İSO Başkanı Bahçıvan'dan yeni nesil sanayi planlaması çağrısı

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclisinin Ağustos ayı olağan toplantısı, “Ekonomi ve Üretim Hayatımız İçin Planlama Gerekli mi/Gereksiz mi? Türkiye için Girişimci Devlet ve Yeni Nesil Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Üzerine bir Tartışma” gündemiyle gerçekleştirildi.

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, bilişim ve yapay zeka çağında ezberleri bozmanın ve mevcut kabulleri yeniden tartışmanın önemine dikkat çekti.

“Devletin ekonomideki rolü yeniden şekilleniyor”

Hiper küreselleşme ve devleti ekonomiden tamamen çeken anlayışın 2008 krizi, pandemi kaynaklı arz şokları ve jeopolitik risklerle sona erdiğini belirten Bahçıvan, teknolojik gelişmelerin de bu dönüşümü hızlandırdığını ifade etti.

Otomasyon ve robotik teknolojilerin üretimde kullanımının artmasının gelişmiş ülkelerde “içeride üretim” eğilimini güçlendirdiğini belirten Bahçıvan, yapay zekadaki gelişmelerin sanayi üretiminde niceliksel büyümeden ziyade niteliksel bir sıçramaya işaret ettiğini söyledi.

Bahçıvan, dönüşümün ülkeler açısından ulusal güvenlik boyutu taşıdığını ve bu ekosistemin kurulması için devletlere planlama, yeni nesil finansman ve teşvik sistemleri geliştirme gibi görevler yüklediğini kaydetti.

Sanayi ve dış ticaret politikalarının yeniden önem kazandığını belirten Bahçıvan, sektörel önceliklendirme, stratejik yatırımlar ve kamu-özel sektör iş birliğinin ekonomik gündemin üst sıralarına çıktığını dile getirdi.

“Sanayi programı bütüncül bir yol haritasıyla güçlendirilmeli”

Geçen ayki İSO Meclis toplantısında gündeme getirilen “erken sanayisizleşme” riskine de değinen Bahçıvan, mevcut ekonomik programın sanayinin üretken kapasitesini koruyacak, kırılganlıklarını azaltacak ve teknolojik dönüşümünü destekleyecek bütüncül bir yol haritasıyla güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Yapısal dönüşümün yalnızca kaynak aktarımıyla gerçekleştirilemeyeceğini vurgulayan Bahçıvan, güçlü bir kurumsal koordinasyon mekanizmasına ihtiyaç olduğunu belirtti.

Bahçıvan, “Kamu-özel sektör iş birliğinde yeni nesil bir sanayi planlaması yapılmalı” dedi.

Söz konusu planlamanın 1960 ve 1970'lere özgü aşırı merkezileşmiş ve statik anlayışa dönüş anlamına gelmediğini belirten Bahçıvan, serbest piyasa ekonomisinin prensiplerinin de geri plana atılmaması gerektiğini ifade etti.

Bahçıvan, “Tümüyle piyasa güçlerine emanet edilmiş, kuralsız ve plan-programsız bir modelin sınırlarını da görmüş durumdayız. Kastettiğimiz planlama anlayışı, kamunun uzun vadeli kalkınma hedefleri doğrultusunda daha proaktif bir rol almasına dayanıyor” ifadelerini kullandı.

“Kalkınma bankacılığı reformu önemli bir sacayağı”

Kamu ile özel sektör arasında yeni bir iş birliği kültürünün oluşturulması gerektiğini belirten Bahçıvan, “girişimci devlet” kavramının Türkiye'de yeniden düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Bahçıvan, yıllardır dile getirdikleri “kalkınma bankacılığı reformu” talebini de yineleyerek, girişimci devlet ve yeni nesil planlama yaklaşımının en önemli unsurlarından birinin finansman olduğunu vurguladı.

Yapay zeka devrimi kapsamında ihtiyaç duyulan sanayi politikalarının geleneksel ticari banka kredileriyle yürütülmesinin sınırları bulunduğunu belirten Bahçıvan, sanayinin giderek büyüyen sorunlarından birinin de nitelikli insan açığı olduğunu söyledi.

Bu açığın giderilmesi için öncelikli ihtiyaçların belirlenmesi ve eğitim politikalarının bu ihtiyaçlarla daha güçlü biçimde eşleştirilmesi gerektiğini ifade eden Bahçıvan, bunun da yeni nesil planlamanın önemli bir parçası olması gerektiğini kaydetti.

Toplantı kapsamında düzenlenen panelde ise Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Genel Müdürü Halil İbrahim Öztop, Aile Şirketlerinde Yönetim Kurulu Üyesi A. Fatih Tamay, İstanbul Kültür Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sinan Alçın ve Afyon Kocatepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murad Tiryakioğlu değerlendirmelerde bulundu.