Nobel ödüllü Acemoğlu'ndan Fed uyarısı: Ekonomik refahın temellerini sarsar
-
Nobel ödüllü iktisatçı Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Bloomberg TV'ye yaptığı açıklamalarda, Fed ve Jerome Powell üzerindeki siyasi baskının sadece bir para politikası tartışması olmadığını, Amerikan ekonomik kurumlarının geleceği için kritik bir dönemeç olduğunu vurguladı.
Küresel ekonomi dünyası, Fed Başkanı Jerome Powell’a yönelik artan baskılar ve Adalet Bakanlığı’nın mahkeme celpleriyle sarsılırken, konuya dair en çarpıcı yorum kurumlar üzerine yaptığı çalışmalarla Nobel Ekonomi Ödülü’ne layık görülen Prof. Dr. Daron Acemoğlu’ndan geldi. Bloomberg TV ekranlarında konuşan Acemoğlu, merkez bankası bağımsızlığının bir lüks değil, modern ekonominin ayakta kalması için "zorunluluk" olduğunu ifade etti.
"Merkez bankası bağımsızlığı siyasi bir tercih değildir"
Röportajda, Fed’in faiz kararları nedeniyle cezai soruşturma tehdidiyle karşı karşıya kalmasını değerlendiren Acemoğlu, bu durumu tehlikeli bir emsal olarak nitelendirdi. Acemoğlu, "Eğer para politikası bir başkanın tercihlerine veya siyasi ajandasına göre şekillenmeye başlarsa, piyasaların güveni kalıcı olarak sarsılır. Fed'in bağımsızlığı, fiyat istikrarı ve ekonomik büyümenin temel taşıdır" dedi.
Küresel dayanışmanın önemi
Avrupa Merkez Bankası (AMB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) gibi dev kurumların Powell ile "tam dayanışma" içinde olduklarını açıklamasını yorumlayan Nobel ödüllü ekonomist, bu eşgüdümlü tepkinin ciddiyetine dikkat çekti:
"Dünya genelindeki merkez bankacıların bu şekilde ortak bir bildiri yayınlaması normal şartlarda gördüğümüz bir durum değil. Bu, küresel finans sisteminin çapasının (Fed) ne kadar büyük bir tehdit altında olduğunun en net kanıtıdır. Kurumsal özerkliğin savunulması, sadece ABD için değil, küresel finansal istikrar için de hayati önem taşıyor."
Kapsayıcı kurumlardan çıkış riski
Acemoğlu, ünlü eseri Ulusların Düşüşü'ndeki "kapsayıcı" ve "sömürücü" kurumlar teorisine atıfta bulunarak, Fed gibi kritik mekanizmaların siyasallaşmasının ABD’yi kapsayıcı modelden uzaklaştırabileceği uyarısında bulundu. Powell’a yönelik hamlelerin kurumsal aşınmaya yol açtığını belirten Acemoğlu, "Kurumlar bir gecede yıkılmaz ancak bağımsızlıklarına yönelik her saldırı, onları içten içe zayıflatır. Bugün gördüğümüz baskılar, yarın ekonomik kararların rasyonellikten uzaklaşmasına yol açabilir" ifadelerini kullandı.
2026 ekonomik görünümü için kritik eşik
Acemoğlu, Trump yönetiminin konut kredisi maliyetlerini düşürmek ve borçlanma yükünü azaltmak amacıyla Fed’e yaptığı baskıların kısa vadeli kazanımlar getirebileceğini ancak uzun vadede enflasyonist bir felakete davetiye çıkaracağını savundu. Powell’ın geri adım atmayan duruşunu destekleyen Acemoğlu, hukukun üstünlüğü ve demokratik hesap verebilirlik çerçevesinde Fed’in özerkliğinin korunması çağrısında bulundu.