Yapay zeka ile hastalık tedavisinden önleyici tıp dönemine geçiş
-
McKinsey Health Institute Eşbaşkanı Hemant Ahlawat, yapay zekanın sağlığı kişiselleşmiş, öngörülebilir ve önleyici bir modele dönüştürerek sektörde "yapıcı bir yıkım" başlattığını ve bu süreçte ilaç şirketlerinin inovasyon yetenekleriyle en hazırlıklı grup olarak öne çıktığını belirtti.
-
Sağlıkta insan dokunuşu ve empatinin yerinin doldurulamayacağını savunan Ahlawat, veri gizliliğinin korunması şartıyla Türkiye gibi güçlü altyapıya sahip ülkelerin bu teknolojik dönüşümden büyük verimlilik artışları sağlayabileceğini vurguladı.
Dünya Ekonomik Forumu (WEF) kapsamında Bloomberg HT'den Simin Demokan'a özel bir mülakat veren McKinsey Health Institute Eşbaşkanı Hemant Ahlawat, yapay zekanın sağlık sektöründe yarattığı "yapıcı yıkımı" ve sektörün geleceğine dair kritik öngörülerini paylaştı,. Ahlawat, son birkaç yılda yapay zekanın sağlık hizmetlerini en hızlı dönüştüren itici güç haline geldiğini ve bu dönüşümün her geçen gün hızlanacağını vurguladı.
Ahlawat, yapay zekanın sağlık sistemlerindeki etkisini üç temel kavramla özetledi:
1. Kişiselleşmiş Tedavi: Ortalama tedaviler yerine, kişinin genetik yapısına (genotip) ve dış görünüş özelliklerine (fenotip) göre uyarlanmış bireysel modeller öne çıkıyor.
2. Öngörülebilirlik: Hangi müdahalenin işe yarayacağını deneme-yanılma yoluyla değil, önceden tahmin eden modeller geliştiriliyor.
3. Önleyici Tıp: Sistemin "hastalık tedavi etmekten", hastalığın oluşmasını baştan engellemeye odaklanan daha "akıllı" bir yapıya bürünmesi hedefleniyor.
Bu değişimle birlikte, bireylerin kendi verilerine daha fazla hakim olacağı, teletıp ve evden izleme gibi hibrit bakım modellerinin yaygınlaşacağı bir döneme girildiği belirtildi.
Sektörün hazırlık seviyesini değerlendiren Ahlawat, en hazırlıklı oyuncunun ilaç sektörü olduğunu ifade etti. Yapay zekanın yeni molekül keşfi ve klinik deneme süreçlerini hızlandırdığını, kavram kanıtı aşamasından piyasaya çıkışa kadar olan sürenin ciddi ölçüde kısaldığını belirtti.
Hizmet sağlayıcılar (hastaneler) tarafında ise operasyonel verimliliğin ve yatak devir hızının artırılmasına odaklanılıyor,. Sağlık harcamalarının hükümetlerin bütçesinde en büyük kalemlerden biri olması nedeniyle, yapay zekanın büyük bir tasarruf potansiyeli sunduğu vurgulandı. Regülatörlerin ise teknolojiyi geriden takip etmesine rağmen, birçok ülkede uygun çerçeveler oluşturmaya dönük adımların hızlandığı kaydedildi.
Yapay zekanın iş kayıplarına yol açıp açmayacağı sorusuna yönelik Ahlawat, sağlık çalışanları için asıl meselenin "becerilerin yükseltilmesi" olduğunu savundu. Sağlığın özünde bir "empati işi" olduğunu vurgulayan MHI Eş Başkanı, teknolojinin teşhis ve tedavi seçimi konusunda mükemmel işler çıkarsa da hemşirelik ve bakım gibi alanlarda insani dokunuşun ve empati kurmanın vazgeçilmez kalacağını ifade etti,. Doktorların yapay zeka ile çalışmasının verimlilikten ziyade yetkinliklerini artıracağı belirtildi.
Sağlık verilerinin gizliliğinin en kritik mesele olduğunu ifade eden Ahlawat, Avrupa’daki GDPR (Genel Veri Koruma Yönetmeliği) uygulamalarının bu konuda önemli bir standart getirdiğini hatırlattı. Gelecekte sağlık verisinin asıl sahibinin birey olması gerektiğini ve bu verinin kullanım kararının kişiye bırakılmasını sağlayacak düzenlemelerin hükümetler tarafından yapılması gerektiğini vurguladı,.
Teknolojik dönüşümde Kuzey Amerika, Avrupa ve Çin (özellikle otomatik ilaç laboratuvarları) lider konumda bulunurken, Hindistan e-eczacılık ve giyilebilir teknolojilerde, Singapur ise hizmet sunumunda öne çıkıyor,. Türkiye’ye de değinen Ahlawat, Türkiye’deki büyük ölçekli sağlık altyapı yatırımlarının bu dönüşüm için güçlü bir zemin hazırladığını belirtti. Ahlawat, ilerlemenin "demokratik" bir süreç olduğunu ve her ülkenin kendi başlangıç noktasına göre yapay zeka yardımıyla sağlık hizmetlerini %10 ile %50 arasında iyileştirebileceğini söyleyerek sözlerini tamamladı.
