İran, anlaşmada ABD ve İsrail gemilerine yasak istiyor

İran, Umman ile müzakere edilen Hürmüz Boğazı anlaşması kapsamında ABD ve İsrail’e ait gemilerin boğazdan geçişini yasaklamayı ve “düşman ülkelerden” geçiş izni verilmeden önce tazminat talep etmeyi hedefliyor.

Söz konusu talepler, enerji ticaretinin en kritik güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik müzakerelerde yeni bir anlaşmazlık başlığı oluşturdu.

Bloomberg’in haberine göre, İran ile Umman arasında hazırlanan anlaşma taslağı, şubat ayında başlayan ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle büyük ölçüde aksayan enerji sevkiyatının yeniden başlaması açısından kritik önem taşıyor.

Eski ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi ve Atlantic Council kıdemli uzmanı Thomas Warrick, “Bu teklifin Washington’da olumlu karşılanması beklenemez. Taraflar taviz vermek yerine taleplerini artırıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump ise perşembe günü Beyaz Saray’da gazetecilerin müzakerelere ilişkin sorusu üzerine yalnızca “İyi ilerliyor.” yanıtını verdi.

ABD serbest geçişte ısrar ediyor

Dünya genelinde ABD veya İsrail bayrağı taşıyan ticari gemi sayısı sınırlı olsa da, İran’ın yasağı gemilerin sahiplik yapısı veya yatırımcı profili üzerinden geniş yorumlayabileceği belirtiliyor. Bu durum, ABD veya İsrail bağlantılı çok sayıda uluslararası denizcilik şirketini de etkileyebilir.

ABD yönetimi ise Hürmüz Boğazı’nda savaş öncesindeki serbest geçiş düzenine dönülmesini savunuyor. Washington, boğazdan yapılacak geçişlerin herhangi bir izin, onay, ücret veya harca tabi olmaması gerektiğini vurguluyor.

İran ise Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılmasının, ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasına bağlı olduğunu savunuyor. ABD tarafı ise haziran ayında kısa süre yürürlükte kalan önceki anlaşmadaki şartlara dönmeye hazır olup olmadığı konusunda henüz net bir mesaj vermedi.

İran Parlamentosu taslağı inceliyor

Yarı resmi Fars Haber Ajansı’na göre anlaşma taslağı İran Parlamentosu’nun incelemesine sunuldu.

Taslakta; ABD ve İsrail’e ait gemilere geçiş yasağı, İsrail bağlantılı yüklerin taşınmasının engellenmesi, Sigorta, çevresel maliyetler ve diğer hizmetleri kapsayan yeni ücretlendirme sistem gibi maddeler yer alıyor.

Fars ayrıca ismini açıklamadığı bir kaynağa dayandırdığı haberinde, İran deniz kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı girişinde “düşmanca hedefleri” vurduğunu öne sürdü. Ancak saldırıya ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.