Depremin üçüncü yılında harcamalar 91 milyar doları aştı
-
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre 6 Şubat depremlerinin ardından 2023-2025 döneminde merkezi bütçeden yapılan toplam harcama 3,6 trilyon TL'ye yaklaşık 91,5 milyar dolara ulaştı.
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından geçen üç yılda, konutların büyük bölümü teslim edilirken, altyapı ve üretim yatırımlarıyla bölge yeniden yapılandırıldı. Resmi verilere göre deprem bölgesinde göç eden nüfusun yaklaşık yüzde 85’i kentlerine geri döndü.
Pazarcık ve Elbistan merkezli 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler, 15 milyona yakın nüfusun yaşadığı 11 ilde etkili olmuştu. Resmi açıklamalara göre 53 bin 697 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi yaralandı. Bölgede 36 bin 932 bina tamamen yıkıldı, 311 bin bina ise kullanılamaz hale geldi.
6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçti. 2023 resmi tahminlerine göre 103 milyar dolarlık bir harcamaya neden olacağı hesaplandı. Geçen üç yıl içinde 91,5 milyar dolar harcama yapıldı. TL cinsinden ise 3,6 trilyon TL’lik bir harcamaya karşılık gelen bu tutar, altyapı ve konutlar ile ticari yapılar dahil hemen her alanda yeni inşaatlara ve barınma, destek, gıda, enerji vb. dahil insani giderlere, sosyal yardımlara için kullanıldı.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı raporunda, 2023-2025 döneminde merkezi yönetim bütçesinden yapılan toplam deprem harcaması 3,6 trilyon TL olarak kaydedildi. 2026 bütçesinde ise deprem bölgesi için 653 milyar TL ek kaynak ayrıldı.
Üçüncü yıl dönümü öncesi yayımlanan yeni raporda 433 bin 667 konut, 21 bin 690 işyerinin inşasının tamamlandığı açıklandı. Diğer yandan Ocak 2026 itibariyle Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hasar durumu tespitleri değişiklikleri dahil, orta ve daha üst düzey hasarlı konut sayısını 632 bin 667, işyeri sayısını 108 bin 383 olarak belirledi.
Yardımların büyük kısmı barınmaya ayrıldı
AFAD bağış hesabında toplanan 146,8 milyar TL’nin 137,6 milyar TL’si harcandı. Bu tutarın 43,5 milyar TL’si konut ve barınma, 60,4 milyar TL’si çadır ve konteyner altyapısı, 8,5 milyar TL’si taşınma destekleri için kullanıldı.
Bölgede 13 bin 321 yeni derslik için 72 milyar TL, hastane ve sağlık yatırımları için yaklaşık 123 milyar TL harcandı. Elektrik ve enerji altyapısına 51,1 milyar TL, karayolu ve otoyollara 19,8 milyar TL, demiryollarına 26,4 milyar TL kaynak aktarıldı.
Ekonomi ve tarım desteklendi
Çiftçilere 2025 yılında 17,4 milyar TL destek sağlandı. Esnaf ve sanatkârlara verilen krediler 29,5 milyar TL’ye, KOBİ’lere yönelik destekler ise 47,9 milyar TL’ye ulaştı.
Rapora göre deprem harcamaları 8,6 milyar dolar tutarında uluslararası finansmanla da desteklendi. Böylece depremin kamu maliyesine toplam yükü, dolaylı kalemlerle birlikte 100 milyar doların üzerine çıktı.
