Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek özel röportajı: Dezenflasyon arzuladığımız hızda değil

Bakan Şimşek'in açıklamalarında öne çıkanlar şunlar oldu:

OVP'nin iki temel fonksiyonu var: Birincisi politika taahhüdü, bütçe boyutuyla bağlayıcı. Özel sektör açısından ise yol haritası.

Büyük resme baktığımızda 3 yıl politika çerçevesini koruduk. Temel hedefimiz dezenflasyon ama arzuladığımız hızda değil. Dış faktörler var. Bu sene savaş olmasaydı, enflasyon bugün itibariyle en az 7 puan aşağıda olurdu.

Savaş sadece petrol ve doğalgaz üzerinden etkilemiyor. Bütün emtia fiyatlarında artış var. Bu artış enflasyonu olumsuz etkiliyor. Bizde enflasyon yüksek olduğu için görece olarak daha fazla etkiliyor.

Tahminler o günün koşullarını yansıtır. IMF yılda dört kez tahmini gözden geçirir. Biz sadece bir kez yapıyoruz.

"Eşel mobilde ciddi bir gelirden feragat ettik"

OVP açısından en bağlayıcı hedef bütçedir. Çünkü kamunun önemli ölçüde kontrolündedir. Bütçe açığının milli gelire oranında hedefimizden daha iyi performans gösterdik.

2026'da eşel mobil uyguladık, ciddi bir gelirden feragat ettik. Buna rağmen yüzde 3,5 hedef karşısında yüzde 3,1 performans göstereceğimizi söylüyoruz.

Dışarıdaki şoka rağmen büyüme de yüzde 3,3 olacak. Buradaki sapma da yaşanan şoka oranla çok ciddi oranda değil.

Cari açıkta da iyileşme var.

Mali disiplini tesis edeceğiz dedik. OVP sayesinde birçok hedef başarıldı. Kur korumalı mevduattan bu doğrultuda çıktık. Rezervler mesele olmaktan çıktı. Büyüme ılımlı ama dünyaya oranla makul seviyede.

"Enflasyonda atalet var"

Enflasyonda modelin öngördüğünden daha fazla atalet var. Çünkü geçmişe endeksleme güçlü. Kirada, eğitimde ve ücretlerde endekslemeler oldukça güçlü.

Kur tarafında yüzde 30-40'lık bir geçişkenlik var.

Politika çerçevesinde ve yönünde bir değişiklik yok. Hedefler büyük oranda tutuyor.

Dezenflasyon fiyatları düşmesi değil, fiyat artışlarının yavaşlamasıdır. Burada büyük ölçüde bir başarı var.

Dezenflasyon 2024'ün ikinci çeyreğinden itibaren başladı. Para politikası temel mal enflasyonunda daha etkili. Bu gibi para ve maliye politikasının etkili olduğı alanlarda dezenflasyonun etkili olduğu görülüyor.

TÜİK, uluslararası standartlar neyse o yönde veri üretiyor.

Rakamlara baktığınızda enflasyonda ciddi anlamda yavaşlama var. Tabii ki biz hedeflerde ciddi ölçüde iddialıydık. Özellikle hizmetlerde atalet vardı ama orada da tepki vermeye başladı.

Savaş olmasaydı enflasyonda yıl sonunu yüzde 21-22 civarında tamamlardık. Başlangıçta öngördüğümüz zaman çizelgesi bir miktar uzayabilir.

"Emeklilerin maaşları enflasyon kadar artacak"

Hayat pahalılığı bizim en büyük önceliğimizdir. Seçim sürecinde de dezenflasyondan vazgeçmeyeceğiz. Sürdürülebilir büyüme için dezenflasyona ihtiyacımız var.

Kamu çalışanları ve emeklilerin maaşları en az enflasyon kadar artacak.

"Koşullar daha esnek bir kur rejimine izin vermiyor"

Türkiye'de olması gereken normalde dalgalı kur rejimidir. İdealin bu olduğunu söyledik. Tek yönlü bir piyasa varsa yönetilen bir kur rejimi var. Uzun zamandır TL'ye ilgi var, bırakırsanız TL aşırı değerlenir, piyasaya girerseniz bu sefer tersi yönlü bir etki olur. Enflasyonda tek hane olursa esnek bir kur rejimine geçilebilir, şu an şartlar izin vermiyor ama zamanı gelince tartışabiliriz.

