Mubadala'dan tropikal meyveye 3 milyar dolarlık yatırım

Brezilya’da az bilinen tropikal bir meyvenin uçaklara yakıt sağlaması için çalışmalar hızlandı.

Minas Gerais eyaletinde 200’den fazla araştırmacı, yağ bakımından zengin macauba meyvesini ticari ölçekte üretime hazırlıyor. Ziraat mühendisleri, biyoteknoloji uzmanları ve otomasyon ekiplerinin üzerinde çalıştığı projenin yatırım tutarı 3 milyar dolara ulaşıyor.

Proje kapsamında macauba palmiyelerinin 144 bin hektara kadar uzanan bir alanda yetiştirilmesi planlanıyor. Bu alan, Los Angeles kentinin yüzölçümünden biraz daha büyük.

Abu Dabi merkezli Mubadala Capital’in tamamına sahip olduğu Acelen Renováveis, ilk ağaçların 2030’da meyve vermesini bekliyor. Elde edilecek yağ, Bahia eyaletinde inşa edilen biyorafineride sürdürülebilir havacılık yakıtına dönüştürülecek.

Küresel üretimin yarısına yaklaşacak

Şirket, biyorafinerinin tam kapasiteye ulaşmasıyla günde 20 bin varil sürdürülebilir havacılık yakıtı üretmesini hedefliyor.

Bloomberg'in haberine göre söz konusu miktar, küresel üretimde önemli bir artış anlamına geliyor. Dünyadaki sürdürülebilir havacılık yakıtı üretimi 2025’te günlük 41 bin varil düzeyindeydi. Mevcut üretimin büyük bölümü kullanılmış yemeklik yağlardan sağlanıyor.

Macauba, Güney Amerika’ya özgü bir palmiye türü. Küçük bir erik büyüklüğündeki meyvenin etli kısmı işlenerek yağ elde ediliyor.

Acelen Renováveis’e göre macauba, hektar başına soyadan 7 ila 10 kat daha fazla yağ sağlayabiliyor.

Şirketin tarım işletmeleri direktörü Victor Barra, macaubayı “geleceğin meyvesi” olarak tanımlıyor.

Gıda üretimiyle rekabet etmeyecek

Macauba ağaçları, gıda üretimiyle rekabet etmemesi amacıyla verimliliğini kaybetmiş mera alanlarına dikilecek.

Brezilya’da yaklaşık 40 milyon hektar bozulmuş mera alanı bulunuyor. Mubadala Capital, bu potansiyelden hareketle ülkede uzun vadede beş biyorafineriye kadar çıkmayı planlıyor.

Ancak macauba üretiminin önünde önemli zorluklar var. Ağaçlar yılda yalnızca bir kez hasat ediliyor. Gövde ve yapraklarındaki uzun dikenler ise meyvelerin toplanmasını güçleştiriyor.

Hasadın mekanize edilmesi, Brezilya’nın başlıca biyoyakıt ham maddeleri olan soya fasulyesi ve şeker kamışına kıyasla daha zor. Bu nedenle üretimin insan emeğine daha fazla bağımlı olması bekleniyor.

Acelen Renováveis, lojistik maliyetlerini düşürmek amacıyla meyve ayırma ve yağ çıkarma ekipmanları geliştirdi. Bu tesislerin üretim alanlarında kurulması ve biyorafineriye meyve yerine yağ gönderilmesi planlanıyor.

Üretimin yüzde 90’ına sözleşme

Acelen Renováveis, biyorafineride üretilecek yakıtın yaklaşık yüzde 90’ı için uzun vadeli anlaşmalar yaptığını açıkladı.

Macauba plantasyonları tam olgunluğa ulaşana kadar üretimin büyük bölümü soya fasulyesi ve kullanılmış yemeklik yağlardan sağlanacak. Tesis gerektiğinde sürdürülebilir havacılık yakıtı yerine daha geniş ve gelişmiş bir pazara sahip olan yenilenebilir dizel de üretebilecek.

Bununla birlikte projenin ekonomik açıdan soya fasulyesi ve şeker kamışıyla rekabet edebilmesi gerekiyor.

Rystad Energy Kıdemli Biyoenerji Analisti Thiago Sinzato, projenin başarısı için macauba üretim maliyetlerinin bu iki üründen daha avantajlı hale gelmesi gerektiğini belirtti.

Sürdürülebilir havacılık yakıtının küresel havacılık yakıtı tüketimindeki payı 2025’te yalnızca yüzde 0,6 seviyesindeydi. Yakıtın politika desteği ve kullanım zorunluluğu olmadan geleneksel yakıtlarla rekabet etmesi zorlaşıyor.

Avrupa talebi projeyi destekliyor

Projenin arkasındaki en önemli unsurlardan biri Avrupa’nın sürdürülebilir havacılık yakıtı kullanımını artırmaya yönelik düzenlemeleri. Bu politikaların, bugün ham madde olarak kullanılan yemeklik atık yağ ve hayvansal yağ arzının çok üzerinde bir talep oluşturması bekleniyor.

Brezilya pazarında da talebin artacağı öngörülüyor. Ülkedeki hava yolu şirketlerinin 2027’den itibaren emisyonlarını azaltmaya başlaması gerekiyor. Emisyon azaltım hedefi kademeli olarak yükselerek 2037’de yüzde 10’a ulaşacak.

Macaubanın bozulmuş mera alanlarında yetiştirilmesi, şirketin Avrupa ve Brezilya pazarlarına erişim koşullarını karşılamasına yardımcı olacak. Ancak şirketin satın aldığı her arazinin gerçekten bozulmuş olduğunu kanıtlaması gerekiyor.

Brezilya’da parçalı mülkiyet yapısı, tartışmalı tapular ve yerel toplulukların hak iddiaları geniş arazi satın alımlarını zorlaştırabiliyor. Şirket bu alanların durumunu doğrulamak için bir sistem geliştiriyor.

Acelen Renováveis ayrıca Avrupa Birliği’nin macaubayı gıda dışı ham madde olarak sınıflandırmasını bekliyor.

Daha kısa ve dikensiz ağaç hedefi

Şirket şimdilik macauba meyvelerini doğal yetişme alanlarından topluyor. Minas Gerais genelinde yapılan çalışmalarda tohum üretimi ve klonlama için üstün özelliklere sahip 11 ağaç topluluğu belirlendi. Macauba ağaçları 15 metreden daha fazla büyüyebiliyor ve yaklaşık 100 yıl yaşayabiliyor. Meyveler, iri üzüm salkımlarını andıran büyük kümeler halinde yetişiyor.

Laboratuvara getirilen meyvelerin önce embriyoları test ediliyor. Ardından meyvenin eti çekirdekten ayrılıyor. İki robotik makine, embriyoların yerini belirleyerek çimlenmeyi kolaylaştıracak küçük delikler açıyor. Meyvenin kalan bölümleri yağ, gübre ve hayvan yemine dönüştürülüyor. Meyvenin merkezindeki beyaz çekirdekten elde edilen değerli yağın ise yakıt yerine kozmetik sektöründe kullanılması planlanıyor.

Acelen Renováveis, üniversiteler ve danışmanlık şirketleriyle birlikte daha kısa, daha büyük meyveli, daha yüksek yağ oranına sahip ve dikensiz macauba ağaçları geliştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.