Parite, petrol, altın neden düştü acaba?
Değerli okurlar, Salı günü Bloomberght’te Aslı Şafak’ın; ardından Çarşamba akşamı Yiğit Bulut’un Sınırsız programlarında petrol, altın ve paritede hızlı düşüş beklediğimi ifade ettim.
Efendim iktisat teorileri yanlışmış, modeller yanıltıyormuş... Akademik olarak bu konuyu tartışmanın manası bile yok. Herkes kendi görüşünü söylemekte serbest. Tabii ki beklentimiz, rasyonel gerekçelere ve mümkün olduğunca bilgiye doğrudan dayalı yaklaşımları kullanmaktır. Ama üç günlük veya sınırlı tecrübelerimizle uzun yılların birikimiyle oluşmuş teorileri ve modelleri yabana atmak ciddi ahmaklık olur.
Altın fiyatları uzun vadede yine de yükselemez mi? Cevap, hiç kıvırmadan tabiki yükselebilir. Kısa vadede ise o kadar iddialı değilim. Geleceğe yönelik öngörülerimizi yaparken mümkün olduğu kadar rasyonel kalıplar içinde hareket etmeye çalışıyoruz, en önemlisi de olasılık dahilinde kalıyoruz. Yaşanmamış olayları kesin olacakmış gibi ifade etmek gerçekten doğru olmaz. Özetle, örneğin altın fiyatlarında kısa vadede ani gerileme olasılığını yüksek görüyordum. Hatta yılbaşına kadar yazılarımda ve programlarda optimal olarak dile getirdiğim portföylerde, altının oranını çok yüksek tespit ediyordum. Piyasa riski seviyesinde tutulacak bir portföyde %60 oranında “altın” bulundurulmasını ifade ettiğimi hatırlatabilirim. Son analizlerde ise; yine günün piyasa riski koşullarında diyebileceğim optimal bir portföyde altın oranının %30’un altına kadar indirmenin uygun olabileceğini görmekteyiz. Bir tarafta Markowitz’in Modern Portföy Teorisinin getiri-risk yaklaşımı, diğer taraftan ABD ve AB ekonomilerindeki son gelişmeleri dikkate aldığımızda; başlıkta yazdığımız hipotezin kısa bir süreliğine daha devam edeceğini tahmin ediyorum.
2011 yılı ilk çeyreğinde abartılan bir durum vardı: Buna göre “ABD ekonomisi beklenenden kötü performans gösteriyordu, bütçe açığı hat safhaya yaklaşıyor, Obama yeniden paradoksa giriyor, Bernanke yine yardıma davet ediliyordu. Avrupa’da ise beklenen kötüden daha iyi bir ekonomik performans açıklanması ile, sanki tünelin ucu göründü havası yaratılıyordu. İstisna sorunlu AB üyeleri olan Yunanistan ve Portekiz’in nasıl olsa Almanya tarafından korunacağının da görülmesiyle parite geçtiğimiz haftaya kadar neredeyse ralli yaptı. Öteki dünya yani uzak doğunun enteresan ülkesi Çin de boş durmuyor, Afrika’da yavaşlatılan yatırımları nedeniyle bu sefer elindeki fazla dolar rezervini altının yanında İspanyol tahvilllerine dönüştürüyordu.” Neticede, parite 1.50’ye selam verdi. Rubini de boş durmadı; Yine “Kriz, kriz kriz; kriz olacak işte ikinci dip olasılığı arttı” diye ortalarda görünmeye başladı.
ABD’nin 10 yıllık hedefini de vurmasının eklenmesiyle aslında herşeyin korkulduğu kadar olmadığı, aslında ABD ekonomisinin açıklanan olumlu şirket verileriyle çok da kötü olmadığı, Avrupa’da ise faiz artırımının bir süre zaman alabileceğinin bizzat Trichet tarafından açıklanmasıyla; Perşembe günü öğlenden sonra, muhteşem üçlüden Brent 115 dolara, altının onsu 1496 dolara kadar düşerken, onları yalnız bırakmayan parite de 1,46 seviyelerine düşerek eşlik etti. Devamı sürpriz olmaz. Kısa sürede, parite neden 1.41, altın 1380 ve brent 102 doları görmesin?