Küresel gıda fiyatları 2025'i düşüşle kapadı
-
FAO Gıda Fiyat Endeksi, küresel tahıl fiyatlarındaki artışa rağmen Aralık'ta geriledi.
İRFAN DONAT
Küresel gıda fiyatları yılı düşüşle kapadı.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Gıda Fiyat Endeksi, Aralık'ta aylık bazda yüzde 0,6 düşerken, yıllık bazda yüzde 2,4 geriledi. 2025 yılı için endeks ortalama 127,2 puan olarak gerçekleşti ve 2024 ortalamasından 5,2 puan (yüzde 4,3) daha yüksek oldu.
Aralık ayında süt ürünleri, et ve bitkisel yağların fiyat endekslerindeki düşüşler, tahıl ve şekerdeki artışları dengeledi.
FAO Tahıl Fiyat Endeksi Aralık'ta aylık bazda yüzde 1,7 yükselirken, yıllık bazda yüzde 3,68 düştü. Karadeniz'deki ihracata ilişkin endişelerin yeniden artması, uluslararası buğday fiyatlarını destekledi. Buna karşılık, dünya mısır piyasaları, Brezilya ve ABD'deki güçlü ihracat talebi ve güçlü iç etanol üretimi ile desteklenirken, sorgum fiyatları, dünyanın en büyük sorgum ithalatçısı olan Çin'e satışların yavaşlamasına rağmen mısırla birlikte yükseldi.
FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, hasat baskısının azalması, talebin artması ve destekleyici politika önlemlerinin birleşimi nedeniyle tüm pirinç pazarı segmentlerinde fiyatların artmasıyla yüzde 4,3 yükseldi. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, 2025 yılında ortalama 103,5 puan ile 2024 yılına göre yüzde 35,2 düşüş gösterdi. Bu düşüş, ihraç edilebilir arzın bol olması, ihracatçılar arasındaki yoğun rekabet ve Asya'daki bazı ithalatçı ülkelerin alımlarının azalması nedeniyle pirinç fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı olduğunu yansıtıyor.
Bitkisel yağ fiyatları 6 ayın en düşünde
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi Aralık'ta aylık bazda yüzde 0,2 gerileyerek altı ayın en düşük seviyesini kaydetti. Yıllık bazda ise yüzde 1,54 arrtı. Aylık bazdaki bu düşüş, palm yağı fiyatlarındaki artışı fazlasıyla telafi eden soya, kolza ve ayçiçek yağlarının dünya fiyatlarındaki düşüşü yansıtıyor. Amerika kıtasından gelen bol ihracat arzı nedeniyle küresel soya yağı fiyatları düşerken, Avustralya ve Kanada'daki kolza tohumu üretiminin artması kolza tohumu piyasaları üzerinde aşağı yönlü baskı yarattı. Ayçiçek yağı için fiyat, rekabet gücünün zayıflaması nedeniyle küresel ithalat talebinin durgunluğu, Aralık ayında fiyatların ikinci ay üst üste düşmesine katkıda bulundu. Buna karşılık, uluslararası palm yağı fiyatları, büyük ölçüde Güneydoğu Asya'da beklenen mevsimsel üretim yavaşlamalarının desteğiyle 2025 sonlarında Malezya'da beklenenden yüksek üretim ve stokların etkisini aşarak hafifçe yükseldi. 2025 yılında FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ortalama 161,6 puan olarak gerçekleşti. Bu, yıllık bazda 23,6 puan (yüzde 17,1) artışa ve küresel arzın sıkışık olduğu bir ortamda son üç yılın en yüksek seviyesine işaret ediyor.