Sanayiye en ucuz enerjiyi Orta Doğu dışında rakiplerine göre Türkiye verir. Dış talep tarafında ticaret ortaklarımızın büyüme oranları da oldukça önemli bir konu.

Bütün tartışmaları kura indirgediğiniz zaman çok sağlıklı olmuyor.

İdeal olarak bütüncül yaklaşım üzerinde olacağız. Reformlar üzerinde verimliliği nasıl artırırız onlara bakıyoruz.

Enerji piyasasında çok hassasız, büyük darboğaz petrol ve doğalgaz türevlerinde. Türkiye hammadde temininde bir sorun yaşamıyor.

"İmalat sanayisine işletme kredisi desteği vereceğiz"

Reel sektör açısından finansmana erişim kalıyor. Reel sektöre rekabeti çok gözeterek ciddi destekler veriyoruz. Reel sektörün rekabet gücünü önemsiyoruz.

Çiftçiye verdiğimiz kredilerin ortalama faizi yüzde 12. Tarıma çok ciddi sübvansiyon da veriyoruz. 1 milyona yakın çiftçimize ciddi miktarda kredi sağlıyoruz ve bunun faizinin yüzde 70'ini biz veriyoruz.

Sanayicimize ihracat üzerinden çok ciddi katkı veriyoruz. Reeskont kredilerini artırdık.

Eximbank'ın sermayesini 7 kat artırdık. Bu sene verebileceği kredi 60 milyar dolar.

2023 sonundan bu yana 284 tane ürün belirledik. Bunlardan birini üretirseniz devlet size 10 yıl vadeli toplam büyüklüğü 750 milyar lira yatırım kredisi sunuyoruz dedik.

5-6 sektörde her çalışan başına her ay 5 bin TL'ye yakın maaş desteği var.

Yeni dönemde imalat sanayisine işletme sermayesi desteği vereceğiz. Bu sene 250 milyar TL ile başladık, sonrasında daha da büyütebiliriz.

Reel sektöre hiçbir dönemde olmadığı kadar devletin bütçe imkanlarını seferber ediyoruz. Fakat genel para politikasını bozalım yaklaşımını da doğru bulmuyoruz.

Seçici ve hedefli politikalarla reel sektörün stresini azaltmaya çalışıyoruz.

Seçim ekonomisi uygulayacağımızı söyleyen arkadaşlar ya OVP'yi okumadı ya da matematik bilmiyor.

Bütçede son üç yılda hedefleri tutturduk ve daha iyi performans gösterdik.

Deprem konutlarını önemli ölçüde bitirdik, önümüzdeki birkaç yılda yılda 750 bin adet sosyal konut inşa edeceğiz. Bütçede 250 milyar TL ayıracağız bunun için.

"Vergi gelirlerinde artış öngörüyoruz"

Gündemimizde kurumlar vergisi, gelir vergisi ve cari açığı dengeleme dışında dolaylı vergilerde yeni bir düzenleme yok.

Gelecek yıl eşel mobili devam ettirmeyi düşünmüyoruz, eşel mobil yıl sonuna kadar mazotta devam edecek.

Kayıt dışılıkla mücadelede büyük başarı elde ettik. Gelir vergisi veren mükellef sayısı 5,5 milyona yükseldi.

2027 vergi gelirlerinde artış öngörüyoruz. Bu GSYH büyümesi, eşel mobilin devam etmeyeceği varsayımı ve kayıt dışı ile mücadeleden kaynaklanacak.

"Büyümeyi aşağı çeken tek faktör net ihracat"

Büyümede son birkaç yılda göreceli bir yavaşlama var. Ama dünya ekonomisine paralel büyüyoruz. Ticaret ortaklarımızın 1,5-2 katı büyüyoruz.

Programın büyümedeki göreceli yavaşlamaya etkisi vardır ancak programın bir hedefi sürdürülebilir büyüme.

G-20'de de Türkiye büyümede ilk sıraları koruyor. Bu savaş dünyanın 70'lerden beri gördüğü en büyük şok ve uzun sürdü. Bu tabii yatırım kararlarını etkiliyor.

Büyümede şu an dış konjonktürün etkisi çok fazla. Büyümenin dengeli, kaliteli ve sürdürülebilir olması oldukça değerli.

Büyümeyi aşağı çeken tek faktör net ihracat.

ABD ile yeni bir dönemin başındayız, savunma sanayii de dahil birçok alanda olumlu gelişmeler var.