Kimyasal pestisitler balıkların yaşam sürelerini önemli ölçüde kısaltabiliyor
-
Araştırmalar, yaygın olarak kullanılan tarım kimyasallarının düşük seviyelerinin bile hızlandırılmış yaşlanmayla bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Indiana'daki Notre Dame Üniversitesi'nde biyolog olan Jason Rohr liderliğindeki araştırmaya göre, kimyasal pestisitlerin düşük seviyeleri bile balıkların uzun vadeli yaşam sürelerini kısaltabiliyor.
İngiliz Guardian Gazetesinin Science dergisinde yayınlanan araştırmaya dayandırdığı haberinde, balıklar kimyasallara maruz kaldığında yaşlanma belirtileri hızlandı ve bu durum diğer organizmalar için de sonuçlar doğurabilir.
Kimyasal güvenlik düzenlemeleri genellikle pestisitlere ve diğer kimyasallara yüksek dozda kısa süreli maruz kalmaya odaklanırken, bu çalışma uzun süreli maruz kalmaya odaklandı. Araştırmacılar, düşük dozda kimyasal pestisitlerin çevrede yaygın olduğunu, bu nedenle etkilerinin incelenmesi ve anlaşılması gerektiğini belirtti.
Çalışmada yer alan araştırmacı Kai Huang, Çin'deki göllerden toplanan 20 binden fazla göl balığı üzerinde yapılan saha gözlemlerini, yaygın olarak kullanılan bir böcek ilacı olan klorpirifosun düşük seviyelerde kalıcı etkisine ilişkin laboratuvar testleriyle birleştirdi.
Araştırma, kimyasal pestisitlerden etkilenen göllerdeki balıkların telomerlerinin (Kromozomların uçlarındaki ve yaşlanmanın biyolojik saati olarak bilinen kısımlar) kısaldığını ortaya koydu.
Kas liflerinin kısalması, hücresel yaşlanmanın ve vücudun yenilenme kapasitesinde azalmanın bir işareti olarak yorumlanıyor.
Araştırmaya göre göldeki balık popülasyonu daha genç balıklardan oluşuyordu. Bu da pestisitlerin yaşam sürelerinin kısalmasına katkıda bulunduğunu gösteriyor. Laboratuvar deneyleri, bulguları doğruladı ve kronik düşük doz maruziyetinin balıkların hayatta kalma oranını düşürdüğünü ve telomerleri bozduğunu gösterdi. Bu etkiler akut yüksek doz maruziyetinde görülmedi.
Araştırmacılar, "Omurgalılarda telomer biyolojisinin korunan mekanizmaları göz önüne alındığında, bu kimyasallara kronik düşük dozda maruz kalma, insanlarda benzer yaşlanma ile ilgili riskler oluşturabilir ve potansiyel olarak yaşa bağlı hastalıklara katkıda bulunabilir" sonucuna varıyor.
Rohr, araştırmayla ilgili şu notu düşüyor: "Yaşlanmanın iyi bilinen biyolojik göstergeleri olan telomer uzunluğunu ve balıkların karaciğerlerindeki lipofuscin birikimini incelediğimizde, aynı kronolojik yaştaki balıkların kirlenmiş göllerde temiz göllere göre daha hızlı yaşlandığını gördük."
Kimyasal analizler, İngiltere ve AB'de yasaklanmış ancak ABD ve Çin'de kullanılan klorpirifosun, balık dokularında yaşlanma belirtileriyle tutarlı bir şekilde ilişkilendirilen tek bileşik olduğunu gösterdi. Bu belirtiler arasında kısalmış telomerler ve lipofuscin birikimi (hücresel "atık" olarak tanımlanan çözünmeyen proteinlerin birikimi) yer alıyordu.
Rohr, endişe verici yaşlanma etkilerinin mevcut ABD tatlı su güvenliği standartlarının altındaki konsantrasyonlarda meydana geldiğini belirterek, kimyasalların ve pestisitlerin etkilerinin uzun vadede düşük seviyelerde meydana gelebileceğini öne sürerek şunları söylüyor: “Sonuçlarımız, kimyasalların anında zarar vermedikleri takdirde güvenli oldukları varsayımını sorguluyor. Düşük seviyedeki maruziyetler, biyolojik yaşlanmayı hızlandırarak zaman içinde sessizce hasar biriktirebilir; bu da kimyasal güvenlik değerlendirmelerinin, çevre ve insan sağlığını yeterince korumak için kısa vadeli toksisite testlerinin ötesine geçmesi gerektiğini vurgulamaktadır.”
Araştırmacılar, yüksek dozlara kısa süreli maruz kalmanın bu yaşlanma sorunlarına neden olmadığı (ancak balıklarda yüksek toksisiteye ve ölüme yol açtığı) sonucuna vardı; ancak uzun süreli düşük dozlara maruz kalmanın bu değişikliklere neden olduğu sonucuna ulaştı.
Bilim insanları, yaşam süresinin kısalmasının özellikle sorunlu olduğunu çünkü yaşlı balıkların genellikle üreme, genetik çeşitlilik ve popülasyon istikrarına orantısız derecede katkıda bulunduğunu ekledi.
