Kripto varlıklara 'çifte' vergilendirme
Uzun süredir gündemde olan ancak yöntemi konusunda tartışmaların süregeldiği kripto varlıkların vergilendirilmesi konusu 02.03.2026 tarihinde TBMM’ye sunulan kanun teklifi ile büyük ölçüde netleşmiş oldu. Buna göre kripto varlıkların hem gerçekleşen işlem üzerinden hem de kazanç üzerinden nispi olarak vergilendirmeye tabi tutulması öngörülürken verginin hesaplanması ve ödenmesi konusunda sorumluluk büyük ölçüde kripto işlem borsalarına yüklenmiş gözüküyor.
Yeni bir vergi türü: “Kripto işlem vergisi”
6802 Sayılı Gider Vergileri Kanununa eklenmesi teklif edilen 35. Madde ile kripto varlık satış ve transfer işlemlerinin, kripto varlık satış tutarı veya kripto varlığın transfer edildiği andaki rayiç değeri üzerinden onbinde üç oranında vergilendirileceği belirtiliyor.
Tutar üzerinden örneklendirmek gerekirse; 1 Milyon TL değer karşılığı yapılan Bitcoin satış işleminden kripto borsası 3 Bin TL kesinti yaparak kalan tutarı hesap sahibinin bankası ve/veya kripto borsasındaki hesabına transfer edecek veya hesap sahibi bu rayiç değerdeki Bitcoini bir başkasının hesabına transfer etmek istediğinde 3 Bin TL işlem vergisini peşinen kripto borsasına ödemek durumunda kalacak.
Verginin mükellefi olarak kripto varlık işlem sağlayıcıları (kripto borsaları) gösterilirken, işlem üzerinden kesinti yaptıkları tutarları takip eden ayın 15. günü akşamına kadar beyan ederek aynı sürede ödemeleri gerekecek.
Onbinde 3 oranını sıfıra kadar indirmeye ve beş katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanına yetki tanındığını belirtelim.
Kripto varlık alım satım kazançlarında %10 vergi stopajı
Kripto varlıklardan elde edilen kazancın vergilendirilmesine ilişkin tartışmalar kripto varlıkların kanunda sayılan gelir unsurlarının hangisine girdiği üzerine yoğunlaşıyordu. Getirilen teklif ile GVK’nın gayrimenkul sermaye iratlarını düzenleyen 70. Maddesi ile değer artış kazançlarını düzenleyen 80. Maddelerine ‘varlık’ ve ‘kripto varlık’ ifadeleri eklenerek öncelikle kazancın anılan gelir unsurları içerisinde doğrudan sayılarak bu yöndeki tereddütlerin giderilmek istenildiği anlaşılıyor. Akabinde, kazancın vergiye tabi olduğu hususu aşıldıktan sonra 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununa eklenmesi teklif edilen Mükerrer 94. Maddeyle vergilendirmenin esas olarak ‘stopaj’ yoluyla gerçekleşeceği anlaşılıyor.
Buna göre, takvim yılının üçer aylık periyotları bir vergilendirme dönemi kabul edilerek bu dönemde elde edilen kazançlar üzerinden kripto varlık platformları %10 oranında vergi stopajı yapacaklar. Kazancı elde edenlerin tam veya dar mükellef olması, kazançlarının vergiden istisna olup olmaması veya mükellefiyet kaydının bulunup bulunmamasının vergi stopajının yapılmasına mani olmayacağı açıkça belirtilmiş durumda.
Kazancın hesaplanması görevi kripto borsalarının!
Takvim yılının üçer aylık periyotları itibariyle ne kadar kazanç elde edildiğinin tespitine yönelik öne çıkan başlıklar şu şekilde:
- Birden çok işlem sonucu oluşabilecek kar veya zarar; ancak bu işlemlerin aynı kripto varlık üzerinden yapılması durumunda mahsuplaştırılabilecek.
- Üç aylık vergilendirme dönemi sonunda aynı kripto varlık üzerinden yapılan işlemlerde zarar söz konusu ise bu zarar bir sonraki vergi döneminden mahsup edilebilecek. Ancak bu hak, bir takvim yılı ile sınırlı!
- Dönem kapanmadan kripto varlıklar bir başka kripto platformuna transfer edilirse; yeni platforma yatırımcının varlık alım satım tarih ve fiyatları da aktarılacak. Bu durumda stopaj, üç aylık periyot sonunda varlık hangi platformdaysa orası tarafından stopaja tabi tutulması düzenlenerek mükerrerliğin önüne geçilmek istenildiği anlaşılıyor.
- SPK’ya tabi platformlara, başka platformlardan (örneğin yurtdışından) ilk defa kripto varlık aktarılması durumunda varlığın alış tarihi ile bedelinin belirlenmesinde mükellef beyanı esas alınacak. (belgelendirmek şartıyla)
- Ticari faaliyette bulunmayan kişiler bu kazançları için beyanname vermeyecek, diğer kazançları için beyanname verecek olsalar dahi kriptodan elde ettikleri kazançlarını ve yapılan stopajları beyannamelerine dahil etmeyecekler.
- SPK’ya tabi olmayan kripto varlık platformlarından elde edilen kazançlar yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek durumunda.
- Kripto varlık alım satımından doğan zararlar, kişilerin diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlardan düşülemeyecek.
Yeni düzenlemeler yolda
Kripto varlıkların vergilendirilmesi başlıklı GVK’ya mükerrer 94. Madde olarak eklenmesi öngörülen düzenlemenin sonunda “Cumhurbaşkanı birinci fıkrada yer alan oranı; kazanç ve irat türü, kripto varlık türleri, elde tutulma süresi, ihraç veya iktisap tarihi, bunları ihraç edenler, kazanç veya iradı elde edenler ile cüzdan türleri itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmak suretiyle yeniden tespit etmeye yetkilidir.” İfadesi yer alıyor.
Kripto varlık işlem vergisinde Cumhurbaşkanına verilen yetki verginin oranı ile sınırlı iken, GVK’ye eklenmesi öngörülen mükerrer 94. Maddede vergi oranını 7 farklı başlıkta ayrı ayrı olarak belirleme yetkisinin verilmiş olmasından; uygulamanın yönünün teklifin kanunlaşmasından sonra yayımlanacak CB kararları ve tali düzenlemeler ile belirleneceğini anlıyoruz.