Türkiye'nin Ar-Ge harcaması 2025'te 980,4 milyar liraya yükseldi

Türkiye’nin gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında bir önceki yıla göre 328,6 milyar lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı. Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı yüzde 1,55’e yükselirken, toplam Ar-Ge personeli sayısı 317 bin 982 oldu. Harcamalarda şirketler yüzde 65 ile ilk sırada yer aldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, Türkiye’nin gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya yükseldi.

Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı da arttı. 2024 yılında yüzde 1,46 olan Ar-Ge harcamalarının GSYH’ye oranı, 2025 yılında yüzde 1,55 olarak gerçekleşti. Söz konusu dönemde GSYH 63 trilyon 240 milyar 523 milyon lira oldu.

Ar-Ge harcamalarının yüzde 65'i şirketlerden

Ar-Ge harcamalarında en büyük payı mali ve mali olmayan şirketler aldı. Söz konusu şirketlerin toplam Ar-Ge harcamaları içindeki payı yüzde 65 olurken, yükseköğretimin payı yüzde 30,3 olarak kaydedildi. Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı ise yüzde 4,7 oldu.

Ar-Ge harcamalarında en büyük gider kalemini yüzde 58,8 ile personel harcamaları oluşturdu.

Ar-Ge faaliyetlerinin finansmanında da şirketler ilk sırada yer aldı. 2025 yılında toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devletin finansman payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1, yurt dışı kaynakların payı ise yüzde 2,3 oldu. Diğer yurt içi kaynakların payı yaklaşık yüzde 0,01 olarak gerçekleşti.

2025 yılında tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı.

Ar-Ge personelinin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda istihdam edildi.

Kadın Ar-Ge personelinin sayısı 108 bin 453’e ulaşırken, toplam Ar-Ge personeli içindeki payı yüzde 34,1 oldu. Kadın personelin sektörlere göre dağılımında yükseköğretim yüzde 48,1 ile ilk sırada yer aldı. Bu oran genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak hesaplandı.

Ar-Ge personelinin yüzde 31'i doktora mezunu

Ar-Ge personelinin eğitim durumuna bakıldığında, yüzde 40,6’sının lisans, yüzde 31’inin doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4’ünün yüksek lisans mezunu olduğu görüldü. Meslek yüksekokulu mezunlarının oranı yüzde 4,9, lise ve altı eğitim düzeyine sahip personelin oranı ise yüzde 4,1 oldu.

Tam zaman eşdeğeri cinsinden dağılımda ise lisans mezunları yüzde 49,6 ile ilk sırada yer aldı. Doktora veya eşdeğeri eğitim seviyesine sahip personelin payı yüzde 21,4, yüksek lisans mezunlarının payı yüzde 18,5 olarak kaydedildi.

İstanbul ilk sırada

Bölgesel dağılıma göre, 2025 yılında en fazla Ar-Ge harcaması İstanbul’da gerçekleştirildi. Toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 31,8’i TR10 (İstanbul) bölgesinde yapıldı.

İstanbul’u yüzde 30 ile TR51 (Ankara), yüzde 9,5 ile TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova) bölgesi izledi.

Toplam Ar-Ge personelinin yüzde 32,2’si İstanbul’da, yüzde 19,8’i Ankara’da, yüzde 8,4’ü ise Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölgede istihdam edildi.