Beş dönem Fed Başkanlığı yapan Greenspan 100 yaşında hayatını kaybetti

NBC News'in bildirdiğine göre, ABD Merkez Bankası eski başkanı Alan Greenspan, Pazartesi günü Parkinson hastalığına bağlı komplikasyonlar nedeniyle Pazartesi günü evinde hayatını kaybetti.

Greenspan'ın 1987'den 2006 yılının başındaki emekliliğine kadar 18 yıl boyunca Fed başkanlığı yaptığı dönem, hisse senedi piyasalarında sıçrama ve düşük işsizlikle öne çıktı. Birlikte çalıştığı dört başkan veya yedi Hazine Bakanından daha çok, Greenspan ekonomiyi canlı tutan bir 'şef' olarak görülüyordu.

1999-2006 yılları arasında Fed başkan yardımcılığı görevini yürüten bir isim olan Roger Ferguson, "Alan Greenspan, sadece Fed'de değil, küresel bağlamda da 20. yüzyılın ikinci yarısının en büyük merkez bankacılarından biri olarak hatırlanmayı hak ediyor" dedi. Ferguson, Greenspan'ın ABD'de 'verimliliği artırmada teknolojinin etkisini ilk fark edenlerden biri olduğunu ve ekonominin enflasyon olmadan düşünülenden daha hızlı büyümesini sağladığını' belirtti.

Greenspan televizyonda yayınlanan konuşmaları ve kongre ifadeleriyle küresel finansın bir simgesi haline gelmişti, açıklamaları küresel piyasaları etkiliyordu.

Greenspan'in görev süresi, William McChesney Martin Jr.'ınkinden sonra bir Fed başkanının en uzun ikinci görev süresiydi.

Bu süre, merkez bankasının 1913'teki kuruluşundan bu yana en istikrarlı ekonomik büyüme dönemine denk gelen Mart 1991'de sona eren bir durgunluk ile Mart 2001'de başlayan bir başka durgunluk arasında 10 yıllık bir dönemdi.

Bu süre zarfında Standard & Poor's 500 Endeksi neredeyse dört katına çıkarken, ABD ekonomisi yıllık ortalama yüzde 3,5 oranında büyüdü.

İşsizlik oranı ortalama yüzde 5,5 oldu ve Nisan 2000'de yüzde 3,8'e ulaştı; bu da 1969'dan beri en düşük seviyeydi.

Uzun süreli büyüme

Ancak Greenspan'in görev süresinin son yıllarında mali baskılar artıyordu. Bazı konut alıcıları için karşılayamayacakları yüksek riskli ipotek kredileri onaylandı. 2005 yılında Fed politika toplantılarının tutanakları, merkez bankası personeli ve yetkililerinin bir konut balonu tespit ettiğini gösterdi. Greenspan, “konut piyasasında ne kadar köpük varsa, bu aşamada kontrol altına alındığını ve bu kontrol altına alınmasının büyük ölçüde ipotek faiz oranlarının yükselmesinden ve etkili olmaya başlamasından kaynaklandığını” belirtti.

2007 yılının ortalarında, bankalar arasındaki kredi işlemleri durdu ve bu durum, Eylül 2008'de Lehman Brothers'ın iflasıyla sonuçlanan olayları tetikledi. Bu kriz, Fed'i ve Greenspan'in başkan olarak halefi Ben Bernanke'yi bilinmeyen bir bölgeye itti. Ekonomiyi yönetmedeki başarısıyla uzun zamandır övgü alan Greenspan, kendisini alışılmadık bir durumda buldu: Finansal piyasalara ve balonlara -özellikle de görevden ayrılırken şişen konut balonuna- müdahale etmeme yaklaşımının, Büyük Buhran'dan bu yana yaşanan en kötü ekonomik çöküşün zeminini hazırladığını söyleyen eleştirmenleri savuşturmak zorunda kaldı.

Eski bir Fed yetkilisi ve o dönemde Chicago'daki Northern Trust Co. çalışanı olan Paul Kasriel, 2010 yılında Greenspan'in, verimlilikteki artışı sözde yeni bir ekonominin işareti olarak teşvik ederek 'bu ülkenin tarihindeki en büyük borsa balonuna yardım ve yataklık ettiğini' ifade etmişti.

En uzun süre görev yapan ikinci başkan

Greenspan ilk kez dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan tarafından aday gösterilerek 1987'de ABD Merkez Bankası Başkanı olarak göreve başladı. Temmuz 1991'de Başkan George H.W. Bush, Alan Greenspan'i Fed Başkanı olarak ikinci dört yıllık bir dönem için aday gösterdi.

Greenspan Başkan Bill Clinton tarafından aday gösterilerek üçüncü ve dördüncü dönemine başladı. Başkan George W. Bush Greenspan'i 2004'te beşinci ve son dönemine aday gösterdi.