Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte daraldı
-
Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte dönemsel bazda yüzde 0.5 daralırken, yıllık bazda yüzde 2.1 ile beklentinin altında büyüdü
Türkiye ekonomisi birinci çeyrekteki yüzde 1.7 büyümesinin ardından ikinci çeyrekte dönemsel bazda yüzde 0.5 daraldı. Beklenti yüzde 0.4 büyüme şeklindeydi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye'nin gayrısafi yurtiçi hasılası ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 2.1 arttı. Bloomberg anketine katılan ekonomistlerin tahmin medyanı yüzde 2.8 artış olacağı yönündeydi.
Birinci çeyrek büyüme rakamları yüzde 4.3'ten yüzde 4.7'ye, 2013 için yıllık büyüme ise yüzde 4'ten yüzde 4.1'e reviz edildi.
Büyüme verileri ardından iki yıl vadeli gösterge tahvilin faizi yüzde 9.17'ye yükselirken, dolar/TL kotasyonları 2.21 liranın üzerini gördü.
Büyüme rakamlarını BloombergHT.com'a değerlendiren Garanti Yatırım Başekonomisti Gizem Öztok Altınsaç, "Dış talebin yüksek katkısıyla büyüdüğümüzü görüyoruz. İç talep özellikle hanehalkı tüketimi hızlı yavaşlıyor, yatırımlar ise daralıyor. Kamu tarafından da büyümeye belirgin bir katkı yok. Büyümenin sürdürülebilir olması için alt kalemlerin bize bu yönde tatmin edici işaretler veriyor olması gerekiyor. Bunun için de özel sektör yatırımları ve hane halkı tüketiminin canlı olması gerekir. Son 3 yıldır ise özel sektör yatırımlarının daralıyor olması büyümenin kompozisyonun son derece sağlıksız olduğunu gösteriyor. Yatırım yapmadan bir ülkenin yıllar boyu büyümesi iktisadi açıdan çok da mümkün değildir. Ya da ihracata dayalı bir büyüme modeliniz olması gerekir ki, Türkiye’nin böyle bir büyüme modeli de henüz yok. Kaldı ki, ihracat tarafında Avrupa’nın yavaşlıyor olması ya da Irak tarafındaki gelişmeler büyümede ihracat kaleminden beklenen destek açısından risk oluşturmakta. 2014 büyümesinde ihracatın verdiği destek sadece döngüseldir. Burada yapısal olarak desteklenen bir süreç henüz yok. O yüzden de sürdürülebilir değil" yorumunu yaptı.
Üretim yöntemiyle GSYH, 2014 yılı ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre sabit fiyatlarla yüzde 2.1'lik artışla 30 milyar 803 milyon lira, cari fiyatlarla ise yüzde 9.7'lik artışla 423 milyar 921 milyon lira oldu.
İmalat sanayinin 2014'ün ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla yüzde 12.3'lük artışla 69 milyar 305 milyon lira, sabit fiyatlarla yüzde 2'lik artışla 7 milyar 835 milyon lira, finans ve sigorta faaliyetlerinin de bu dönemde cari fiyatlarla yüzde 8'lik azalışla 12 milyar 545 milyon lira, sabit fiyatlarla yüzde 7.1'lik artışla 3 milyar 710 milyon lira olduğu görüldü.
Türkiye ekonomisi, ocak-haziran dönemini kapsayan yılın ilk yarısında ise yüzde 3.3 büyüdü.
Öte yandan, TÜİK, yılın ilk çeyreğine ilişkin daha önce açıkladığı yüzde 4.3'lük büyüme rakamını da yüzde 4.7 olarak revize etti.
GSYH, yılın ikinci üç aylık döneminde geçen yılın aynı çeyreğine göre sabit fiyatlarla yüzde 2,1 arttı.
Takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH, ikinci çeyrekte geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 2,4'lük artış gösterirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri ilk çeyreğe göre yüzde 0,5 azaldı.
- Hanehalkı tüketim harcamaları
Hanehalklarının nihai tüketim harcamalarının değeri yılın ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla yüzde 6,1'lik artışla 292 milyar 388 milyon lira, sabit fiyatlarla yüzde 0,4'lük artışla 19 milyar 902 milyon lira olarak gerçekleşti. Öte yandan devletin nihai tüketim harcaması cari fiyatlarla yüzde 7,6'lık artışla 61 milyar 8 milyon lira, sabit fiyatlarla yüzde 2,4'lük artışla 3 milyar 277 milyon lira oldu.
Gayri safi sabit sermaye oluşumu değeri ikinci üç aylık dönemde cari fiyatlarla yüzde 10,1'lik artışla 90 milyar 500 milyon lira, sabit fiyatlarla yüzde 3,5'lik azalışla 7 milyar 536 milyon lira olarak hesaplandı.
- Mal ve hizmet ihracatı ile ithalatı arttı
Mal ve hizmet ihracatı cari fiyatlarla yüzde 20,8'lik artışla 118 milyar 769 milyon liraya, sabit fiyatlarla yüzde 5,5'lik artışla 8 milyar 557 milyon liraya yükseldi.
Mal ve hizmet ithalat değeri ise söz konusu dönemde cari fiyatlarla yüzde 8,5'lik artış göstererek 139 milyar 873 milyon liraya yükselirken, sabit fiyatlarla da yüzde 4,6'lık azalışla 8 milyar 950 milyon liraya çıktı.