Tüm et kategorilerinde fiyatlar düştü
FAO Et Fiyat Endeksi Aralık'ta aylık bazda yüzde 1,3 düşüş gösterdi ancak yine de bir yıl önceki seviyesinin yüzde 3,34 üzerinde kaldı. Tüm et kategorilerinde fiyatlar düşerken, en sert düşüş sığır eti ve kümes hayvanı etlerinde oldu. Dünya sığır eti fiyatlarındaki gerileme, mevsimsel kuraklığın sürülerin azaltılmasına yol açtığı, kesime uygun sığır sayısının arttığı ve fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı yarattığı Avustralya'daki zayıf fiyatları yansıttı. İhracata uygun arzın küresel ithalat talebini aşmasıyla uluslararası kümes hayvanı eti fiyatları düştü. Küresel ithalat talebinin güçlü seyrini sürdürmesine rağmen, mevsimsel arzın artmasıyla koyun eti fiyatları hafif geriledi. Domuz eti fiyatları ise küresel talebin zayıflaması nedeniyle Avrupa Birliği'ndeki zayıf fiyatların etkisiyle hafif geriledi. 2025 yılı genelinde, FAO Et Fiyat Endeksi, güçlü küresel ithalat talebi ve hayvan hastalıkları salgınları ve jeopolitik gerilimler ile bağlantılı artan piyasa belirsizliğinin desteğiyle, 2024 yılına göre 6,0 puan (yüzde 5,1) artışla ortalama 123,2 puan olarak gerçekleşti. Dünya sığır ve koyun eti fiyatları, güçlü ithalat talebi ve sınırlı ihracat imkanları nedeniyle yıllık bazda keskin bir artış gösterdi. Buna karşılık, domuz eti fiyatları, zayıf küresel ithalat talebinin etkisiyle düşerken, kümes hayvanı eti fiyatları ise bol arz nedeniyle hafif düşüş gösterdi.
Süt ürünleri fiyatı hem aylık hem yıllık bazda düştü
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi Aralık ayında 5,9 puan (yüzde 4,4) gerilerken, yıllık bazda yüzde 7,71 düştü. Tereyağı fiyatları, Avrupa'da mevsimsel olarak artan krema arzı ve yılın başlarında güçlü üretimın ardından stok birikimi nedeniyle keskin bir düşüş yaşadı. Tam yağlı süt tozu (WMP) fiyatları da, Okyanusya'da mevsimsel süt üretiminin zirveye ulaşması ve büyük ithalatçı bölgelerin alım ilgisinin azalmasıyla birlikte düştü. Buna karşılık, yağsız süt tozu (SMP) ve peynir fiyatları daha ılımlı bir düşüş gösterdi. SMP fiyatları, ihracatın bol olması ve piyasa temellerinin istikrarlı olması nedeniyle hafifçe gerilerken, peynir fiyatları genel olarak düştü. Avrupa'da arzın bol olması ve ihracat talebinin yavaşlaması, süt arzının zirve yaptığı Yeni Zelanda'da peynir fiyatlarındaki artışın etkisini gölgede bıraktı. Yeni Zelanda'da süt arzının zirve yaptığı dönemlerde, işleme esnekliği daha yüksek olan ürünler, özellikle tereyağı ve süt tozu, bu arzın büyük bir kısmını emiyor. Son dönemdeki düşüşlere rağmen, FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi 2025 yılında ortalama 146,9 puan ile 2024 ortalamasının %13,2 üzerinde gerçekleşti. Bu durum, yılın ilk yarısında fiyatların güçlü bir şekilde arttığını yansıtıyor. Yıllık artış, güçlü küresel ithalat talebi ve yılın başlarında sınırlı ihraç edilebilir arzın desteğiyle, öncelikle peynir, WMP ve tereyağı tarafından yönlendirilirken, SMP fiyatları, bol arz ve nispeten düşük talep artışını yansıtarak, sadece marjinal bir artış gösterdi.
Şeker üç aylık düşüşün ardından yükseldi
FAO Şeker Fiyat Endeksi üç ay üst üste düşüşün ardından Aralık'ta aylık bazda yüzde 2,4 arttı. Ancak bir yıl önceki seviyesinin yüzde 24 altında kaldı. Aralık ayındaki artış, Brezilya'nın önemli güney üretim bölgelerinde şeker üretiminin keskin düşüşünden kaynaklandı. Ancak, Hindistan'daki olumlu hasat ve üretim beklentileriyle desteklenen mevcut sezonda küresel şeker arzının bol olacağına dair beklentiler, dünya fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı sınırladı. 2025 yılının tamamında, FAO Şeker Fiyat Endeksi ortalama 104,3 puan olarak gerçekleşti ve 2024'e göre 21,4 puan (yüzde 17,0) düşüşle 2020'den bu yana en düşük yıllık değeri kaydetti.