Nobelli Acemoğlu'ndan İran yorumu
-
Nobel ödüllü iktisatçı Prof. Dr. Daron Acemoğlu, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısının ve dini lider Ayetullah Hamaney'in öldürülmesinin Orta Doğu'da uzun süreli istikrarsızlık riskini artırabileceğini belirterek, saldırının uluslararası destek ve kamuoyu onayı olmadan yapılmasını "demokrasiye aykırı" olarak nitelendirdi.
-
Acemoğlu, ABD Savunma Bakanlığı'nın yapay zeka şirketi Anthropic'i "tedarik zinciri riski" olarak tanımlamasının, özel sektör-devlet dengesi ve mülkiyet hakları açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini savunarak, yapay zeka üzerindeki kontrolün kamunun eline geçmeye başladığı yönünde bir sinyal verdiğini ifade etti.
Nobel ödüllü iktisatçı Prof. Dr. Daron Acemoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'a yönelik saldırı ve yapay zeka şirketi Anthropic hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Paylaşımında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısını ve ülkenin dini lideri Ayetullah Hamaney'in öldürülmesini de ele alan Acemoğlu, bu gelişmelerin Orta Doğu'da uzun süreli bir istikrarsızlık dönemini tetikleyebileceğini ifade etti.
Acemoğlu, İran rejiminin baskıcı ve ölümcül olduğunu, ülkenin ekonomik ve sosyal refahı açısından da kötü niteliği taşıdığını belirtti. Hamaney ve ülkenin korkulan Devrim Muhafızları'nın ellerinin kana bulandığını söyleyen Acemoğlu, son dönemde halk üzerindeki baskının da yoğunlaştığını vurguladı.
Bu tabloya rağmen, söz konusu hamlelerin ne uluslararası müttefiklerin ne de ABD kamuoyunun desteği olmadan yapılmasını eleştiren Acemoğlu, bunu "demokrasiye aykırı" olarak nitelendirdi.
Hamaney'in Şii dünyasındaki otoritesine dikkat çeken Acemoğlu, sicili ne kadar kötü olursa olsun, Venezuela ordusunda sınırlı desteğe sahip Nicolas Maduro gibi bir figür olmadığını ifade etti.
Acemoğlu, dini rolü sayesinde Hamaney'in Şiiler ve daha geniş Müslüman topluluk içinde saygı ve otoriteye sahip olduğunu, öldürülmesinin de İran'ın en son ihtiyaç duyacağı sonuçlardan biri olacağını belirtti.
"Anthropic kararı İran saldırısından daha kapsamlı etkiler doğurabilir"
Acemoğlu'nun paylaşımındaki ikinci başlık ise ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) yapay zeka şirketi Anthropic'i "tedarik zinciri riski" olarak tanımlaması oldu. Acemoğlu, bu tür tanımlamaların genellikle Çinli Huawei gibi hasım ülkelerle ilişkilendirilen şirketler için kullanıldığını belirterek, söz konusu adımın federal yüklenicilerin Anthropic modellerini kullanmasını engellediğini ve şirketin gelecekteki faaliyetlerine yönelik ciddi kısıtlamalar doğurabileceğini kaydetti.
Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, "Derhal yürürlüğe girmek üzere, ABD ordusuyla iş yapan hiçbir yüklenici, tedarikçi veya ortak Anthropic ile herhangi bir ticari faaliyette bulunamaz" açıklamasına da değinen Acemoğlu, bunun gerekçesinin Anthropic'in modellerinin Amerikalıların kitlesel gözetimi ve otonom silah sistemlerinde kullanımına karşı güvence talep etmesi olduğunu aktardı.
Bu adımın büyük sonuçları olabileceğini savunan Acemoğlu, bunun İran'a yönelik saldırıdan dahi daha kapsamlı etkiler doğurabileceğine dikkat çekti. Acemoğlu'na göre, söz konusu yaklaşım Amerikan devlet-iş dünyası ilişkilerinin temel unsurlarından biri olan özel mülkiyet hakları açısından da soru işaretleri yaratıyor ve yapay zeka üzerindeki kontrolün özel sektörden devlete kaymaya başladığına işaret ediyor.
Acemoğlu değerlendirmesinin sonunda, Trump'ın seçim vaatlerinin aksine daha riskli dış politikalara yönelmesinin ve Anthropic gibi yerli bir şirkete hasım ülke şirketleri için kullanılan bir muamele yapılmasının tesadüf olmadığını savundu. Acemoğlu, şok etkisi yaratmak ve normları kırmanın yaklaşımın niyetinin bir parçası olduğunu vurguladı.