- Büyüme rakamları ile kişi başı gelir revize edildi
GSYH değeri 2013 yılında cari fiyatlarla yüzde 10,5 artışla 1 trilyon 565 milyar 181 milyon lira, sabit fiyatlarla yüzde 4,1 artışla 122 milyar 476 milyon lira oldu. Kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla değeri, geçen yıl cari fiyatlarla 20 bin 580 lira, dolar cinsinden 10 bin 807 dolar olarak hesaplandı. TÜİK, geçen yıl kişi başına düşen geliri 10 bin 782 dolar olarak açıklamıştı.
Öte yandan TÜİK, geçen yılın 4 çeyreği ile bu yılın ilk çeyreğine ilişkin büyüme rakamlarını revize etti. Geçen yılın ilk çeyreğindeki yüzde 2,9'luk büyüme rakamı yüzde 3,1'e, ikinci çeyrekte yüzde 4,5'ten yüzde 4,6'ya, üçüncü çeyrekte yüzde 4,3'ten yüzde 4,2'ye dördüncü çeyrekte yüzde 4,4'ten yüzde 4,5'e, 2013 yıllık büyüme rakamı da yüzde 4'ten yüzde 4,1'e revize edildi. TÜİK, 2014'ün birinci çeyreği için yüzde 4,3 olarak açıkladığı büyüme rakamını ise yüzde 4,7 olarak değiştirdi.
Cari ve sabit fiyatlarla GSYH sonuçları şöyle:
| Yıl | Cari fiyatlarla GSYH (milyon TL) | Gelişme Hızı (%) | Cari fiyatlarla GSYH (milyon dolar) | Gelişme Hızı (%) | Sabit fiyatlarla GSYH (milyon TL) | Gelişme Hızı (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2012 1. çeyrek | 325.184 | 12,2 | 180.613 | -1,7 | 27.197 | 3,1 |
| 2012 2. çeyrek | 350.161 | 10,3 | 193.984 | -4,2 | 28.885 | 2,7 |
| 2012 3. çeyrek | 377.042 | 7,4 | 208.949 | 2,9 | 31.644 | 1,5 |
| 2012 4. çeyrek | 364.412 | 7,4 | 202.736 | 9,7 | 29.930 | 1,3 |
| 2012 yıllık | 1.416.798 | 9,2 | 786.283 | 1,6 | 117.625 | 2,1 |
| 2013 1. çeyrek | 355.687 | 9,4 | 199.106 | 10,2 | 28.027 | 3,1 |
| 2013 2. çeyrek | 386.373 | 10,3 | 210.405 | 8,5 | 30.184 | 4,6 |
| 2013 3. çeyrek | 417.223 | 10,7 | 212.697 | 1,8 | 32.983 | 4,2 |
| 2013 4. çeyrek | 405.398 | 11,4 | 199.730 | -1,5 | 31.283 | 4,5 |
| 2013 yıllık | 1.561.510 | 10,5 | 821.937 | 4,5 | 122.476 | 4,1 |
| 2014 1. çeyrek | 408.429 | 14,8 | 184.683 | -7,2 | 29.332 | 4,7 |
| 2014 2. çeyrek | 423.921 | 9,7 | 200.367 | -4,8 | 30.803 | 2,1 |
- Sektörler -
TÜİK verilerine göre cari fiyatlarla iktisadi faaliyet kollarının büyüme hızları şöyle oldu:
| Sektörler | 2014 1. çeyrek (%) | 2014 2. çeyrek (%) |
|---|---|---|
| Tarım, ormancılık ve balıkçılık | 8,6 | 6,7 |
| Madencilik ve taşocakçılığı | 24,2 | 19,7 |
| İmalat sanayi | 19,2 | 12,3 |
| Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı | 2,6 | 1,3 |
| Su temini; kanalizasyon, atık yönetimi ve iyileştirme faaliyetleri | 16,5 | 15,3 |
| İnşaat | 18,7 | 16,5 |
| Toptan ve perakende ticaret | 18,2 | 9,6 |
| Ulaştırma ve depolama | 16,0 | 11,9 |
| Konaklama ve yiyecek hizmeti faaliyetleri | 11,7 | 13,5 |
| Bilgi ve iletişim | 1,0 | 8,8 |
| Finans ve sigorta faaliyetleri | -3,4 | -8,0 |
| Gayrimenkul faaliyetleri | 9,0 | 9,2 |
| Mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler | 20,5 | 19,9 |
| İdari ve destek hizmet faaliyetleri | 17,8 | 15,2 |
| Kamu yönetimi ve savunma; zorunlu sosyal güvenlik | 18,9 | 11,0 |
| Eğitim | 17,2 | 15,0 |
| İnsan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri | 11,1 | 13,0 |
| Kültür, sanat, eğlence, dinlence ve spor | 21,3 | 15,3 |
| Diğer hizmet faaliyetleri | 15,7 | 12,8 |
| Hanehalklarının işverenler olarak faaliyetleri | 9,5 | 7,3 |
| Sektörler toplamı Sectoral total | 14,7 | 10,8 |
| Dolaylı ölçülen mali aracılık hizmetleri | -19,3 | -14,8 |
| Vergi-sübvansiyon | 10,4 | -0,3 |
| Gayri safi yurtiçi hasıla (Alıcı fiyatlarıyla) | 14,8 | 9,7 |
