Üre gübresine transit ve yeniden ihracat kısıtı getirildi

İRFAN DONAT

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü, üre gübresiyle ilgili yeni bir uygulamayı devreye aldı. Bakanlık tarafından dağıtım yerlerine gönderilen yazıyla, antrepoya alınmış üre gübresi cinsi eşyanın Türkiye üzerinden yurt dışına transitine ve yeniden ihracına izin verilmeyeceği duyuruldu.

Yazıda, İhracat Genel Müdürlüğü’nün 9 Mart 2026 tarihli değerlendirmesine atıf yapılarak, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 5 Mart 2026 tarihli yazısında ABD, İsrail ve İran arasındaki savaş nedeniyle kullanım dönemi içinde azotlu gübre başta olmak üzere gübre fiyatlarında artış beklendiğinin belirtildiği ifade edildi.

Aynı değerlendirmede, öncelikli olarak üre gübresi olmak üzere azotlu gübre tedarikinde sıkıntı yaşanabileceği bu nedenle ülkenin gübre arz güvenliğinin korunması amacıyla antrepolarda bulunan üre gübresinin de ihracatının kısıtlanmasının uygun bulunduğu kaydedildi.

Bakanlık yazısında, gümrük mevzuatı çerçevesinde transit rejiminin ekonomik etkili bir gümrük rejimi olduğuna dikkat çekilerek, transit işlemlerine ilişkin esasların ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda belirlendiği hatırlatıldı. Ancak mevcut gelişmeler ışığında, kamu yararı ve ülkenin uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülükleri çerçevesinde ilave tedbir alınmasının gerekli görüldüğü vurgulandı.

Bu kapsamda bakanlığın 11 Mart 2026 tarihli oluru ile antrepo rejimine tabi tutulmuş üre gübresi cinsi eşyanın 7 Mart 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yurt dışı transitine veya 3171 rejim kodu altında yeniden ihracına izin verilmemesi kararlaştırıldı.

Yazıda ayrıca, 7 Mart 2026 tarihinden önce tescil edilmiş beyannameler için işlemlerin mevcut haliyle sürdürüleceği belirtildi. Böylece karar geriye dönük olarak uygulanmayacak.

Gümrükler Genel Müdürlüğü, uygulamada ortaya çıkabilecek istisnai ve öngörülemeyen durumların çözülebilmesi için bölge müdürlüklerinin yetkilendirildiğini bildirdi.

Söz konusu adım, küresel jeopolitik risklerin tarımsal emtia ve girdi piyasaları üzerindeki etkisinin arttığı bir dönemde, iç piyasada arz güvenliğini önceleyen bir tedbir olarak değerlendiriliyor. Özellikle üre gübresi gibi bitkisel üretimde kritik öneme sahip bir girdide yaşanabilecek fiyat ve tedarik baskısının, ekim dönemi ve maliyetler açısından yakından izleneceği belirtiliyor.