Fonlarda dolarizasyon oranı Eylül'de yükseldi

Fon manipülasyonu dolayısıyla yatırım davranışlarında da değişim gözleniyor.

Ekonomist Haluk Bürümcekçi'nin hesaplamalarına göre fonlarda dolarizasyon oranı Eylül ayında para piyasası fonlarındaki çıkışın etkisi ile yükseldi.

16 Eylül’de bazı yatırım fonlarının geri ödeme taleplerini karşılamakta zorlandığına ilişkin gelişmeler fon piyasasında likidite endişelerinin artırarak piyasalarda satış baskısının artmasına ve fonlardan çıkışın hızlanmasına neden olmuştu.

TEFAS verilerine göre standart, katılım ve serbest para piyasası fonlarının toplam portföy değeri 31 Ağustos’ta 3,581 trilyon TL iken 28 Eylül’de 2,799 trilyon TL’ye geriledi. Böylece raporlanan fon toplam değerindeki düşüş 781,6 milyar TL oldu.

Bürümcekçi'nin abonelerine servis ettiği raporda yer alan hesaplamalarına göre bu düşüşün 267,5 milyar TL’si bazı fonların fiyat, pay adedi ve fon toplam değerlerinin birlikte sıfır raporlanmasından kaynaklandı. Bu teknik etki dışarıda bırakıldığında fon toplam değerindeki daralmanın yaklaşık 514,1 milyar TL olduğu görülüyor.

Para piyasası fonlarında 643 milyar TL'lik çıkış

Fon toplam değerindeki değişimin, yatırımcı giriş ve çıkışlarının yanı sıra fon fiyatlarındaki değerlenme etkisini de içerdiğini söyleyen Bürümcekçi bu nedenle net yatırımcı hareketini ölçmek için her fonun tedavüldeki pay adedindeki günlük değişimi, ilgili günün birim pay fiyatıyla değerlendirildiğinde 31 Ağustos – 28 Eylül döneminde para piyasası fonlarından yaklaşık 642,8 milyar TL net yatırımcı çıkışı gerçekleştiği belirtti.

Çıkışın 419,7 milyar TL’si standart para piyasası fonlarından, 127,0 milyar TL’si serbest para piyasası fonlarından ve 96,2 milyar TL’si katılım para piyasası fonlarından gerçekleşti.

Dolarizasyon oranı yükseliyor

TEFAS’ta bulunan veriler üzerinden Bürümcekçi'nin yaptığı hesaplamalara göre, menkul kıymet yatırım fonları ve emeklilik yatırım fonları toplamına bakıldığında toplam dolarizasyonun 2024 Mart ayında yüzde 47,4 ile zirveye ulaşmasının ardından düşüşe geçtiği ve 2025 Ocak ayında yüzde 35,1’e kadar geriledikten sonra, 2026 Eylül ayı itibarıyla yüzde 40,1 seviyesinde önceki aya kıyasla yükseldi.

Bürümcekçi para piyasası fonlarında yaşanan çıkışın yarattığı payda etkisi dikkate alındığında bu yükselişin yeni bir dolarizasyon eğilimi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini de vurguladı.