Kuru soğan ithalatında vergi indi; ceviz ve makarnada arttı

İRFAN DONAT

Tarım ve gıda piyasalarında arz, fiyat ve yerli üretimi etkilemesi beklenen ithalat vergilerinde yeni düzenlemeler yapıldı.

Resmi Gazete’de yayımlanan 11506 ve 11508 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları; kuru soğan, ceviz, kurutulmuş tatlı biber, makarna, glikoz ve oligofruktoz gibi çok sayıda ürünü kapsıyor.

Bazı ürünlerde iç piyasadaki artan fiyatları kontrol altına almak için vergi indirimi yapılırken, bazı ürünlerde yerli üreticiyi korumak için ithalat maliyetleri yükseltildi.

Kuru soğanda vergi yüzde 5’e indirildi

Kararla birlikte kuru soğan ithalatında gümrük vergisi geçici olarak düşürüldü.

0703.10.19.00.11 gümrük tarife istatistik pozisyonunda yer alan kuru soğanın ithalatında gümrük vergisi, 31 Ağustos 2026 tarihine kadar yüzde 5 olarak uygulanacak. Söz konusu oran yüzde 49,5 seviyesindeydi.

Bosna-Hersek, Singapur ve Kosova ise düzenlemenin dışında tutuldu. Bu ülkelerden yapılacak ithalatta mevcut tercihli tarife hükümleri geçerli olacak.

İthalatın miktarına ve iç piyasaya giriş zamanına bağlı olarak kararın, toptan ve perakende soğan fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratması bekleniyor. Buna karşılık yeni sezon ürününü piyasaya sunan yerli üreticiler açısından ithalatın zamanlaması ve miktarı kritik önem taşıyor.

Ceviz ithalatının maliyeti yükseliyor

Ceviz ithalatında uygulanan ek mali yükümlülükler ise yeniden belirlendi. Resmi Gazete’de yayınlanan kararla; kabuklu ceviz ithalatındaki ek mali yükümlülük tonda 451 dolardan 738 dolara, iç cevizde ise 1099 dolardan 1772 dolara çıkarıldı.

Kabuklu cevizde Bosna-Hersek, Kosova ve Birleşik Arap Emirlikleri; kabuksuz cevizde ise Bosna-Hersek ve Birleşik Arap Emirlikleri uygulamanın dışında bırakıldı.

Karar, ithal ürün karşısında maliyet rekabeti sağlamakta zorlanan yerli ceviz üreticisi açısından koruyucu bir adım niteliği taşıyor. Ancak cevizde iç üretimin talebi karşılamadığı dönemlerde ithalat maliyetinin artması, kuruyemiş sanayisi ve perakende fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği kaydediliyor.

Kurutulmuş tatlı biberde vergi yüzde 41’e kadar çıkıyor

İthalat rejiminde yapılan bir diğer değişiklik, kurutulmuş tatlı biberi kapsıyor.

0904.21.10.00.00 GTİP’li üründe gümrük vergisi, menşe ülkeye göre farklı oranlarda uygulanacak.

Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve birçok ülke grubunda vergi oranı yüzde 19,5'ten yüzde 41'e çıkarılırken, Güney Kore için yüzde 19,5, Malezya için yüzde 15,6 oranı uygulanacak. Bosna-Hersek, Kosova ve Venezuela’dan yapılacak ithalatta ise gümrük vergisi sıfır olacak.

Bazı makarna çeşitlerine yüzde 10 ilave vergi

11508 sayılı Kararla, bazı makarna türleri İlave Gümrük Vergisi Kararı kapsamına alındı. Düzenleme; yumurtalı makarnaları, yumurtasız ve sebzeli makarnaları, kurutulmuş makarnaları, bazı noodle ve benzeri ürünleri kapsıyor. Belirlenen ülke ve ülke gruplarından yapılacak ithalatta yüzde 10 ilave gümrük vergisi uygulanacak.

Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, EFTA ülkeleri, Güney Kore, Malezya, Kosova, İran ve Venezuela’dan yapılacak ithalat ise ilave vergiden muaf tutuldu.

Türkiye, makarna üretimi ve ihracatında güçlü bir sanayi altyapısına sahip. Yeni düzenleme, özellikle tercihli ticaret anlaşması bulunmayan ülkelerden gelen ürünlere karşı yerli makarna sanayisinin korunmasını amaçlıyor. Ancak çok sayıda ülkenin ilave vergiden muaf olması nedeniyle kararın toplam ithalatı azaltmaktan ziyade, ithalatın menşe dağılımını değiştirmesi de mümkün görünüyor.

Tıbbi gıda ve enteral ürünlere kolaylık

Resmi Gazete'de yayımlanan kararlarda sağlık amaçlı gıda ürünleri bakımından farklı bir yaklaşım benimsendi. Sağlık Bakanlığınca düzenlenen kontrol belgesi kapsamında ithal edilen tıbbi amaçlı gıdalar ile enteral beslenme ürünlerinde, belirli ek mali yükümlülüklerin sıfır olarak uygulanabilmesine imkân sağlandı.

Bu düzenleme genel gıda ithalatını kapsamıyor. Vergi kolaylığı yalnızca sağlık amaçlı, belgeli ve belirlenen ürün grupları için geçerli olacak.

Şeker türevi girdilerde kullanım alanı daraltıldı

Kararla glikoz ve oligofruktoz gibi bazı şeker türevi girdilerin indirimli gümrük vergisinden yararlanabileceği nihai kullanım alanları da yeniden düzenlendi. Vergi avantajı özellikle; belirli şekerleme ürünleri, tıbbi amaçlı gıdalar ve enteral beslenme ürünleri ile sınırlandırıldı.

Bazı glikoz türlerinin hemodiyaliz solüsyonu ve belirli sanayi ürünlerinin üretiminde kullanılması halinde uygulanan sıfır gümrük vergisi imkânı ise sürdürüldü.

İthalatçıya 30 günlük geçiş süresi

Yeni vergi getirilen veya mevcut mali yükümlülüğü artırılan ürünlerde ithalatçılar için geçiş süresi de tanındı.

Kararların yayımlanmasını izleyen 30 gün içinde gümrük beyannamesi tescil edilen ürünlerde, değişiklik öncesindeki vergi ve mali yükümlülükler uygulanacak. Her iki karar da 11 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.