İthalatta gözetim ve koruma önlemleri artık Maliye'nin de gözetiminde
Yaklaşık 20 senedir yürürlükte olan ithalatta gözetim ve koruma önlemleri uygulaması sadece dış ticaretin konu başlığı değil, son yıllarda vergi profesyonellerinin de gündeminde.
İlk olarak 24.11.2023 yılının sonlarında yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla ithalatta gözetim, koruma ve haksız rekabet mevzuatları gereği ilave gümrük vergileri ile muhatap olan yükümlülerin bu ilave gümrük vergilerine isabet eden KDV’leri indirim konusu yapmalarının önü kapanmıştı.
Bu tarihten itibaren gözetim ve korunma önlemleri dolayısıyla gümrük beyanında artırılan matrahlar üzerinden ödenen KDV’ler indirime konu edilmeyerek, ürün maliyetine eklenmek suretiyle giderleştirme yolu tercih edilmesi gerekiyor.
Gümrük mevzuatında yapılan tali düzenlemelerin özellikle verginin kanuniliği yönünden sıklıkla dava konusu edilmesi, yargı organlarının ithalatçılar lehine verdiği ardı ardına gelen kararlar ve idare tarafından nihayeten kanunilik yönünden yargı şerhine uyumlu düzenlemelerin yürürlüğe konulmasıyla bu tarafta sular durulmuş gözüküyor.
Ancak devam eden yargılama süreçleri sonucunda gümrükte ödenen vergilerin iadesinin KDV mevzuatına uyumlu şekilde düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı noktasında vergi idaresinin bilgi isteme ve izah yazıları gerekçesiyle konuya vergi uygulayıcıları tarafının da ilgisini hep canlı tuttu. Vergi idaresi ile mükellefler arasındaki yazışmaların yarattığı bürokratik yük bir yana, uygulamanın istenildiği şekilde karşılık bulmadığı anlaşılmış olacak ki 31 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan Resmi Gazete ile uygulamaya yeni bir yön tayin edildi.
İndirimi kabul edilmeyen KDV’ler için YMM rapor zorunluluğu
31 Ocak 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ[1] ile, 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında;
- İthalatta gözetim uygulaması kapsamında gümrük beyannamelerinde beyan olunan tutarlar,
- İthalatta korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler,
- İthalatta haksız rekabetin önlenmesi kapsamında uygulanan dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler,
ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve KDV matrahına dâhil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV'nin indirimi mümkün olmamakla birlikte bu kapsamda ithalat yapan mükelleflerin;
- Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla 2.600.000 TL[2] ithalat bedelini aşmayan ithalatlara ilişkin KDV’nin, doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığını altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirmeleri,
- Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedelinin belirlenen tutarı aşması halinde, ibraz edilecek Özel Amaçlı YMM Raporu ile tevsik etmeleri gerekiyor.
- Ancak, mükellefin ithalatın yapıldığı yıl için süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunması halinde Özel Amaçlı YMM Raporu ibrazına gerek bulunmamaktadır.
Ticaret savaşları ithalatçı firmalara yeni yükümlülükleri gündeme getirebilir
Yapılan düzenlemeyi sadece idarenin kamu gelirlerini artırmaya yönelik önlemi olarak göremeyiz. Son dönemde uygulanan ekonomi politikasının kur üzerinde yarattığı baskı sonucu ithalatın görece ucuzlaması, uzak asya ülke üretimlerinin iç piyasada doyuma ulaşması ve üzerlerindeki istihdam ve büyüme baskısını egale etmek maksadıyla doğrudan ve dolaylı olarak uyguladıkları ihracatı kolaylaştırıcı teşvikler yalnızca Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeleri değil gelişmiş ülkelerdeki üreticileri de tehdit eder hale geldi.
Bunun sonucu olarak hükümetler birbirini takip edercesine özellikle Asya menşeili ürünlere ilave tarifeler uygulamaktalar. Bu önlemleri aşmak için ithalatçıların farklı formül arayışı içerisinde oldukları da biliniyor. Dolayısıyla tarife duvarlarını aşmak maksadıyla bulunan yeni formüller muhatap ülkelerin önce hasar tespiti ardındansa yeni regülasyonlar ile karşılık vermesine ve ticaret savaşlarının regülatif sonuçlarının artarak devam edeceğine işaret ediyor.
[1] https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/01/20260131-11.htm
[2] 46 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen tutar.