ABD'de çiftlik iflasları 6 yılın zirvesinde

ABD’de tarım sektörü son yılların en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor.

Ülkede çiftlik iflasları 6 yılın zirvesine çıkarken, düşen ürün fiyatları, yükselen maliyetler, ticaret gerilimleri ve iklim riskleri kırsal ekonomide domino etkisi yaratıyor. Uzmanlara göre sorun artık yalnızca çiftçinin değil, tüm kırsal ekonominin meselesine dönüşmüş gözüküyor.

Pandemi döneminde yükselen emtia fiyatları çiftçilere nefes aldırmıştı. Ancak bu tablo hızla tersine döndü. Bugün ABD’de birçok tarımsal ürünün fiyatı son zirvelerine göre yüzde 40’a varan oranlarda gerilemiş durumda. Buna karşılık mazot, gübre, işçilik ve finansman maliyetleri yükselmeye devam ediyor.

Tam da bu nedenle ABD’de tarımsal iflaslar son 6 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Bloomberg'in haberine göre, sektördeki finansal sıkışmanın en görünür göstergesi olan bu gelişme, kırsal bölgelerdeki endişeyi artırıyor.

Mevcut tablo, birbirini besleyen çok sayıda riskin aynı anda devreye girmesiyle oluştu.

Bir tarafta Çin, Kanada ve Meksika ile yaşanan ticaret gerilimleri ihracat pazarlarını daraltıyor. Diğer tarafta İran kaynaklı jeopolitik gerilimler enerji ve gübre maliyetlerini yukarı çekiyor. Göçmen işgücüne yönelik sıkı politikalar ise tarım sektöründeki işgücü maliyetlerini artırıyor.

Sonuç olarak çiftçiler daha fazla borçlanmak zorunda kalıyor. Tohum, gübre ve yakıt gibi temel girdileri finanse etmek için kullanılan işletme kredilerinin hacmi ve tutarı hızla yükselirken, yüksek faiz ortamı geri ödeme yükünü daha da ağırlaştırıyor.

Sorun çiftlikten taşarak kentlere yayılıyor

Uzmanlara göre asıl risk, krizin yalnızca çiftçilerle ve kırsal bölgelerle sınırlı kalmaması. Tarımın güçlü olduğu bölgelerde yerel bankalar, tarım makinesi bayileri, yem ve girdi tedarikçileri, perakende işletmeleri ve küçük esnaf doğrudan çiftçinin ekonomik gücüne bağlı çalışıyor.

Bu nedenle çiftçinin harcamalarını kısmaya başlaması zincirleme etki yaratıyor.

Minnesota’da tarım makineleri satıcılarının kapanmaya başlaması dikkat çekici bir gösterge olarak görülüyor. Çiftçiler yeni ekipman almak yerine mevcut makineleri tamir ederek kullanmaya çalışıyor. Benzer şekilde gübre kullanımında da tasarruf eğilimi artıyor.

Bu durum yalnızca yerel işletmeleri değil, küresel tarım makinesi üreticilerini de etkiliyor. Son iki yılda büyük ekipman üreticilerinin binlerce kişiyi işten çıkarması talepteki yavaşlamanın yansıması olarak değerlendiriliyor.

1980'lerin tarım krizi yeniden mi dönüyor?

Kırsal Amerika’da birçok kişi yaşananları 1980'lerdeki büyük tarım krizine benzetiyor.

O dönemde yüksek faizler ve düşük ürün fiyatları yüz binlerce çiftliği iflasa sürüklemiş, kırsal nüfus azalmış, okullar kapanmış ve birçok kasaba ekonomik olarak ciddi yara almıştı.

Bugünkü tablo henüz o ölçekte görülmese de benzer sinyaller dikkat çekiyor.

Arazi değerlerinin güçlü seyretmesi ve devlet destekleri şimdilik tampon görevi görüyor. Ancak uzmanlar mevcut desteklerin kalıcı çözüm üretmekten uzak olduğunu düşünüyor.

Belirsizlik en büyük maliyet haline geldi

Sektörün en önemli taleplerinden biri ise öngörülebilirlik. 2023 yılında süresi dolan ve hâlâ yenilenemeyen Tarım Yasası'nın (Farm Bill) çıkarılması yönündeki çağrılar giderek güçleniyor. Çiftçiler önümüzdeki yıllarda hangi destek mekanizmalarının devrede olacağını bilmek istiyor.

Çünkü tarım uzun vadeli planlama gerektiren bir sektör. Ürün deseninden yatırım kararlarına kadar birçok başlık yıllar öncesinden şekilleniyor.

Küresel etkileri olabilir

ABD, dünyanın en büyük tarımsal üreticilerinden ve ihracatçılarından biri. Bu nedenle ülkedeki finansal sıkışmanın yalnızca Amerikan çiftçisini değil, küresel tarım piyasalarını da etkileme potansiyeli bulunuyor.

Özellikle enerji maliyetleri, gübre fiyatları, ticaret politikaları ve iklim kaynaklı risklerin aynı anda arttığı bir dönemde, ABD tarımındaki kırılganlık küresel gıda sistemi açısından da yakından izlenmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor. Çünkü bugün çiftçinin bilançosunda başlayan sorun, yarının gıda arzı ve fiyatları üzerinde belirleyici olabilir.