Trump ithal gübrede vergiyi sıfırladı

ABD Başkanı Donald Trump, Fas’tan ithal edilen fosfat gübresine uygulanan vergileri geçici olarak kaldırma kararı aldı. Karar, hem ekonomik açıdan zorlanan Amerikan çiftçisine destek hem de gıda enflasyonu kaygılarını sınırlama hamlesi olarak yorumlanıyor.

Beyaz Saray’ın açıklamasına göre, askıya alma süresi sekiz ay olacak ancak gübre piyasaları daha erken bir zamanda normale dönerse uygulama da bu çerçevede sonlandırılabilecek.

Trump’ın yayımladığı kararnamede, ABD’nin tarımsal talebini karşılayacak yeterli gübre arzına yönelik tehditler nedeniyle acil durum ilan edildiği belirtildi.

Beyaz Saray açıklamasında, gübre üreten bölgelerdeki çatışmaların ve büyük gübre üreticisi ülkelerin ticaret hamlelerinin fosfat gübresi ile gübre girdilerinin tedarik zincirlerini son aylarda bozduğu ifade edildi.

American Farm Bureau Federation’ın raporuna göre, ABD’li çiftçilerin yaklaşık yüzde 70’i ihtiyaç duyduğu gübrenin tamamını karşılayamadığını belirtti. Tarım sektörü açısından zamanlama da kritik. Çiftçiler bir yandan 2027 ekim sezonuna ilişkin planlama yaparken, diğer yandan giderek zorlaşan finansal kararlarla karşı karşıya kalıyor. Amerikan Soya Birliği Başkanı Scott Metzger, vergi askısının gübre bulunabilirliğini artıracağını ve girdi maliyetlerini düşürmeye yardımcı olacağını belirtti.

Fas fosfatına uygulanan telafi edici vergilerin kaldırılması, ithalat maliyetlerini azaltarak çiftçi lehine bir alan açabilir. Buna karşılık karar, ABD’li yerli gübre üreticileri açısından olumsuz bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Florida merkezli Mosaic, Fas fosfat endüstrisine yönelik soruşturmayı talep eden şirketlerden biriydi ve bu süreç söz konusu vergilerin uygulanmasına zemin hazırlamıştı.

Mosaic ve bir diğer ABD’li gübre şirketi JR Simplot, yılın başında söz konusu vergileri desteklemeyi sürdüreceklerini açıklamıştı. Trump’ın kararı bu açıdan yerli üreticilerle çiftçi maliyetleri arasındaki politika gerilimini yeniden görünür hale getirdi.

ABD fosfat gübresinin önemli bölümünü kendi içinde üretse de ihtiyaç duyduğu ithalat kalemi telafi edici vergiler ve önceki tarife uygulamaları nedeniyle daha pahalı hale gelmişti. Çin’in de kendi çiftçilerini korumak amacıyla gübre ihracatını kısıtlaması, küresel piyasadaki sıkışıklığı artıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Savaşın fosfat gübresi üzerindeki etkisi bir miktar hafiflese de uzun vadede vergilerin fiyatları yukarıda tuttuğu belirtiliyor. Bu nedenle Trump’ın kararı kısa vadede çiftçi maliyetlerini rahatlatacak bir müdahale olarak görülse de, küresel gübre piyasasındaki kırılganlıklar tamamen ortadan kalkmış değil.