Advertisement

Avrupa ve Rusya arasındaki 'gaz savaşı' karşılıklı hamlelerle devam ediyor.

İngiliz gazete Financial Times’ın haberine göre Avrupa Birliği, üyelerine doğalgaz tüketimini “derhal” azaltma tavsiyesinde bulunmaya hazırlanırken daha fazla kaynak tasarrufu olmadan kıtanın kışın yakıt açığı yaşayabileceği uyarısında bulundu.

Buna göre Avrupa Birliği önümüzdeki hafta üyelerine gaz tüketimini azaltmaları için gönüllü hedef seviyeler belirlemelerini sağlayacak.

Tedarikte yoğun aksaklık yaşanması durumunda belirlenen hedeflere uymanın zorunlu olacağı belirtildi. Hazırlanan planla ilgili net rakamların henüz belirlenmediği ifade edildi.

Plana göre Rusya’nın gaz tedariki kesintilerinin devam etmesi halinde Avrupa Birliği’nin Gayri Safi Milli Hasılası’nın yaşanan bozulmaya bağlı olarak yüzde 1,5 oranında düşmesi bekleniyor.

Gazprom'un mücbir sebep kararı ortamı germişti

Rusya'nın doğalgaz şirketi Gazprom Avrupa'daki müşterilerine "olağanüstü" nedenlerden dolayı gaz tedariki konusunda garanti veremeyeceği konusunda bir mektup iletirken, Ukrayna işgali nedeniyle Batı ile ekonomide yaşadığı dişe diş şeklindeki ilişkide elini yükseltmiş oldu.

Reuters tarafından görülen 14 Haziran tarihli mektupta Rus devlet şirketi Gazprom, bu tarihten başlayarak geriye dönük mücbir sebep ilan etti.

Mücbir sebep ilanı Gazprom'un mutlaka tedarikini keseceği anlamına gelmese de, tedariki sağlayamadığı takdirde yasal olarak sorumlu tutulmasını önleyecek.

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, kışın uzun ve sert geçmesi senaryosuna hazırlık amacıyla Avrupa'nın önümüzdeki birkaç ay içinde doğalgaz tüketimini büyük ölçüde azaltması gerektiğini söyledi.

UEA, Avrupa'nın kışın yaşanması muhtemel büyük bir doğalgaz krizini önlemek için atması gereken adımları listeledi.

Birol’a göre Avrupa Birliği (AB), ana tedarikçi Rusya'dan uzaklaşarak bir miktar ilerleme kaydetmiş olsa da, arzın bütünüyle kesilmesi ihtimali de dahil Rusya'dan yapılacak sevkıyatlar belirsizliğini koruyor.

Kriz, sıcak hava dalgasıyla artıyor

Birol'un açıklamaları Avrupa'nın onlarca yıldır yaşadığı en kötü enerji krizinin şiddetli sıcak hava dalgalarıyla arttığı sırada geldi. Yüksek sıcaklıklar nedeniyle evleri ve işyerlerini serin tutmak için doğalgazla üretilen elektriğe talep artıyor.

Bununla birlikte sıcak havalar rüzgar gücünü azaltırken, yükselen su sıcaklıkları nükleer santral üretimini sekteye uğrattı. Ayrıca düşen nehir seviyeleri ve düşük kömür tedariki de elektrik kaynaklarını yetersiz hale getirmeye başladı.

Bununla birlikte alternatif doğalgaz tedarikçilerine güvenmenin de yeterli olmayacağı aktarıldı.

Birol, Norveç ve Azerbaycan ellerinden geleni yapsa bile Kuzey Afrika'dan yapılan teslimatların geçen yılın seviyelerine yakın olduğunu ve sıvılaştırılmış doğalgaz ithalatının şimdiden rekor seviyelere geldiğini söyledi.

12 milyar metreküp tasarruf şart

UEA'ya göre önümüzdeki üç ay içinde fazladan 12 milyar metreküp veya yaklaşık 130 LNG tankeri düzeyinde tasarruf yapılması gerekiyor.

Birol, “Avrupa gaz deposunu kıştan önce yeterli seviyelere getirmeye yönelik ilk adım, Avrupa’nın mevcut gaz tüketimini azaltmak ve tasarruf edilen gazı depoya koymak” dedi.

UEA Başkanı, “Avrupa'yı zorlu bir kışa hazırlamak için ciddi ek kısıtlamalara ihtiyaç var” ifadelerini kullandı.

Birol, Avrupa'nın depolama alanlarını yüzde 90’a kadar doldurmayı başarsa bile, Rusya'nın sevkiyatı bütünüyle kesmesi durumunda yine de ciddi arz sıkıntısı riski olduğunu belirtti.

UEA Başkanı'na göre depolama eşiği güvence altına alınmadan Rus akışları durursa risk daha da yükselecek.

Acil durum için birleşik eylem


Bu doğrultuda UEA'nın alınmasını önerdiği önlemler şu şekilde:

– Nükleer üretimin yanı sıra geçici olarak kömür ve petrol kullanımını artırarak enerji sektöründe doğalgaz kullanımı azaltılmalı.

– Termik santrallerin ulusal düzeyde ve Avrupa düzeyinde işletilmesi konusunda sıkı işbirliği gibi doğalgaz ve elektrik operatörleri arasında ortak çabalar geliştirilmeli.


