Kaya gazı gerçeği

Arz güvenliğinin yolu kaya gazından değil, uzun vadeli sözleşmeden geçiyor.

Kaya gazı , kayaç denilen formasyonların altında var olan sıkışmış petrol veya doğal gazdır.. İngilizcede fracturing adı verilen işlemle gaz içeren kaya katmanlarının içinde kırılmalar üretip gazı yeryüzüne çıkarmak için su basıncı kullanılıyor.

Yüksek basınçlı su, yer altı su kaynaklarının kirlenmemesi için çelik boruların içinden kilometrelerce aşağıya yerin altına doğru, gaz içeren katmanın içine enjekte ediliyor. Yaklaşık 90 gün sonra, kırılma süreci duruyor ve gaz küçük yüzey toplayıcılarının ve dağıtım ünitelerinin içine akmaya başlıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2010 verilerine göre, ABD’de kaya gazı üretimi toplam doğalgaz ve petrol üretiminin yüzde 14’üne denk gelirken, bu oranın 2035 yılında yüzde 46’ya çıkacağı tahmin ediliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı Başekonomisti Fatih Birol , Atlantik Konseyi Enerji ve Ekonomi Zirvesi’nin “Geleneksel Olmayan Gaz Tartışması” panelinde yaptığı konuşmada, ABD’de kaya gazı üretiminin son 5 yılda 200 milyar metreküpe eriştiğini, bu rakamın Rusya’nın mevcut ihracatına eşit olduğunu söyledi.

Amerika’daki gaz fiyatlarının Avrupa’ya göre 5 kat, Japonya’ya göre 7 kat daha ucuz olduğuna işaret eden Birol, bu durumun ABD ekonomisine katkı yaptığını dile getirdi.

Peki, 27 Aralık fiyatlarıyla 1000 m3’ü 134 dolara satılan kaya gazı Avrupa'da gazın ucuzlamasına yol açar mı?

Evet doğalgazın bir miktar ucuzlamasına neden olur.

Ancak, ABD’deki gibi 130 dolar düzeyine inmesi söz konusu değil.

Çünkü ABD ürettiği kaya gazının yüzde 80'ninden fazlasını yerel olarak elektrik üretiminde kullanıyor.

Türkiye'de bazı çevreler, ABD’den ithal edilecek gazın doğalgaz fiyatlarının düşmesine katkıda bulunacağını öne sürüyor. Ancak bu iddialar tamamen gerçeği yansıtmıyor.

ABD’den gelecek kaya gazı Türkiye'de doğalgaz fiyatlarını iddia edildiği gibi yarı yarıya düşüremez.

Nedenine gelince.

ABD gazının ihraç edilmesi için kıyılara ulaştırılması gerekir. Bunun için de uzun boru hatları yapımına ihtiyacı var. Boru hatlarının dışında gazın ihraç edilmesi için sıvılaştırması şart. Piyasadaki son rakamlara göre, doğalgaz sıvılaştırma tesis yapımının maliyeti 2.5 milyar dolar.

Bunun dışında sıvılaştırılmış doğalgazı gazlaştırma ünitesinin de maliyeti 750 milyon dolar. Sıvılaştırılmış doğalgazın taşınması için kullanılan bir LNG tankerinin fiyatı ise 250 milyon dolar.

Bu arada, ABD’den Avrupa’ya gaz taşıyan tankerin günlük kiralama fiyatı 120 bin dolar. Bir tankerin Atlantik Okyanusu’un aşarak Avrupa’ya gelmesi 20 gün sürüyor.

ABD’nin doğalgaz ihracatçısı olması için en az 4 -5 sıvılaştırma tesisine ihtiyacı var. Ayrıca, bu firmalar gaz ihracat fiyatını hedef piyasanın koşullarına göre belirleyecek. Ihracatta hedef piyasandaki fiyatlar referans alınıp maliyetler oluşturuluyor.

Kaya gazının fiyatlara belki aşağı yönlü baskısı olur, ancak ülkeler arz güvenliğini sağlama almak için uzun vadeli kontratlardan vazgeçmez.