IMF: Savaşlar krizlerden daha büyük kayıp yaratıyor

Uluslararası Para Fonu (IMF), çatışmaların yaşandığı ekonomilerde büyük ve kalıcı üretim kayıplarına yol açtığını, diğer ülkeler üzerinde de kayda değer etkiler oluşturduğunu bildirdi.

IMF, 14 Nisan’da yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nun savunma harcamaları, çatışmalar ve toparlanmanın makroekonomik boyutlarına ilişkin analizleri içeren bölümlerini paylaştı.

Raporda, savaşların uzun süredir küresel görünümün bir parçası olduğu vurgulanarak, aktif çatışma sayısının İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en yüksek seviyelere ulaştığı hatırlatıldı.

Silahlı çatışmaların, yıkıcı insani sonuçlarının ötesinde derin makroekonomik etkiler doğurabileceği belirtilen raporda, analizlerin çatışmaların yaşandığı ekonomilerde büyük ve kalıcı üretim kayıplarına, diğer ülkelerde ise önemli düzeyde etkilere neden olduğunu ortaya koyduğu aktarıldı.

Raporda, söz konusu kayıpların finansal krizler veya şiddetli doğal afetlerin yol açtığı kayıpları aştığı, parasal, mali ve dış sektörlerde keskin makroekonomik uyum süreçlerine neden olduğu ve kalıcı izler bıraktığı ifade edildi.

IMF raporunda, ortalama bir çatışma ekonomisinde üretimin çatışmanın başlangıcında sert şekilde gerilediği ve beş yıllık dönemde kümülatif kayıpların yaklaşık yüzde 7’ye ulaştığı, bu kayıpların on yıl sonra dahi sürdüğü belirtildi.

Savaş sonrası ekonomik toparlanma süreçlerinin ise yavaş ve düzensiz seyrettiği vurgulanan raporda, toparlanmanın kalıcı barışın sağlanmasına kritik düzeyde bağlı olduğu kaydedildi.

Raporda, barışın sürdürülmesi halinde ekonomik çıktının yeniden artışa geçtiği ancak savaş dönemi kayıplarına kıyasla genellikle sınırlı kaldığı, çatışmanın yeniden alevlendiği kırılgan ortamlarda ise toparlanmanın çoğu zaman durma noktasına geldiği ifade edildi.

Öte yandan raporda savunma harcamalarındaki hızlı artışa dikkat çekilerek, son beş yılda ülkelerin yaklaşık yarısının askeri bütçelerini artırdığı ve dünyanın en büyük savunma şirketlerinin silah satışlarının son 20 yılda reel olarak iki katına çıktığı belirtildi.

Jeopolitik gerilimlerin yoğunlaşmasıyla bu eğilimin devam etmesinin beklendiği vurgulanan raporda, "büyük savunma harcaması patlamalarının" özellikle yükselen piyasa ve gelişmekte olan ekonomilerde daha sık görüldüğü ifade edildi.

Raporda, yaklaşık iki buçuk yıl süren tipik bir "patlama" döneminde savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yaklaşık 2,7 puanı kadar arttığı ve bu artışın büyük ölçüde daha yüksek bütçe açıklarıyla finanse edildiği hatırlatıldı.

Savunma harcamalarındaki artışın ilgili sektörlerde tüketim ve yatırımı destekleyerek kısa vadede ekonomik faaliyeti canlandırdığı ancak enflasyonu geçici olarak yükselttiği ve orta vadede önemli zorluklar yarattığı ifade edilen raporda, bu tür bir artışın başlamasından sonraki üç yıl içinde mali açıkların GSYH’nin yaklaşık 2,6 puanı kadar kötüleştiği ve kamu borcunun yaklaşık 7 puan arttığı kaydedildi.