Mazot şoku tarlalarda ekim ve hasadı vuruyor

Küresel mazot fiyatlarındaki sert yükseliş, tüm dünyada çiftçileri yakıta en fazla ihtiyaç duydukları dönemde sıkıştırıyor.

ABD-İran savaşının Hürmüz Boğazı’nda yol açtığı aksaklıklar ve Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları mazot arzını daraltıyor.

Avustralya’dan Brezilya’ya, Avrupa’dan ABD’ye kadar üreticiler artan maliyetlerle mücadele ediyor. Yakıt tedarikindeki belirsizlik de ekim ve hasat süreçlerini zorlaştırıyor.

Traktörleri, biçerdöverleri, sulama pompalarını ve gıdayı pazara taşıyan araçların kullandığı mazottaki fiyat artışı, tarımsal üretimin gerilemesi ve gıda enflasyonunun yeniden hızlanması riskini artırıyor.

Rekor beklentisine maliyet gölgesi

Bloomberg'in haberine göre, Avustralya’da çiftçiler, buğday, arpa ve kanolanın da aralarında bulunduğu ürünlerde ülke tarihinin en büyük dördüncü hasadına hazırlanıyor. Ancak yakıt maliyetleri geçen yıla göre yüzde 50’den fazla yükselmiş durumda. Mazotun litre fiyatı yaklaşık 3 Avustralya dolarına ulaştı.

Ekim ve hasat takvimi baskı altında

Mazottaki yükseliş, büyük tarım üreticilerinin yoğun yakıt tükettiği bir döneme denk geliyor. Avustralya ve Arjantin’de buğday hasadı bu ay başlıyor. Avrupa ve Rusya’da ekim sürerken Brezilya’da soya ekimi hızlanıyor.

Brezilya’nın soya üretiminin yaklaşık yüzde 10’unu karşılayan Rio Grande do Sul eyaletindeki çiftçiler, mazot arzındaki sıkışıklık devam ederse ekimin gecikebileceği uyarısında bulunuyor.

Eyaletin Pelotas kentinde çeltik ve soya üreten Fernando Rechsteiner, mazotun bulunabildiğini ancak alışık oldukları miktarlarda tedarik edilemediğini söylüyor.

Rechsteiner, siparişlerin hızla teslim edilmesini bekleyemediklerini ve önceden planlama yapmak zorunda kaldıklarını belirtiyor. Bölgedeki mazot fiyatlarının ABD-İran savaşının başlangıcından bu yana yaklaşık yüzde 40 arttığını ifade ediyor.

Üreticiler aynı zamanda güçlü El Niño’nun etkileriyle mücadele ediyor. El Niño, Hindistan’da son on yılı aşkın dönemin en zayıf muson yağışlarına yol açarken Endonezya’daki geniş çaplı orman yangınlarını ağırlaştırdı.

ABD’de fiyatlar rekor kırdı

ABD’de ortalama perakende mazot fiyatları geçen ay rekor seviyeye çıktı. Avrupa’da da vadeli fiyatlar sert yükseldi.

ABD Başkanı Donald Trump, yakıt ihracatını yasaklama tehdidinde bulundu. Ancak G7 ülkeleri ve ortaklarının acil durum stoklarını piyasaya sunma konusunda anlaşmasının ardından geri adım attı. Trump, pazartesi günü maliyetleri düşürmek amacıyla vergiden muaf bir mazot türünün kullanımındaki kısıtlamaları gevşeten başkanlık kararnamesini imzaladı.

Nakliye maliyetleri de yükseliyor

Yakıt maliyetlerindeki artış, tarlanın dışına da taşınıyor.

İngiltere’nin en büyük tarım üreticilerinden Elveden Farms, patateslerini paketleme tesisinden pazara taşıyan nakliye şirketine yüzde 24 yakıt ek ücreti ödüyor.

Şirketin tarım makineleri için yıllık mazot faturası yüzde 40 artarak 560 bin sterline çıktı. Olağanüstü kurak geçen yazın ardından elektrik maliyetleri de yükseldi.

Elveden Genel Müdürü Andrew Blenkiron, artan giderlerin kâr marjlarını aşındırdığını belirterek, “Bütçe yapmak imkânsız. Bunun ne zaman biteceğini kim biliyor? Sonunda gıdanın maliyetini artırmak zorunda kalacak” dedi.

Yaklaşık 22 milyon çiftçiyi temsil eden Avrupa Birliği tarım örgütü Copa-Cogeca da mazot, gübre ve diğer girdi maliyetlerindeki yükselişin gıda arzını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Örgüt, fiyatların yüksek kalması halinde üretimde belirgin düşüşler yaşanabileceğini bildirdi.

Mazottaki sıçrama, küresel gıda fiyatlarının zaten yükseldiği bir dönemde yaşanıyor. Birleşmiş Milletler’in gıda fiyat göstergesi eylülde artışını sürdürerek 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Bloomberg Tarım Spot Endeksi de eylül sonunda tamamlanan üç aylık dönemde son dört yılın en güçlü çeyreklik yükselişini kaydetti.