Vergi istisna ve indirimleri için tasdik zorunluluğunda hacim 500 milyar TL!
2025’in son günlerinde Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle vergi harcaması olarak nitelendirilen istisna ve indirimlerin büyük çoğunluğuna ilişkin olarak 2025 yılı beyannamelerini de kapsayacak şekilde tasdik zorunluluğu getirildi.
Matrah azaltıcı etki yaratarak ödenecek vergi tutarları üzerlerinde ciddi negatif etkisi olan istisna ve indirimlerin bir süredir Maliye’nin göz hapsinde olduğunu biliyoruz.
İlk olarak deprem vergisi olarak bilinen ‘ek vergi’, 2022 yılı beyannamelerinde faydalanılan istisna ve indirimler üzerinden %10 olarak hesaplanmıştı. Akabinde, 2025 yılı itibariyle istisna ve indirimler yoluyla aşınan matrah üzerinden %10 asgari kurumlar vergisi uygulaması getirilmiş oldu.
Üstelik söz konusu göz hapsi sadece regülasyonlarla sınırlı değil. Denetimlerde de istisna ve indirim uygulayan mükelleflere bu alanlarda faydalandıkları tutarlar üzerinden izaha davet yazıları gönderildi ve/veya bu tutarla sınırlı vergi incelemeler oluşturuldu.
Bu alanlarda yapılan sınırlı denetimin etkinliği, bulunan matrah farkları ile ortaya konuldukça son 2-3 senedir inceleme paketi oluşturulmayan istisna/indirim kalemi ‘neredeyse’ kalmadı.
Diğer taraftan istisna ve indirimler ile ilgili olarak denetimin etkinliği dışında ortaya çıkan bir başka sonuç daha var. Buna göre, Yeminli Mali Müşavirlerden tam tasdik hizmeti alan mükellefler için yapılan denetimlerde vergiye uyumun yüksek olduğunun anlaşılması, bir nev’i yukarıda değinilen tasdik zorunluluğunun temellerini oluşturdu.
Uygulamaya muhatap matrah büyüklüğü yaklaşık 500 Milyar TL!
Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı vergi harcamaları raporuna göre 2025 yılında beyanı öngörülen istisna ve indirim tutarı kurumlar vergisi için 572 Milyar, gelir vergisi için ise 62 Milyar TL. Aşağıda detaylandırılacak kapsama girmeyen istisna/indirim türleri düşüldüğünde minimum 500 Milyar TL tutarındaki 2025 yılı beyannamelerine yansıyacak matrah büyüklüğünün böylelikle Yeminli Mali Müşavirler tarafından bir nev’i dış denetime tabi tutulacağını ifade edebiliriz.
Hangi istisna ve indirimler tasdik kapsamında?
30 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 49 Sıra No.lu SMMM ve YMM Genel Tebliği ile gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin YMM tarafından düzenlenen tasdik raporu ibrazı şartına bağlanan istisna ve indirim türleri aşağıda tablolaştırılmıştır:
| İstisna/İndirim Türü | Gelir Vergisi | Kurumlar Vergisi |
|---|---|---|
| Yurtdışı İştirak Kazançları istisnası | * | |
| Yurtdışı İştirak Hissesi Satış Kazancı İstisnası | * | |
| Emisyon Primi Kazancı istisnası | * | |
| GYF/GYO Kazanç İstisnası (belirtilen istisna kapsamı) | * | |
| Taşınmaz/iştirak hissesi vb. satış kazancı istisnası | * | |
| Yurtdışı inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetler kazanç istisnası | * | |
| Sınai Mülkiyet Haklarında İstisna | * | * |
| Türk Uluslararası Gemi Sicili kazanç Stisnası | * | * |
| Serbest bölgelerde kazanç istisnası | * | * |
| Teknoloji geliştirme bölgelerinde kazanç istisnası | * | * |
| Araştırma altyapılarının kazançlarında istisna | * | |
| Ar-Ge indirimi | * | * |
| Yurtdışına verilen yazılım, müh, eğitim ve sağlık hizmetleri indirimi | * | * |
| Nakdi sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi | * | |
| Kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanması / indirimli KV | * | * |
| Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Uygulaması | * | |
| Ar-Ge ve tasarım indirimleri | * | |
| Tekno-girişim sermaye desteği indirimi | * | |
| Tekno-kent sermaye desteği indirimi | * | |
| Yatırım indirimi istisnası | * | * |
| Beyannamelerdeki "Diğer indirimler/lstisnalar" satırları | * | * |
Tasdiki zorunlu kılan sınırlar
Beyannamede müstakil satırı bulunan ve yukarıdaki tabloda sayılan her bir istisna/indirim için 500.000 TL’yi aşması (diğer indirimler ve istisnalar hariç) veya
her biri 500.000 TL’yi aşmamakla birlikte birden fazla istisna/indirim toplamı 1.000.000 TL’yi aşarsa tamamı,
“Diğer İndirimler ve İstisnalar” veya “Diğer İndirimler” satırları 1.000.000 TL’yi aşarsa ya da toplamı 1.000.000 TL’yi aşarsa ilgili istisna/indirimlerin tamamı,
Kurumlar vergisi kanunun 32 nci maddesinin 6, 7 ve 8 inci fıkraları kapsamındaki kurumlar vergisi oranının indirimli uygulamalarında, yararlanılan toplam vergi indirimi 200.000 TL’yi aşarsa tümü,
5520 Sayılı Kanun’un 32/A maddesi kapsamındaki indirimli kurumlar vergisi uygulaması ile Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi uygulamasında (Ek 1-13 ve Geçici 17) ise tutar sınırı olmaksızın hesaplanan tutarlar için tasdik zorunlu.
Beyannamelerin verilmesi beklenilmemeli!
Tebliğe göre Tasdiki zorunlu işlemlere ilişkin raporların, ilgili hesap döneminin kurumlar vergisi beyannamesi ile birlikte veya beyanname verme süresinin bitimini takip eden iki ay içinde ilgili vergi dairelerine elektronik ortamda gönderilmeleri gerekiyor.
Her ne kadar tebliğde belirtilen sınırlı tasdik esasen denetim mahiyetinde olsa da, Yeminli Mali Müşavirlerin şirketler üzerinde vergiye uyum noktasında rehberlik faaliyetleri denetçi rollerindense daha öne çıkıyor.
Beyannameler verildikten sonra vergiden istisna tutulan ve/veya ödenmesi gereken verginin hesaplanmasında beyannamede yer alandan farklı tutarların hesaplanması durumunda teknik olarak düzeltme beyannamesi verilmesi önünde bir engel yok. Ancak örneğin, ödenecek verginin düzeltme beyanıyla azaltılması, açık bir vergi hatası yoksa vergi incelemesine sevk ile sonuçlanacaktır.
Dolayısıyla, firmaların bu süreci mevzuat ile ödevlendirildikleri yeni bir yükten ziyade, ileride oluşabilecek olası vergi ve ceza yaptırımlardan önce bir ön denetim veya rehberlik fırsatı olarak görmelerini ve Mayıs ayı beklenmeden aksiyon almalarını öneririz.