Trump-Şi zirvesinde ticaret ateşkesi, yapay zeka ve İran yaptırımları gündemde

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ticarette istikrarı güçlendirme ve ekonomik kazanımlar elde etme hedefleri; yapay zeka konusundaki tartışmalar, değişen ABD tarifeleri ve İran savaşıyla bağlantılı yaptırım operasyonu nedeniyle sekteye uğrayabilir.

İki liderin, bu yıl ikinci kez yüz yüze gerçekleştirecekleri Washington görüşmesinde kırılgan ticaret ateşkesini güçlendirecek yollar araması bekleniyor.

Zirve öncesinde karşılıklı iyi niyet mesajları verilmesine rağmen, iki ülke suçlamalarda bulunmaya ve misilleme niteliğindeki ticaret adımlarını hayata geçirmeye devam ediyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazartesi günü CNBC’nin “Squawk Box” programına verdiği röportajda, Trump ile Şi arasındaki “büyük saygının” ABD-Çin müzakerelerine de yansıdığını söyledi.

Ancak Bessent, yaklaşık bir yıl önce Güney Kore’nin Busan kentinde Trump ve Şi arasında varılan ticaret anlaşması kapsamında Çin’in yerine getirmediği bazı yükümlülüklerin bulunduğunu belirterek, “Tamamen yerine getirilmemiş bazı taahhütlerimiz oldu” dedi.

Ticarette mevcut durum

Geçen yıl yaşanan sert ticaret savaşı sırasında dünyanın iki büyük ekonomisi birbirlerinin ürünlerine uyguladıkları tarifeleri rekor seviyelere yükseltmişti. ABD’nin Çin’den ithal edilen ürünlere yönelik tarifeleri anlaşmazlığın zirvesinde yüzde 145’e ulaşırken, Pekin’in ABD ürünlerine uyguladığı misilleme tarifeleri yüzde 125’e kadar çıkmıştı.

Bu tarifeler, İsviçre’deki ticaret müzakerelerinin ardından Mayıs 2025’te önemli ölçüde düşürüldü. Geçici anlaşma ağustos ortasında uzatıldı. Trump ve Şi’nin daha sonra Busan’da vardığı anlaşma ile iki ülke karşılıklı ticaret önlemlerini daha da azaltma kararı aldı.

Anlaşma kapsamında Çin, nadir toprak elementlerine yönelik ihracat kontrollerini askıya almayı ve ABD’den tarım ürünleri satın almayı kabul ederken, ABD bazı tarifeleri düşürdü ve diğer ticari misillemeleri askıya aldı.

Bir yıl geçerli olması öngörülen anlaşmanın, uzatılmaması halinde ABD seçimlerinden bir hafta sonra, 10 Kasım’da sona ermesi bekleniyor.

Ticaret geriliminin azalmasına rağmen iki ülke de birbirlerinin ürünlerine yüksek tarifeler uygulamaya devam ediyor.