Trump'tan müttefiklerine Hürmüz talebi, NATO'ya sert çıkış

NATO’dan üst düzey bir yetkiliye göre, ABD, İran’daki çatışmaların sona ermesinin ardından Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlama taahhüdü konusunda Avrupalı müttefiklerinden somut taahhütler istiyor.

Yetkiliye göre, bu talep, ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile bir araya geldiği Beyaz Saray’da, ayrıca Pentagon ve Dışişleri Bakanlığı’nda Amerikan ve NATO yetkilileri arasında yapılan görüşmeler sırasında iletildi. Birçok Avrupa ülkesini, Japonya ve Kanada’yı da içeren 40’tan fazla ülkeden oluşan İngiltere liderliğindeki koalisyon, Orta Doğu’daki aktif çatışmalar sona erdikten sonra, dünyadaki petrol ve doğal gazın yaklaşık %20’sinin aktığı Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yardımcı olmayı taahhüt etmişti.

Bununla birlikte Trump, Rutte ile görüştükten sonra ittifaka sert çıktı. Trump çarşamba akşamı Truth Social platformundaki gönderisinde “NATO’YA İHTİYACIMIZ OLDUĞUNDA YANIMIZDA DEĞİLDİ VE TEKRAR İHTİYACIMIZ OLSA BİLE YANIMIZDA OLMAYACAK” diye yazdı. Trump-Rutte görüşmesi öncesinde gazetecilere konuşan Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD’nin NATO’dan çekilmesi ihtimaline yönelik bir soruya, “Bu, Başkanın daha önce tartıştığı bir konu ve bence birkaç saat sonra Rutte ile görüşürken de tartışacağı bir konu” dedi.

Rutte, NATO müttefiklerinin savaş sırasında Trump’a Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemileri korumak için yardım etmeyi veya ABD’nin İran’a saldırmak için bazı üslerini kullanmasına izin vermeyi reddetmesinin ardından, Trump’ın kamuoyunda dile getirdiği hoşnutsuzluğunu yatıştırmak amacıyla ABD’ye gelmişti.

Yaklaşık iki saat süren toplantının ardından gazetecilere tek kelime etmeden Beyaz Saray’dan ayrılan Rutte, sonrasında CNN’e verdiği röportajda, “Evet, doğru, tüm Avrupalılar bu taahhütlere uymadı ve onun hayal kırıklığına uğramasını anlıyorum” dedi. Ancak aynı zamanda, üs, lojistik ve hava sahası geçişi desteği sağlayan “Avrupa ülkelerinin büyük çoğunluğunu” savundu. İran’ın nükleer ve balistik füze kapasitelerini zayıflatma hedeflerine kıtada “yaygın bir destek” olduğunu belirten Rutte, çoğu Avrupalının bu hedeflere diplomatik yollardan ulaşmak istediğini de sözlerine ekledi. Rutte, diplomasinin çok uzun sürebileceğini söyleyerek bu yaklaşımı eleştirdi ve İran’la ilgili durumu Kuzey Kore ile karşılaştırdı.

Rutte, Trump’ın NATO’dan ayrılıp ayrılmayacağı veya Avrupa ülkelerinden askerlerini çekip çekmeyeceği konusundaki soruları ise yanıtlamadı. ABD’de Senato üçte iki çoğunlukla onaylamadığı veya Kongre yeni bir yasa çıkarmadığı sürece, Başkanın NATO anlaşmasını askıya alması veya feshetmesi mümkün değil.