Ödemeler yazılımlara taşınıyor!

Son yıllarda ödeme sistemleri dünyasında çok önemli ama henüz tam olarak fark edilmeyen bir dönüşüm yaşanıyor. Bu dönüşüm, yeni bir ödeme yönteminin ortaya çıkması değil; ödeme sistemlerinin iş modelinin kökten değişmesi anlamına geliyor. Daha açık bir ifadeyle: Ödeme alma işi artık POS cihazlarından, şirketlerin kullandığı yazılımların içine doğru taşınıyor.

Eskiden bir işletme ödeme almak istediğinde ilk yaptığı şey bankaya gidip POS cihazı almak olurdu. Banka POS’u verir, komisyonunu alır, işletme de tahsilatını yapardı. Ödeme dünyasının merkezi bankalardı. Bugün ise aynı işletme önce yazılımlarını seçiyor: e-ticaret altyapısı, restoran yönetim sistemi, muhasebe programı, ERP sistemi, otel programı veya pazaryeri paneli… Ve artık bu yazılımların çoğu ödeme alma özelliğini kendi içinde sunuyor. İşletme ayrıca POS aramıyor; kullandığı yazılımlar işletmenin ihtiyacı varsa yazarkasa POS cihazlarını da entegre ederek ödeme almasını sağlıyor.

Bu küçük gibi görünen değişim aslında ödeme sektörünün güç dengesini değiştiriyor. Çünkü ödemeyi yapan değil, müşteriye dokunan kazanır. Müşteriyle ilişkisi olan, yani yazılımı sağlayan şirket, ödeme hizmetini de yanında sunmaya başladığında bankalar arka planda bir altyapı sağlayıcısına dönüşmeye başlıyor.

Dünyadaki gelişmelere baktığımızda bu dönüşümü çok net görüyoruz. ABD’de acquiring yani üye işyeri ödeme kabul pazarı artık üç farklı modele ayrılmış durumda. Birinci model, bankalar ve büyük işlemci şirketlerden oluşan geleneksel yapı. İkinci model, Stripe ve Block gibi yazılım ve ödeme hizmetini birlikte sunan platformlar. Üçüncü model ise Adyen gibi tüm teknolojisini sıfırdan kuran, uçtan uca ödeme platformu sağlayan yeni nesil şirketler. En hızlı büyüyenlerin ise bankalar değil, yazılım platformları olduğunu görüyoruz. Çünkü bu şirketlerde ödeme fonksiyonu bu yazılımın bir özelliği olarak sunuyor. Buna “embedded finance”, yani finansın yazılımın içine gömülmesi deniyor.

Bu dönüşümün en önemli sonucu olarak ödeme sistemleri görünmez hale gelecek. Ödeme yapmak ve ödeme almak ayrı bir işlem olmaktan çıkacak, yapılan işin doğal bir parçası haline gelecek. Tıpkı bugün mobil telefon kullanırken ayrıca “internet” diye ayrı bir servis almamak gibi, gelecekte de ayrıca “ödeme yapmak” diye ek bir işlem yapmayacağız. Ödeme, alışverişin, muhasebenin, siparişin, aboneliğin, yani kullanılan yazılımın içine gömülü bir özellik olacak.

Bilgisayarlar, mobil telefonlar, akıllı saatler ile ödeme yapabildiğimiz bir dönemde çok bilinen "software is eating the world" (yazılım dünyayı yiyor) sözünde olduğu gibi yazılımlar ödemeleri ve ödeme cihazlarını da yiyor diyebiliriz.

Kısacası ödemeler dünyasında yeni bir dalga geliyor. Bu dalga bir teknoloji değişimi değil, bir güç değişimi. POS cihazını veren değil, yazılımı veren kazanacak. Ödemeler ve tahsilatlar artık POS cihazlarından değil, yazılımlar üzerinden geçecek.