TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal'dan Bloomberg HT'ye açıklama

İRFAN DONAT

TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal, Bloomberg HT'de yayınlanan Tarım-Analiz programına konuk oldu.

TMO'nun 2026 yılı hububat alım fiyatları ve 45 günlük ödeme takvimine ilişkin açıklamalarda bulunan Güldal, açıklanan fiyatın hesaplamasında pek çok parametreyi dikkat aldıklarını söyledi.

Güldal, "Maliyeti hesaplarken biz elbette maliyete etki edecek tüm parametreleri dikkate alırız ve bunlara dikkate alırken de enflasyonist ortamda girdilerin ne kadar etkilediğini zamanında maliyete yansıtıyoruz. Bunun dışında yurt içi ve yurt dışı piyasa gelişmelerine bakarız; verim ve özellikle rekolte tahminlerini göz önünde bulundururuz. Maliyetin tek başına "geçen yıl şu fiyat verildi, bunun üzerine şu yüzdeyi ekleyelim" noktasında olmadığını söylemek mümkündür" dedi.

Türkiye'de 400 kilogramın altında herhangi bir üretim bölgesinde ürün hasadı olmayacağını değerlendirdiklerini söyleyen Güldal, sözlerini şöyle sürdürdü: "Hatta şu anda hasat başlayan yerlerde 650-750 kilo, hatta dün 800 kilo kadar ürün teslim edildiğini görüyoruz. Bunlar maliyete olumlu katkı sağlayan rakamlar. Üreticilerimizin maliyetindeki en önemli unsurlardan biri sulama masraflarıydı; bu sene yağışlar sayesinde sulama masrafı minimize edilmiştir. Ayrıca Türkiye son 4 yıldır %130 gümrük vergisi uygulamasıyla dış ticaret tedbiri alarak içerideki üreticisini koruma kararlılığını sürdürmektedir."

"ÖDEMELER 21 GÜN SONRA BAŞLAYACAK"

Ahmet Güldal, ödemelerin 45 gün içerisinde yapılacağına yönelik de konuya açıklama getirdi. Güldal, "45 gün içerisinde ifadesi, ödemenin 45 gün sonra yapılacağı anlamına gelmemelidir. Geçmiş yıllarda 30 gün içerisinde, dediğimizde çiftçiye ödemeleri 21 ile 24 gün içerisinde yaptık. 45 günü kesinlikle beklemeyi planlamıyoruz; üreticilerimizin böyle bir endişesi olmasın. Değerlendirmelerimize göre 3 hafta ile 6 hafta arasında bir ödeme takvimi oluşacak ve inşallah ödemeler 3 hafta sonra başlayacak. TMO'nun 10-13 milyon ton civarında ürün alacağını öngörüyoruz; bunun büyük bir finansal maliyeti olacaktır. Üreticilerimize mahcup olmamak için '45 gün içerisinde' ifadesi ihtiyatlı olarak konulmuştur ancak Sayın Bakanımızın talimatı doğrultusunda en kısa sürede ödeme yapmak için hazırlıklarımızı sürdürüyoruz" dedi.

"SEKTÖR ÖNÜNÜ GÖREBİLSİN DİYE SATIŞ FİYATLARIMIZI DA AÇIKLADIK"

Randevuların 21 Mayıs'tan itibaren açıldığını 2 Haziran'da fiyatın açıklanmasıyla fiziki ürün kabullerinin başladığını kaydeden Güldal, çok yoğun bir randevu talebi olduğunu söyledi.

Bu yıl alış fiyatlarıyla beraber satış fiyatlarını açıklamalarını ise şu şekilde yorumladı: "Üreticilerimiz ve sektör önünü görebilsin istedik. Sonbahar döneminde piyasanın nasıl şekilleneceğine dair bir öngörü sunmuş olduk. Bu yıl hasat dönemi biraz gecikmekle beraber bir sıkışma olacak; yani birçok bölgede hasat aynı anda hızlanacak ve teslim noktalarında yoğunluk artacaktır. Bunun için hazırlıklarımızı yaptık; 600'ün üzerinde alım noktası hazırladık. 10 milyon ton lisanslı depo kapasitesini sisteme adapte ettik, 4 milyon ton TMO'nun kendi deposu ve 3 milyon ton kiralık depomuz var. Gerekirse açık sahalarda da 3-4 milyon tonluk depolama planlamamız mevcut. Yani bize arz edilecek ürünün neredeyse iki katı kadar, 20 milyon tonun üzerinde bir depolama kapasitesi hazırlığımız var. Son ürün gelene kadar alım devam edecektir, üreticimizin depolama sıkıntısı endişesi olmasın."

PRİM SİSTEMİ ARTIK YOK

Tarım ve Orman Bakanlığının iki yıldır yeni bir destekleme metodu uyguladığını hatırlatan Güldal, "Artık temel destek, planlı destek ve sertifikalı tohum desteği var. Eski prim sistemi planlı üretimden sonra kaldırıldı. Yeni sistemde, ÇKS'ye kayıtlı üreticilerimiz ürettikleri her dekar başına 980 liralık bir destek alıyor. Türkiye ortalaması 325 kilogram verim üzerinden hesaplandığında, bu destek ton başına 3.014 TL'ye tekabül ediyor. Yani 16.500 TL olan fiyat, bu destekle birlikte 19.514 TL'ye ulaşıyor. Bu desteklerin bir sonraki yıl ödenmesi uygulaması devam ediyor ancak çiftçinin sadece 16.500 TL ile baş başa kaldığını söylemek doğru olmaz. Verim yükseldiğinde destek miktarı oransal olarak düşse de verimden gelen katkı bunu fazlasıyla telafi etmektedir" dedi.

"TMO'NUN FİYATININ ALTINDA PİYASAYA ÜRÜN ARZ ETMEYİN"

Ekmeklik ve makarnalık buğday fiyatlarının aynı seviyede belirlenmesinin ardındaki sebebi de açıklayan Güldal, sözlerini şöyle sürdürdü: "En kaliteli makarnalık buğdayı Güneydoğu'da üretiyoruz. Geçmişteki fiyat farkı İç Anadolu'da kalitesiz makarnalık buğday üretimine sebep olmuştu; biz makarnalık buğdayın özellikle Güneydoğu'da üretilmesini arzu ediyoruz. Üretici bu mesajı aldı ve İç Anadolu'da ekmeklik buğdaya yöneliş arttı. Son olarak; üreticilerimizden ricamız, açıkladığımız fiyatı korumalarıdır. Piyasada bu fiyatın 1-1,5 lira altında ticaret döndürmek isteyenler olabilir; lütfen bu fiyatların altında piyasaya ürün arz etmeyin. TMO hepsini alabilecek kapasite ve güçtedir."