İran, BM yaptırımlarına karşılık UAEA ile işbirliğini donduracak
-
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, Avrupa ülkelerinin Tahran'a yönelik BM yaptırımlarını yeniden uygulama girişimlerine karşılık, UAEA ile yürütülen işbirliğinin durdurulacağını açıkladı.
-
Tahran, Avrupa'nın "snapback" mekanizmasını işletme kararını hukuken geçersiz bulduğunu belirterek, UAEA ile ortak çalışmaların fiilen askıya alınacağını duyurdu.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, Avrupa ülkelerinin Tahran’a yönelik Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını yeniden devreye sokma girişimlerine karşılık, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile yürütülen işbirliğinin durdurulacağını açıkladı.
Konseyin açıklamasına göre, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda, bölgedeki gelişmeler ve İsrail’in saldırgan tutumu ele alındı.
2015’te imzalanan nükleer anlaşmanın tarafları olan İngiltere, Fransa ve Almanya’nın, Tahran’a yönelik BM yaptırımlarını yeniden devreye sokma girişimlerinin de görüşüldüğü toplantıda, İran’ın mevcut şartlarda bölgesel barış ve istikrarın sağlanması için azami ölçüde işbirliği yapmayı sürdüreceği vurgulandı.
İran’ın, İsrail ve ABD’nin saldırılarının ardından askıya aldığı denetimlerin tekrar başlatılmasını öngören ve 9 Eylül’de UAEA ile varılan anlaşmaya dikkat çekilerek, “Dışişleri Bakanlığının, Ajans ile işbirliği yapmasına ve çözüm için planlar sunmasına rağmen Avrupa ülkelerinin adımları, Ajans ile işbirliğini fiilen durduracaktır.” ifadesi kullanıldı.
"Snapback" mekanizması ve yaptırım tartışması
İngiltere, Fransa ve Almanya, ABD’nin tek taraflı olarak çekilmesinin ardından uygulanmayan 2015 nükleer anlaşmasındaki “snapback” olarak bilinen ve İran’ın anlaşmayı ihlal etmesi halinde BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesini sağlayan mekanizmayı 28 Ağustos’ta işletme kararı almıştı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Avrupalı ülkelerin “anlaşmanın temel hükümlerini ihlal ettikleri” ve “katılımcı sıfatlarını kaybettikleri” gerekçesiyle bu mekanizmayı devreye sokacak hukuki dayanağa sahip olmadıklarını belirtmişti.
Öte yandan anlaşmanın taraflarından Rusya ve Çin, BM Güvenlik Konseyine (BMGK) gönderdikleri ortak mektupta, Avrupalı devletlerin İran’a yönelik “snapback” mekanizmasını işletme kararının “hukuken geçersiz” ve “mantıksız” olduğunu savunmuştu.
İran’ın 9 Eylül’de UAEA ile vardığı ve askıya alınan denetimlerin yeniden başlamasını sağlayacak anlaşma Avrupa ülkeleri tarafından olumlu karşılanmış olsa da, bu adım yeterli bulunmamıştı.
Tahran’a yönelik BM yaptırımlarını kaldıran 2231 sayılı BMGK kararında yer alan “snapback” mekanizmasının rutin prosedürü çerçevesinde, İran’a yaptırımların yeniden uygulanmamasını öngören karar tasarısı dün yapılan oylamada reddedildi.
Eğer yeni bir anlaşmaya varılmaz ya da süre uzatılmazsa, “snapback” süreci 28 Eylül gece yarısı sona erecek ve İran’a BM yaptırımları otomatik olarak yeniden yürürlüğe girecek.