Avrupa ve ABD: İki kıta iki farklı kriz dersi

Avrupa'nın ve ABD'nin krizden çıkardığı derslerin farkı

Alan Greenspan, serbest piyasa (free market) destekçileri tarafından efsane gibi görülen, fakat az da olsa regülasyona inanan piyasa oyuncuları ve analistlerin gözünde ise Fed'i sorumsuzca yöneterek 2008 krizini tetikleyen birisi.

Öyle ki Greenspan geçtiğimiz günlerde Paul Krugman tarafından the New York Times gazetesindeki köşesinde yalnızca "kötü bir ekonomist" olmakla değil fakat piyasalarda oluşan çöküşün kendisi için "beklenmedik" olduğunu söylemesinden dolayı "kötü bir insan" olmakla da eleştirildi. Greenspan ise son zamanlarda iyice gündeme gelmeye başlayan bu ithamlara ABD'nin en ünlü televizyon şovlarından The Daily Show'da Jon Stewart'ın sorularını yanıtlayarak cevap verdi.

Greenspan sözlerine öncelikle herkesin dem vurduğu şeyden başlıyor; "piyasaların dengesizliği". "Aslında finans sektöründe olmak çok değişik bir şey. Her şeyi öngörebildiğimizi sanırız fakat aslında birçok şeyi kesinlikle öngöremeyiz. Çünkü piyasalar sürekli garip garip davranışlar içerisine giriyor" diyor Greenspan ve insanların birbirlerini sürekli sırtlarından bıçakladığını da ekliyor sözlerine.

Jon Stewart'ın kimileri tarafından Fed'in efsanesi olarak da tanımlanan Greenspan'e cevabı çok net ve basit; "Siz bunu yeni mi öğrendiniz?"

İkilinin sohbeti Greenspan'in "Bankaların self-regülasyon yapmalarının sağlanması durumunda kendi sermayelerini çok daha iyi kontrol edebileceği" tezi etrafında dönerken, Greenspan aslında bu teorinin son krizden sonra çürüdüğünü ve bunun asıl nedeninin de paraları yöneten insanların hataları sonucu cezayı kendilerinin ödememesi olduğunu öne sürüyor. Yani bir bakıma Paul Krugman'ın dediği noktaya yaklaşıyor.

Ama buna rağmen Greenspan bankalara özgürlük verilmesini desteklemeye devam ediyor ve ekliyor; "Zorunlu sermaye miktarlarının (capital requirement) artırılması şart. Bırakın kendileri paralarıyla ne isterlerse yapsınlar, fakat emin olmanız gereken tek şey şu; sakın ama sakın batmalarına izin vermeyin. Gerisinde sizi endişelendirecek bir şey yok."

Peki Greenspan'in bu konuşmasının bugünlerde önemi ne?

Avrupa Merkez Bankası bugün yaptığı açıklamalarda bölge bankacılığının merkezi denetlemeye alınması için çalışmaların ilerlediğini ve stres testlerinde "sermaye" tanımının artık daha sıkı bir şekilde yapılacağını belirtti. Öyle ki AMB'nin Mali İstikrar Direktörü Ignazio Angeloni bugün yaptığı açıklamalarda merkez bankasının takipçi, kontrolör ve uygulatıcı yetkilerinin olacağını belirtti.

Yani?

Yani Greenspan'in "vurun ama öldürmeyin" diyerek hafif regülasyon önerdiği bankacılık sistemine Avrupa "vuracağız ama merak etmeyin ölmezler" algısıyla yaklaşıyor.

Bu da demek oluyor ki 2008 krizinden Avrupa ve ABD'nin çıkardığı dersler arasında biraz farklılıklar var. Avrupa, bankalarını yaramaz ve sorumsuz görerek onlara terbiye vermeye çalışırken, ABD bankalarının yaramaz ve sorumsuz olduğunun farkına vardıktan sonra "bana dokunmayan yılan bin yaşasın" taktiğiyle kendini güvene alıp gerisine karışmıyor.

Bir sonraki krizde kimin haklı olduğunu göreceğiz heralde...