Yapılandırmaya kırmızı kart, varlık barışına 'sarı' ışık

Geçtiğimiz hafta Hazine ve Maliye Bakanı Sn. Mehmet Şimşek BloombergHt yayınında hem yürütülen ekonomi politikasının sonuçları, hem maliye politikası tarafında yeni vergi teşvikleri ile kamuoyunun yapılandırma beklentilerine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

Kamuoyu beklentilerine yönelik iki konuda Şimşek’ten açık bir şekilde red cevabı duyduk. Bunlardan ilki mevduat ve fon gelirlerinden kaynakta kesilen %17,5 seviyesindeki verginin düşürülmesine yönelikti. Faiz oranlarındaki düşme seyrinin körfezdeki gelişmeler sebebiyle duraksamasına rağmen devam edeceğine yönelik beklentiler, birikimlerini TL mevduatta değerlendirenlerin bu tercihlerini koruması yönünden karşılıksız değil. Ancak diğer gelirlere uygulanan, %40’a varan gelir vergisi tarife dilimlerinin karşısında nihai vergileme olan stopaj uygulamasının hali hazırda ‘avantajlı’ olduğunu da unutmamak gerekir. Uygulanan para politikasının başarısını ilk ve öncelikli olarak hazineye maliyet yazan teşvik uygulamalarından bekleme alışkanlığını belki de yavaş yavaş terk etmemiz gerekiyor.

Bir diğeri ise ‘vergi affı’ olarak oldukça geniş bir bağlamda adlandırılsa da vergi/sgk borçlarının yapılandırılması ve matrah artırımına yönelik alınan cevap oldu: “Asla!”

Bu cevabı, vergi uygulamalarına yönelik ince eleyip sık dokunarak hazırlanan mevzuatı birkaç cümleyle bertaraf eden matrah artırımı uygulamasının vergiye uyuma yönelik yarattığı tahribatı engellemesi ve kamu borçlarının gününde değil yapılandırmadan yapılandırmaya ödeme alışkanlığının yitirilmesine katkıları yönünden destekliyorum.

Bununla birlikte piyasanın içinde bulunduğu güç koşullar sebebiyle oluşan taksitlendirme taleplerindeki 250.000 TL üzeri borçlar için teminat zorunluluğunun esnetilerek bu müessesenin işlerliğinin artırılması yapılandırmaya yönelik beklentilerin törpülenmesine katkı sağlayacaktır. Bir diğer konu ise geçmişte Bakan veya Başbakan seviyesinde yapılan bu minvaldeki açıklamalardan kısa bir süre sonra bu kanunların yürürlüğe girmesi hala hafızalarda yer alıyor. Açıklamaların muhataplar nezdinde muteber olmasının yolu, bu neviden hazırlıklar söz konusuysa sarih veya örtülü sinyaller vermekten geçiyor.

Yeniden varlık barışı mı?

Tam da bu noktada, Mehmet Şimşek’in açıklamalarının satır aralarında önceki yıllardan iyi bildiğimiz bir uygulamanın sinyallerini alıyoruz: Varlık Barışı!

Cari açık ile oluşan döviz açığı ile ilgili olarak; dönemsel faiz arbitrajı sebebiyle ‘carry trade’ kaynaklı geçici para girişlerinden ziyade sermayenin kalıcı olarak Türkiye’ye gelmesine yönelik çalışmaların olduğu, kişi veya işletmelerin yurtdışında elde ettikleri kazançlarını orada tutmayarak cazip koşullarla Türkiye’ye getirilmesinin amaçlandığı anlaşılıyor.

Bu uygulama Türkiye için yeni değil. Aşağıda kapsam ve dönemleri itibariyle serüveni tablolaştırılan; geçmişte 2-3 sene arlıklarla çıkan, hatta Bakanlar Kurulu veya Cumhurbaşkanına verilen yetki doğrultusunda süreleri uzatılarak ‘sürekli’ hale geldiğini ifade edebileceğimiz uygulama biraz da FATF’ın gri liste yaptırımı dolayısıyla belki de askıya alınmıştı.

Bir tarafıyla yurtdışından döviz girişine yönelik teşvik edici yönleri olan uygulama, diğer taraftan özellikle yurt içi varlıklar yönünden vergi planlaması aracına dönüşerek amacından uzaklaşabiliyor. Bu bakımdan, hazır çalışmalar devam ediyorken döviz kazandırıcı niteliğe haiz olmayan ve geçmişte istismar ve ihtilaflara konu olan yönlerinin gözden geçirilmesinde fayda olacağı kanaatindeyim.