Tarım emtiasında 14 yılın en sert yükselişi

Küresel tarım emtiası fiyatları, savaşlar ve olumsuz hava koşullarının arzı sekteye uğratmasıyla son 14 yılın en hızlı aylık yükselişine yöneldi.

Karadeniz'de tahıl ticaretinin durma noktasına gelmesi, Hürmüz Boğazında devam eden sorun ile iklimsel faktörlerden oluşan arz ve tedarike yönelik belirsizlik tablosu, küresel gıda enflasyonuna ilişkin endişeleri artırdı.

On önemli tarım ürününü izleyen Bloomberg Tarım Spot Endeksi, cuma günü itibarıyla Ağustos ayında yüzde 13’ten fazla yükseldi. Endeks, Temmuz 2012’den bu yana en sert aylık artışını kaydetmeye hazırlanıyor.

Yükselişte buğday öne çıktı. Karadeniz’de limanlara yönelik saldırılar, dünyanın en önemli üretim bölgelerinden birinin sevkiyatlarını düşürdü. Buğday fiyatları son dönemde üç yılın en yüksek seviyesine çıktı.

Şeker ve kakao fiyatları da Ağustos’ta yaklaşık yüzde 20 yükseldi. Güçlenen El Niño hava olayı, her iki ürünün üretimine ilişkin kaygıları artırdı.

Tarım emtiasındaki yükselişin market raflarına yansıması zaman alabiliyor. Ancak fiyat artışları, İran’daki savaşın yükselttiği enerji ve taşımacılık maliyetlerinin üzerine geldi. Bu durum ekmekten et ve süt ürünlerine kadar temel gıdalarda fiyat baskısı endişesini güçlendirdi.

Karadeniz’de ihracat yavaşladı

Rusya ve Ukrayna’nın karşılıklı olarak gemileri ve limanları hedef alması, iki ülkeden yapılan tahıl ihracatını yavaşlattı. Bloomberg’in geçen hafta yayımladığı habere göre Rusya, barış görüşmelerinin çıkmaza girdiği değerlendirmesinin ardından Ukrayna’ya yönelik saldırılarını artırmaya hazırlanıyor.

Rusya ve Ukrayna, dünya buğday ihracatının dörtte birinden fazlasını gerçekleştiriyor. İki ülke aynı zamanda önemli miktarda arpa, mısır ve ayçiçeği yağı ihraç ediyor.

Lachstock Consulting, oluşan açığı kapatabilecek alternatiflerin sınırlı olduğuna dikkat çekti. Satılamayan tahıl stokları bölgede birikmeye başladı. Ukrayna Tarım Bakanlığı da çiftçilerin 2027 sezonu için daha az kışlık buğday ekmesini bekliyor.

Lachstock, “Arjantin ürününün kalitesi tartışmalı. Kanada’nın sınırları, Avustralya’nın ise ihracat kapasitesi kısıtlı. ABD buğdayı giderek daha pahalı bir son seçenek haline geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Kuruluş, Karadeniz ihracatının yeniden başlamaması halinde piyasanın kısa vadeli bir lojistik sorundan çok, birden fazla sezon sürebilecek bir arz sorunuyla karşı karşıya kalabileceğini belirtti.

El Niño kakao ve şekeri vuruyor

Olumsuz hava koşulları da tarımsal üretim üzerindeki baskıyı artırdı. ABD ve Avrupa’daki mısır hasadı yaz aylarında yaşanan sıcak hava dalgalarından zarar gördü.

Güçlü El Niño’nun gelecek yıla kadar tarım ürünleri için risk oluşturması bekleniyor. Dünyanın en büyük kakao üretim bölgesi olan Batı Afrika’da hava koşullarının ürün gelişimini olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor.

New York’ta işlem gören şeker vadeli kontratları Ağustos’ta yaklaşık yüzde 20 yükseldi. Bu, 2015’ten bu yana görülen en güçlü aylık artış oldu.

Dünyanın önde gelen şeker üreticilerinden Hindistan’da stoklar azalırken festival sezonuyla birlikte talep yükseliyor. Hindistan hükümeti, fiyatları kontrol altına almak amacıyla sınırlı miktarda gümrüksüz ithalata izin verdi.

Orta Doğu’da yeniden artan gerilim de çiftçiler için kritik önemdeki yakıt ve gübre akışına ilişkin endişeleri canlandırdı. ABD, hafta sonunda İran’a ait roketatarları vurdu. Bu, Washington’ın birkaç hafta aradan sonra İran’a yönelik gerçekleştirdiği ilk askeri operasyon oldu.