Facebook size arkadaşlık teklifi gönderdi!

“Sosyallik” göstergemiz Facebook Inc. de sonunda halkla parasal olarak da kucaklaşmaya karar verdi ve zincirin son halkası olarak 17 Mayıs'ta halka açıldı. Ancak geçtiğimiz sene halka açılacağı haberinin uçurulduğu zamandan bu yana yalnızca kurumsal yatırımcılar değil, bireysel yatırımcılar tarafından da merak ve heyecanla beklenen Facebook, başta ilk birkaç günü olmak üzere, ilk haftasında tüm “arkadaşlarını” üzdü. Öyle ki, bir önceki hafta, Yunanistan ve Avrupa haberleri ile dolan ekonomi gündemi, başını kaldırdığı her anda da Facebook hissesi düşüşü, düşüş sebepleri ve açılan dava haberleriyle karşılaştı.

İnternet devine ilk darbe, ilk işlem gününde alış ve satış emirlerini idare edemeyen Nasdaq Borsası'ndan geldi. Facebook, yarım saat gecikmeli olarak işlemlere başlasa da, Nasdaq'taki sıkıntılar özellikle bireysel yatırımcılara büyük zarar ettirdi. İlk günkü kadar olmasa da Nasdaq'taki sıkıntılar hâlâ devam ediyor ve bu sebeple Facebook, Nasdaq'tan New York Borsası'na transfer olmayı düşünüyor. Hayal kırıklığının ilk ayağı olan Nasdaq'ın, Facebook yatırımcılarının ilk günündeki zararlarının telafisini talep etmesinden ötürü 100 milyar dolarlık bir dava ya da davalar zinciriyle karşı karşıya kalabileceği konuşulmaya başlandı bile.

Hayal kırıklığının ikinci ve asıl kaynağı ise ilk halka arzı idare eden bankalar. Baş garantör olarak Morgan Stanley'den, Goldman Sachs'e ve JP Morgan'a kadar, her birinin sırtına dava yükleri bindirildi. Ancak davacılar haksız da değil. Her ne kadar Facebook'un ilk günlerindeki düşüşüne ilişkin değişik teoriler olsa ve gerçek sebep aransa da, Morgan Stanley'nin ve diğer garantörlerin işgüzarlığı göz ardı edilemeyecek kadar büyük.

Nasıl mı?

Öncelikle Facebook'un halka arzına sayılı zaman kala, Morgan Stanley'nin yatırım bankacılığı biriminin araştırmacı analistlerinden Scott Devitt, sosyal medya devi Facebook'un kazanç tahminlerini aşağı çekti. Ancak bu haber “neredeyse” kimseye söylenmedi. “Neredeyse”nin dışında kalan “özel müşteriler” ise elbette muaf tutuldu ve bu bilgiyi halka arzın öncesinde alıp bir kenara koydu.

ABD'de genellikle ilk halka arzların öncesinde baş garantörlüğü üstlenen bir bankanın bu tarz analizleri yayınlamasının pek alışılmadık bir şey olması bir yana, Morgan Stanley bu analize rağmen sanki her şey güllük gülistanlıkmışçasına – ve hep de öyle devam edecekmişçesine- Facebook ile birbiri ardına iki kritik karar daha aldı: 1) Halka arz edilen hisse sayısının %25 artırılması 2) Hisse fiyatının 28-35 dolar aralığından 34-38 dolara yükseltilmesi.

Bununla da bitmedi. “Gizlilik ve kişisel sınırlara” saygının pîri (!) Facebook, arkadaşlarını da yok saymadı ve bireysel yatırımcılara da halka arz öncesinde talep ettikleri hisselerin neredeyse tamamını verdi; ki bu da bu kadar parlak görünen bir şirket için alışılmadık bir durumdu. Çünkü bireysel yatırımcılar genellikle bugüne kadar böyle “cazip” şirketlerin ilk halka arzında talep ettiklerinin en iyi ihtimalle çok az miktarına kavuşabiliyorlardı.

Ve 17 Mayıs gelip çattı! Morgan Stanley'den yeni kazanç tahminini alabilmiş “özel müşteriler,” diğer kurumsal yatırımcılar ve 2007 krizinin ardından yoğurdu üfleyerek yiyen ancak bu kez üflemeyi unutmuş bireysel yatırımcılar aynı anda sahnenin arkasında beklemeye koyuldu. Facebook'un ilk işlem günü olan 18 Mayıs'ta Facebook 42 dolar civarında açılışı yaptı; çok kısa bir süreğiline 45 doları gördü ve ardından satışlar başladı!

Büyük yatırımcıların çoğunun aynı anda içine aynı şey doğmasının pek imkan dahilinde olmadığını düşünürsek; bunu tek bir açıklaması kalıyor. Morgan Stanley'nin “daha düşük kazanç” tahminini bilen özel müşteriler satışa geçti ve ardından tipik bir borsa hareketiyle, Facebook hisseleri domino taşlarına döndü. Sosyal medya devi ilk gün yüzde 11, ardından yüzde 9 düştü ve 25 Mayıs Cuma da 31.90 dolardan kapadı ilk haftasını.

Birkaç yıldır Facebook ile iyice kaynaşmış olanlar ise uzun süre sonra ilk kez hisse senedi piyasasına girme cesareti gösterdiklerine pişman olmaya başladı.

Market Watch'un yazarlarından Paul Farrell, tüm bu olanlardan sonra Facebook'un, Amerikan ekonomisini düşüşe sürükleyebilecek bir “Kara kuğu” olduğunu iddia ediyor ve Facebook'u, ekonomiyi tehdit eden 12 faktörün arasına ekliyor. Dotkom krizinden referanslar gösteren Farrell, Facebook'un bir balonun şişirilmesine yardımcı olma suretiyle 2001 ve 2007'deki krizlerinin toplamından daha büyük bir patlamaya neden olabileceğini söylüyor.

Facebook'un, ilk olarak büyüklerin, küçüklere “hisselerden kaçın” tavsiyesini verdiren 1930'larda Büyük Depresyon, ardından da sırasıyla 2001 ve 2007'den sonra hisse senedi piyasalarına girmeye korkmuş olan, ancak “tanıdık bir yüz” görmenin heyecanına kapılmış yatırımcıları sırtından vurduğu şimdilik bir gerçek. Üstelik davalar da cabası.

Bazı analistler Facebook hisselerinin fiyatının 30 doların altına kadar gerileyebileceğini, bazıları ise 50 dolara kadar çıkabileceğini düşünüyor. Öyle ki tarih de, Dotkom krizinin ardından Amazon.com gibi bazılarının eskisinden daha güçlü olabileceğini söylüyor.

Fakat şu an bir şey söylemek için çok erken. Facebook “arkadaş listemizde” kalmayı becerebilecek mi; yoksa “fazla heyecanlı ve yorucu” bulunup çöpe mi atılacak, bunu da zaman gösterecek. Şimdilik sadece mesaj kutumuzda bir arkadaşlık teklifi duruyor; hepsi bu.