Suriye problemi ve petrol taksimi
ABD’nin Ortadoğu politikası iki faktör üzerine şekilleniyor.
Birincisi petrolün makul fiyatlara dünya pazarlarına ulaşmasını sağlamak.
İkincisi ise Arap dünyası ile çatışmada olan İsrail devletini desteklemek.
Suriye tek başına büyük petrol üreticisi değil.
Akdeniz’e sahili olan Suriye jeopolitik konumu nedeniyle İran ve Irak’tan dünya piyasalarına yapılacak petrol ihracatı konusunda büyük öneme sahip.
Suriye’ Irak kaynaklı kendi topraklarından geçen 2 petrol boru hattının kontrol edilmesi için ideal bir jeopolitik konuma sahip.
Birincisi Kerkük – Baniyas; yaklaşık 30 yıldır kullanılmıyor)ancak savaş sonrası yeniden faaliyete geçirileceği söyleniyor.
Baniyas limanının bir başka özelliği de Rusların Akdeniz’deki en büyük lojistik üssü olan Tartus limanına sadece 30 dakika uzaklıkta olması.
Diğer önemli boru hattı ise Suriye’nin sınırına paralel olarak uzanan ve Türkiye topraklarında yer alan ve kaliteli Irak petrolünü taşıyan Kerkük – Yumurtalık boru hattı.
Bu iki boru hattının kontrol altına alınması ( yani Suriye ve Türkiye’nin kontrolü dışına çıkarılması) ABD ve Batı dünyasına uygun maliyete ve politik sıkıntı yaşamadan doğalgaz ve petrole ulaşmasını sağlayacak.
Böylece batı bu boru hatlarını kendi himayesi altına alarak İran’ın siyasi etki alanından uzaklaştırmayı hedefliyor.
Ayrıca Hürmüz boğazı kartını kullanarak, petrol fiyatlarını manipüle ederek yükseltme imkanını İran’ın elinden almak istiyor..
Bu saydığımız özellikler dışında Suriye İsrail’in büyük doğalgaz rezervleri keşfettiği Levantine sahasına çok yakın.
İsrail yeni keşfedilen bu sahada ( trilyon kübik feet doğalgaz rezervi olduğunu açıklamıştı.
Suriye’deki rejim değişikliği ile Batı; Irak ve İsrail’de yeterince değerlendirilemeyen bu doğal kaynakların paylaşım imkana da kavuşmuş olacak.
Suriye'nin istikrasızlıştırılmasının bir başka amacı da 1948 yılında devre dışı bırakılan Kerkük – Hayfa boru hattının yeniden gündeme getirilmesidir.
Boru hattının kaptılması ile Hayfa limanı önemini yitirmiş, İsrail’de petrol gelirlerinden mahrum edilmiştir.
Kerkük-Hayfa boru hattı 60 yıldır çalışmıyor.
2003 yılında ABD’nin Irak’ı işgali bu boru hatlarının tekrar tamir projeleri gündeme getirilmeye başlandı.
Bu boru hatları tamir edilip çalışmaya başladığında, İsrail Hayfa limanına günde 5 milyon varil petrol taşıyacaktır.
Bu projenin gerçekleşmesi Kerkük-Yumurtalık Boru Hattını devre dışı bırakacaktır.
Ancak burada önemli olan nokta boru hattının İsrail’e ulaşması için Suriye’den geçmesidir.
Beşar Esad yönetimindeki Suriye, Türkiye, Ürdün ve Lübnan ayrıca İsrail için tehdit olarak gösterilerek yapılacak bir rejim değişikliği ile bölgede etkisini artıracak olan ABD ve müttefikleri direk olarak kaynakların kontrolünü eline geçirmiş olarak.
Bunun için Suriye Balkanlaştırılarak, Kürt, Alevi ve Suni çoğunluğun hüküm sürdüğü üç siyasi olarak zayıf bölgeye ayrılacak.
Suriye’de rejimin yıkılmasından sonra sıra yeni boru hatlarının inşasına ve var olanların tekrar taksimine geçilecektir.
Tablo 1. Irak Ham petrol Boru Hatlarının Mevcut Durumu
