Küresel yoksulluk 2010'dan bu yana ilk kez arttı

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Oxford Üniversitesi bünyesindeki Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme İnisiyatifi (OPHI) tarafından yayımlanan 2026 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPI) güncellemesi, küresel yoksullukla mücadeledeki gerilemeye işaret etti. Endeksin yayımlanmaya başladığı 2010 yılından bu yana ilk kez aşırı çok boyutlu yoksulluk koşullarında yaşayanların sayısı arttı.

Dünya genelinde 1,2 milyar insan aşırı çok boyutlu yoksulluk içinde yaşarken, bu kişilerin 617 milyonunu çocuklar oluşturdu. Çok boyutlu yoksulluk yaşayan nüfusun yüzde 83’ü ise kırsal bölgelerde ikamet etti. Rapor, gelişmekte olan bölgelerdeki 108 ülkeyi ve dünya nüfusunun yüzde 78’ini kapsadı.

Yoksulluk yalnızca gelirle ölçülmüyor

Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi, yoksulluğu yalnızca parasal gelir üzerinden değerlendirmiyor. Sağlık, eğitim ve yaşam standartları alanlarındaki 10 gösterge üzerinden yaşanan mahrumiyetleri ölçüyor. Bu göstergelerin en az üçte birinde mahrumiyet yaşayan kişiler çok boyutlu yoksul kabul ediliyor.

Rapora göre yoksul sayısındaki artış tek bir nedenden kaynaklanmadı. Nüfus artışı, demografik değişimler ve bazı bölgelerde yaşanan gerilemeler, küresel tablodaki değişimde etkili oldu.

Bu yıl yeni anket verisi bulunmayan 95 ülkede güncellenen nüfus tahminleri, yoksul olarak sayılan kişi sayısına tek başına 15,8 milyon ekledi. Angola ve Zambiya gibi ülkelerde yoksulluk oranları gerilemesine karşın hızlı nüfus artışı, toplam yoksul sayısının yükselmesine yol açtı.

Nijerya ise yoksullukla mücadelede elde edilen kazanımların tersine dönebildiğini gösterdi. Ülkede 2010’lu yıllarda kaydedilen önemli iyileşmeler 2020’lerde yerini gerilemeye bıraktı. Hem yoksulluk oranı hem de yoksul nüfus yeniden arttı.

Mısır, Nepal ve Tacikistan’da ilerleme

Küresel tabloda gerilemeler yaşanırken bazı ülkeler yoksulluğu azaltmayı başardı. Bu yıl verileri güncellenen 13 ülke arasında Mısır, Nepal ve Tacikistan, hem yoksulluk oranını hem de toplam yoksul sayısını belirgin biçimde düşürdü.

Trend verisi bulunan 89 ülkenin 33’ü ise 15 yıldan kısa bir sürede çok boyutlu yoksulluk endeks değerini yarı yarıya azaltmayı başardı. Bu ülkelerin altısı Sahra Altı Afrika’da yer aldı.

Esvatini, 15 yıllık dönemde yoksul nüfus oranını yüzde 38,7’den yüzde 8’e indirdi. Çin, 2010-2014 döneminde yoksulluk oranını yüzde 9,5’ten yüzde 4,2’ye düşürerek dört yılda endeks değerini yarıya indirdi. Vietnam da çok boyutlu yoksulluk endeks değerini yedi yılda yarı yarıya azaltmayı başardı.

“Yoksulluktaki artış bir uyanış çağrısı olmalı”

Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında belirlenen hedeflerden biri, 2030’a kadar yoksulluğun tüm boyutlarıyla en az yarı yarıya azaltılması olarak öne çıkıyor. Rapor, küresel yoksulluktaki artışa karşın bazı ülkelerin elde ettiği sonuçların ilerlemenin mümkün olduğunu gösterdiğine dikkat çekti.

UNDP Başkanı Alexander De Croo, yoksul sayısındaki artışın dünya için bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti. De Croo, yoksulluk koşullarında yaşayan 1,2 milyar insanın açlık, eğitime erişememe, temiz su ve elektrik eksikliği gibi birbiriyle bağlantılı sorunlarla karşı karşıya olduğunu vurguladı.

De Croo, ülkelerin bu sorunları birlikte ele alması gerektiğini belirterek kararlı adımların yoksullukla mücadelede somut sonuçlar sağlayabileceğini ifade etti.