– Soğutma standartlarını ve kontrollerini belirleyerek ev elektriği talebini azaltmak. Hükümet ve kamu binaları bu konuda başı çekmeli, kampanyalar tüketiciler arasındaki davranış değişiklikler teşvik edilmeli.

– AB genelinde acil durum planlamasına ilişkin birleşik eylem.

Avrupa Komisyonu Rus gazının kesilmesi halinde bölge ekonomisinin nasıl etkileneceği ve gaz talebinin acil şekilde nasıl azaltılacağına ilişkin bir taslak plan hazırladı.

Bloomberg tarafından görülen belgeye göre Avrupa Komisyonu, kış aylarının ortalama sıcaklıklarda geçmesi halinde, Rusya’dan gaz akışının durmasının Avrupa Birliği büyümesini yüzde 0,6 ila 1 oranında düşürebileceği konusunda uyarıda bulunmaya hazırlanıyor.

Komisyon, kış aylarının daha soğuk geçtiği, enerji tasarrufu konusunda yeterli adımların atılamadığı en kötü senaryoda ise gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 1,5 oranında gerileyebileceğini öngörüyor. Bölgenin yürütme kolu olan Komisyon, tam bir kesinti halinde etkiyi azaltmak için ısıtma ve soğutma kullanımının azaltılması ve piyasaya dayalı bazı önlemler de dahil olmak üzere üye ülkelere bir dizi tavsiye sunmayı planlıyor.

“Güvenli bir kış için gazdan tasarruf edin” başlıklı taslak belgede Komisyon, “Kış öncesi ve üye ülkeler arasındaki dayanışma içinde AB’nin koordineli bir tepkisi, olası büyük bir aksamanın GSYH ve istihdam üzerindeki olumsuz etkisini sınırlayacaktır” dedi. Komisyon, ortalama bir kış olması durumunda talebi azaltmak için erken önlem almanın, arz kesintisinin GSYH üzerindeki olumsuz etkisini yüzde 0,4 ile sınırlayabileceğini tahmin ediyor

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdikleri görüşmede Türkiye ile gaz anlaşmasını yenilemeyi ele aldıklarını ifade etti.

Başbaşa ve heyetlerarası görüşme sonrasında düzenlenen basın toplantısında konuşan Erdoğan da, 30 milyar dolarlık ticaret hedefinin pandemi nedeniyle 7,5 milyar dolarda kaldığını ancak iki tarafın hedefe bağlılığını koruduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmelerle ilgili şunları söyledi:

Savunma sanayii alanında atacağımız adımlarda bu süreci hızlandırmamız mümkün. Gerek petrol, gerek doğalgaz alanında atılacak adımlarla da bu mümkün. Türkiye olarak son yıllarda özellikle savunma alanında önemli gelişmeler kaydettik. Bu konudaki dayanışmamızı çok ama çok önemsiyorum.

"Ticaret hacmi 3 katına çıkacak"

Görüşme sonrası İran Cumhurbaşkanı Reisi'nin açıklamalarından öne çıkanlar ise şunlar oldu:

Şüphesiz Sayın Erdoğan'ın İran ziyareti, iki ülkenin ilişkilerinin gelişmesi için önemli olacaktır. Yaptığımız görüşmelerde ve toplantılarda iki ülkenin ekonomik ve ticari ilişkiler başta olmak üzere pek çok konuda başlığı ele aldık. 30 milyar dolarlık bir rakam belirledik, ve bu mevcut ticaret hacminin 3 katına çıkacağı anlamına geliyor. İki ülkenin sanayi siteler kurması, bugün üzerinde anlaştığımız konulardan birisi. İki ülke de bilgi ve teknoloji parkları kurulması ve bu alanda şirketlerin kurulması müzakerelerimizin konularından biri olmuştur. İki ülke arasında doğalgaz ihracatı ile ilgili bulunan 25 yıllık anlaşmanın süresinin uzatılması konusunda anlaştık. Bugünkü toplantılarımızda iki ülke arasında yatırım konularını geliştirmek ele alındı ve görüşüldü. İki ülkenin ticaretin ve ilişkilerin artmasına vesile olacaktır.

Erdoğan ve Reisi baş başa görüştü

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ile bir araya geldi.

Sadabad Sarayı'nda gerçekleşen görüşme, yaklaşık 1 saat 30 dakika sürdü. Basına kapalı görüşmede, iki ülke heyetleri de hazır bulundu.

İran ve Rus Gazprom'dan şirketi 40 milyar dolarlık yatırımı öngören mutabakat zaptı imzaladı.

İran devlet televizyonu, anlaşmanın İran Ulusal Petrol Şirketi ile Rusya'nın enerji şirketi Gazprom yetkilileri tarafından başkent Tahran'da imzalandığını duyurdu.

Varılan mutabakatı değerlendiren İran Ulusal Petrol Şirketi Genel Müdürü Muhsin Hocestemehr, anlaşmayı "ülkesinin petrol sektöründeki en büyük yabancı yatırım anlaşması" olarak nitelendirdi.

"Ulusal Petrol Şirketi ile Gazprom arasında 40 milyar dolar değerinde yatırımı öngören mutabakat zaptı imzalandı." ifadelerini kullanan Hocestemehr, varılan mutabakat kapsamında Gazprom'un, İran'ın Kuzey Pars ve Basra Körfezi'ndeki Kiş Adası yakınlarında bulunan gaz sahalarının geliştirilmesi ve İran'ın LNG projelerinin tamamlanması için on milyarlarca dolar yatırım yapacağını belirtti.