eylül tarihinden sonra 1 ekim tarihli işlem gününü ise 1,444.49 seviyesinden kapattı.
Dolar Endeksi'nin ise dün TSi 05.26'da 13 eylül tarihinden beri en yüksek seviye olan 80.147 seviyesini görmesinin ardından Bernanke'den teşviğe devam haberi geldi.
-iPhone 33 dahi kurtaramaz
Ha geldi ha geliyor, denen iPhone 5'in lansman tarihinin QE3'ten 24 saat öncesine denk gelmesi bizce tesadüf değil. Geçtiğimiz yıl ise Federal Açık Piyasa Komitesi'nin 1 - 2 kasım 2011 tarihindeki toplantısının ardından 3 kasım tarihinde iPhone 4S apar topar piyasaya sürülmüştü. Politika yapıcılar o dönem, ekonomiye dair aşağı yönlü risklerin sürdüğünü vurgularken adım atmaktan ise kaçınmışlardı ve tahmin edildiği üzere de piyasalar bu durumdan pek hoşlanmamışlardı.
iPhone5'in her ne kadar ilk haftasonu satışı 5 milyonu geçmiş olsa da aslında 6 - 6.5 milyon adet satış beklentisinin altında kaldı ki aradaki fark ciddi bir fark.
Şirket, geçen yıl toplamda 108.2 milyar dolar olan satışlarının yüzde 43’ünü iPhone’dan elde ederken iPhone'un sadece tamir masrafı bile eylül sonu itibarı ile 5.9 milyar doları buldu. JPMorgan ise iPhone 5'in ABD’nin dördüncü çeyrekteki GSYİH’sine yarım puan katkı yapacağını iddia etti.
-Özetle...
Başta ABD olmak üzere dünyanın lokomotif ülkeleri varlık balonlarından kurtularak reel ekonomilerini canlandırmak zorundalar. "Ne geliyorsa başımıza toksik varlıklardan geliyor" diyen politika yapıcılar "aklın yolu birdir" dercesine hep birlikte şişen balonlarını kurtarmaya bakıyorlar. Bknz. şekil 1A dünyanın dört bir yanında patlamış/patlamakta olan emlak balonları.